Przejdź do treści
Bilansjusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Inwestycje, instrumenty finansowe i leasing

Inwestycje krótkoterminowe i długoterminowe, nieruchomości inwestycyjne, udziały w jednostkach podporządkowanych i metoda praw własności. Przeszacowanie inwestycji i jego ujęcie w kapitale z aktualizacji wyceny albo w kosztach finansowych. Klasyfikacja i wycena instrumentów finansowych. Leasing operacyjny i finansowy w ujęciu bilansowym i podatkowym, różnice wobec MSSF 16.

Blok II programu: Rachunkowość finansowa. W tej dziedzinie mamy 71 pytań. Materiał służy ścieżkom: SKwP, biegły rewident.

Na dzień bilansowy jednostka przeszacowała inwestycję długoterminową zaliczoną do aktywów trwałych, powodując wzrost jej wartości do poziomu cen rynkowych. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, skutki tego przeszacowania:

  1. a) zwiększają kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny poprawna
  2. b) zwiększają przychody finansowe
  3. c) zwiększają pozostałe przychody operacyjne
  4. d) zwiększają przychody ze sprzedaży
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości stanowi, że skutki przeszacowania inwestycji zaliczonych do aktywów trwałych innych niż wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 1a, powodujące wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych, zwiększają kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny. Pozostałe opcje dotyczą przychodów, co jest nieprawidłowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że wzrost wartości inwestycji długoterminowej zawsze trafia do przychodów finansowych, podczas gdy przepis przewiduje kapitał z aktualizacji wyceny.

Na dzień bilansowy spółka dokonuje wyceny posiadanych akcji spółki giełdowej, które stanowią inwestycje krótkoterminowe. Zgodnie z polityką rachunkowości inwestycje krótkoterminowe wyceniane są według ceny rynkowej. Jak należy ująć wzrost wartości tych akcji w porównaniu z ceną nabycia?

  1. a) W kapitale z aktualizacji wyceny.
  2. b) W przychodach finansowych. poprawna
  3. c) W pozostałych przychodach operacyjnych.
  4. d) W przyszłych okresach jako przychód rozliczany w czasie.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o rachunkowości skutki wzrostu wartości inwestycji krótkoterminowych wycenianych według cen rynkowych zalicza się do przychodów finansowych. Kapitał z aktualizacji wyceny dotyczy przeszacowania inwestycji długoterminowych, a nie krótkoterminowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Zdający często mylą zasady wyceny inwestycji krótkoterminowych z długoterminowymi i przenoszą skutki przeszacowania do kapitału z aktualizacji wyceny.

Na dzień bilansowy spółka posiada 1000 akcji spółki publicznej, które zaklasyfikowała jako inwestycje krótkoterminowe. Cena nabycia jednej akcji wyniosła 50 zł, a cena rynkowa na dzień bilansowy wynosi 45 zł. Spółka wycenia inwestycje krótkoterminowe według ceny rynkowej. Jaki będzie wpływ tej wyceny na wynik finansowy?

  1. a) zwiększy przychody finansowe o 5000 zł
  2. b) zwiększy koszty finansowe o 5000 zł poprawna
  3. c) nie wpłynie na wynik finansowy, ponieważ różnica zostanie odniesiona na kapitał z aktualizacji wyceny
  4. d) zwiększy koszty finansowe o 5000 zł, ale tylko w części dotyczącej akcji przeznaczonych do sprzedaży
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o rachunkowości, skutki obniżenia wartości inwestycji krótkoterminowych wycenionych według cen rynkowych zalicza się do kosztów finansowych. Obniżenie wartości wynosi (50 - 45) * 1000 = 5000 zł, co zwiększy koszty finansowe. Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ nie przewidują ujęcia straty w kosztach finansowych lub odnoszą ją do kapitału, co jest właściwe dla inwestycji długoterminowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Częstym błędem jest odnoszenie skutków wyceny inwestycji krótkoterminowych do kapitału z aktualizacji wyceny, podczas gdy dla tych inwestycji ustawa przewiduje ujęcie w wyniku finansowym.

Na dzień bilansowy spółka posiada krótkoterminowe aktywa finansowe wyceniane według wartości rynkowej. Wartość rynkowa tych aktywów wzrosła w stosunku do ceny nabycia. Jak spółka powinna zaksięgować ten wzrost wartości?

  1. a) Po stronie Ma konta "Przychody finansowe". poprawna
  2. b) Po stronie Wn konta "Rozliczenia międzyokresowe przychodów".
  3. c) Po stronie Ma konta "Kapitał z aktualizacji wyceny".
  4. d) Nie księgować, dopóki aktywa nie zostaną sprzedane.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o rachunkowości, skutki wzrostu wartości inwestycji krótkoterminowych wycenianych według cen rynkowych zalicza się do przychodów finansowych. Ujęcie w kapitale z aktualizacji wyceny dotyczy inwestycji długoterminowych, a rozliczenia międzyokresowe nie są właściwe dla wyceny bilansowej.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Przenoszenie zasad wyceny inwestycji długoterminowych na krótkoterminowe.

Na dzień bilansowy spółka posiada udziały w jednostce podporządkowanej, które wycenia metodą praw własności. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, metoda praw własności może być stosowana, jeżeli:

  1. a) Jednostka posiada co najmniej 20% głosów w jednostce podporządkowanej.
  2. b) Jednostka wywiera znaczący wpływ na jednostkę podporządkowaną.
  3. c) Jednostka posiada większość udziałów w jednostce podporządkowanej.
  4. d) Metoda praw własności jest stosowana jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych. poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości, udziały w jednostkach podporządkowanych mogą być wyceniane metodą praw własności, pod warunkiem że będzie ona stosowana jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych. Pozostałe warunki dotyczą istnienia znaczącego wpływu lub większości, ale nie są one wystarczające bez jednolitości stosowania.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 4

Pułapka: Zdający często myślą, że metoda praw własności jest obowiązkowa przy określonym procencie udziałów, tymczasem jest to opcja pod warunkiem jednolitego stosowania.

Na dzień bilansowy wartość rynkowa krótkoterminowego instrumentu finansowego wzrosła w stosunku do ceny nabycia. Jednostka wycenia inwestycje krótkoterminowe według ceny rynkowej. Powstały wzrost wartości należy:

  1. a) odnieść na kapitał z aktualizacji wyceny
  2. b) zaliczyć do przychodów finansowych poprawna
  3. c) zaliczyć do pozostałych przychodów operacyjnych
  4. d) rozliczyć w czasie jako przychód przyszłych okresów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z przepisami, skutki wzrostu wartości inwestycji krótkoterminowych wycenianych według cen rynkowych zalicza się do przychodów finansowych. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych kategorii - kapitał z aktualizacji wyceny jest właściwy dla przeszacowania inwestycji długoterminowych, a przychody operacyjne i rozliczenia międzyokresowe nie są stosowane w tym przypadku.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Częstym błędem jest przenoszenie zasad przeszacowania inwestycji długoterminowych na krótkoterminowe.

Na dzień przekwalifikowania inwestycji długoterminowej do krótkoterminowych, jeżeli jednostka wycenia inwestycje krótkoterminowe według wartości rynkowej, inwestycję tę wycenia się według:

  1. a) wartości księgowej poprawna
  2. b) wartości rynkowej
  3. c) ceny nabycia
  4. d) ceny nabycia lub wartości rynkowej, zależnie od tego, która jest niższa
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Gdy inwestycje krótkoterminowe są wyceniane według wartości rynkowej, przekwalifikowana inwestycja długoterminowa jest wyceniana według wartości księgowej. Warianty dotyczące ceny nabycia lub wartości rynkowej dotyczą innych sytuacji opisanych w ustawie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 6 pkt 2

Pułapka: Częstym błędem jest stosowanie zasady niższej ceny nabycia i wartości rynkowej, która dotyczy innych przypadków przekwalifikowania.

Spółka nabyła 1 marca obligacje skarbowe o wartości nominalnej 100 000 zł za 98 000 zł, płacąc prowizję maklerską 2 000 zł. Obligacje są zaliczone do inwestycji długoterminowych. Na dzień bilansowy ich cena rynkowa wynosi 101 000 zł. Spółka stosuje wycenę według ceny rynkowej. Wartość bilansowa obligacji na dzień bilansowy wyniesie:

  1. a) 98 000 zł
  2. b) 100 000 zł
  3. c) 101 000 zł poprawna
  4. d) 102 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Początkowo obligacje ujmuje się w cenie nabycia, czyli 98 000 zł + 2 000 zł prowizji = 100 000 zł. Ponieważ jednostka wycenia według ceny rynkowej, na dzień bilansowy wartość wyniesie 101 000 zł (cena rynkowa). Dystraktory to inne wartości: cena zakupu bez prowizji, wartość nominalna i cena nabycia powiększona o wzrost.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 3 i art. 35 ust. 4

Pułapka: Częsty błąd to pominięcie prowizji w cenie nabycia lub zastosowanie wartości nominalnej.

Spółka posiada inwestycję krótkoterminową wycenianą według ceny rynkowej. Na dzień bilansowy wartość rynkowa tej inwestycji wzrosła. Zgodnie z ustawą o rachunkowości skutek tego wzrostu należy:

  1. a) zaliczyć do przychodów finansowych poprawna
  2. b) zaliczyć do kapitału z aktualizacji wyceny
  3. c) odnieść na kapitał zapasowy
  4. d) wykazać jako przychód operacyjny
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 35 ust. 3 ustawy o rachunkowości stanowi, że skutki wzrostu wartości inwestycji krótkoterminowych wycenianych według cen rynkowych zalicza się do przychodów finansowych. Pozostałe opcje są błędne, ponieważ dla inwestycji krótkoterminowych nie stosuje się kapitału z aktualizacji wyceny, a przychód nie ma charakteru operacyjnego.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Częstą pomyłką jest przenoszenie zasad wyceny inwestycji długoterminowych na krótkoterminowe, co prowadzi do błędnego ujęcia w kapitale.

Spółka posiada krótkoterminowe inwestycje wyceniane według ceny rynkowej. Na dzień bilansowy wartość rynkowa tych inwestycji wzrosła w stosunku do wartości bilansowej. Zgodnie z ustawą o rachunkowości wzrost tej wartości należy:

  1. a) zwiększyć kapitał z aktualizacji wyceny
  2. b) uznać za przychody finansowe poprawna
  3. c) uznać za pozostałe przychody operacyjne
  4. d) rozliczyć w czasie jako przychód przyszłych okresów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Skutki wzrostu wartości inwestycji krótkoterminowych wycenianych według cen rynkowych zalicza się do przychodów finansowych. Kapitał z aktualizacji wyceny dotyczy tylko przeszacowania inwestycji długoterminowych. Pozostałe warianty dotyczą innych kategorii przychodów lub rozliczeń międzyokresowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Częstym błędem jest przenoszenie zasad przeszacowania inwestycji długoterminowych na krótkoterminowe.

Spółka posiada nieruchomość zaliczoną do inwestycji. Na dzień bilansowy jej wartość rynkowa jest niższa od ceny nabycia. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, spółka może wycenić tę nieruchomość:

  1. a) Wyłącznie według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne.
  2. b) Wyłącznie według wartości rynkowej.
  3. c) Według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy lub według wartości rynkowej. poprawna
  4. d) Według ceny nabycia, bez możliwości dokonywania odpisów amortyzacyjnych.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 1a ustawy o rachunkowości, nieruchomości zaliczane do inwestycji mogą być wyceniane według zasad stosowanych do środków trwałych (cena nabycia pomniejszona o odpisy) lub według ceny rynkowej bądź wartości godziwej. Wybór jednej z tych metod jest opcją jednostki.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 1a

Pułapka: Uważanie, że nieruchomości inwestycyjne muszą być wyceniane wyłącznie według wartości godziwej, podczas gdy ustawa dopuszcza obie metody.

Spółka posiada nieruchomość zaliczoną do inwestycji. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, nieruchomość ta może być wyceniana według:

  1. a) wyłącznie ceny nabycia pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne
  2. b) wyłącznie wartości godziwej
  3. c) ceny nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonych o odpisy, albo według ceny rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej poprawna
  4. d) ceny sprzedaży netto możliwej do uzyskania na dzień bilansowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 28 ust. 1 pkt 1a ustawy o rachunkowości dopuszcza dla nieruchomości zaliczanych do inwestycji wycenę według zasad stosowanych do środków trwałych (cena nabycia lub koszt wytworzenia pomniejszone o odpisy) albo według ceny rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej. Pozostałe opcje są niepełne lub błędne.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 1a

Pułapka: Należy pamiętać, że wybór modelu wyceny (koszt historyczny vs wartość godziwa) jest opcją, a nie obowiązkiem.

Spółka przekwalifikowuje inwestycję długoterminową do inwestycji krótkoterminowych. Na dzień przekwalifikowania wartość księgowa inwestycji wynosi 100 000 zł, a wartość rynkowa 120 000 zł. Spółka wycenia inwestycje krótkoterminowe według wartości rynkowej. Jaką wartość inwestycja będzie miała po przekwalifikowaniu?

  1. a) 100 000 zł
  2. b) 120 000 zł poprawna
  3. c) 110 000 zł (średnia arytmetyczna)
  4. d) Nie można określić bez dodatkowych informacji.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 6 pkt 2 ustawy o rachunkowości, inwestycje długoterminowe na dzień przekwalifikowania do krótkoterminowych wycenia się według wartości księgowej, jeżeli inwestycje krótkoterminowe wycenia się w wartości rynkowej. W tym przypadku wartość księgowa to 100 000 zł, więc po przekwalifikowaniu wycena pozostaje na poziomie 100 000 zł. Jednakże, jeśli inwestycja była wcześniej przeszacowana i różnica ujęta w kapitale, to na dzień przekwalifikowania nierozliczona nadwyżka z przeszacowania odnosi się do przychodów lub kosztów finansowych, co nie zmienia wartości bilansowej. W tym przypadku wartość księgowa 100 000 zł jest niższa od rynkowej, ale przy wycenie według wartości rynkowej na dzień bilansowy zastosowano by 120 000 zł, ale w dniu przekwalifikowania wycena jest według wartości księgowej. Zatem odpowiedź 100 000 zł jest poprawna.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 6

Pułapka: Mylenie zasad wyceny na dzień przekwalifikowania z wyceną na dzień bilansowy.

Spółka z o.o. posiada 30% udziałów w innej spółce z o.o. i wywiera na nią znaczący wpływ. W bilansie udziały te powinny zostać zaklasyfikowane jako:

  1. a) inwestycje długoterminowe, wyceniane metodą praw własności, pod warunkiem stosowania tej metody wobec wszystkich jednostek podporządkowanych poprawna
  2. b) inwestycje krótkoterminowe, wyceniane według ceny nabycia lub wartości rynkowej, zależnie od tego, która jest niższa
  3. c) należności długoterminowe, wyceniane według skorygowanej ceny nabycia
  4. d) środki trwałe, wyceniane według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Udziały w jednostkach podporządkowanych, do których zalicza się jednostki, na które wywierany jest znaczący wpływ, są inwestycjami długoterminowymi. Ustawa o rachunkowości w art. 28 ust. 1 pkt 4 dopuszcza wycenę takich udziałów metodą praw własności, pod warunkiem jednolitego stosowania tej metody wobec wszystkich jednostek podporządkowanych. Pozostałe odpowiedzi dotyczą niewłaściwych kategorii bilansowych lub metod wyceny.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 4

Pułapka: Kandydaci często pomijają warunek jednolitego stosowania metody praw własności lub mylą jednostki podporządkowane z jednostkami, w których jednostka posiada jedynie aktywa finansowe.

Spółka z o.o. posiada nieruchomość, którą zaliczyła do inwestycji długoterminowych. Na dzień bilansowy wycenia ją według ceny rynkowej. Wzrost wartości tej nieruchomości w stosunku do poprzedniej wartości bilansowej należy odnieść na:

  1. a) Kapitał z aktualizacji wyceny. poprawna
  2. b) Przychody finansowe.
  3. c) Pozostałe przychody operacyjne.
  4. d) Zwiększenie kapitału zapasowego.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości skutki przeszacowania inwestycji zaliczonych do aktywów trwałych, innych niż wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 1a (czyli nieruchomości i wartości niematerialne i prawne), powodujące wzrost wartości do poziomu cen rynkowych, zwiększają kapitał z aktualizacji wyceny. Nieruchomość inwestycyjna jest wymieniona w pkt 1a i podlega zasadom określonym w pkt 1, ale wzrost wartości odnosi się na kapitał z aktualizacji wyceny, jeśli wycena odbywa się według wartości przeszacowanej.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Uczniowie często mylą nieruchomości inwestycyjne z inwestycjami krótkoterminowymi i błędnie odnoszą wzrost wartości do przychodów finansowych.

Spółka zakupiła 1000 akcji spółki notowanej na giełdzie. Cena zakupu jednej akcji wyniosła 50 zł, prowizja maklerska 200 zł. Na dzień bilansowy kurs giełdowy wynosi 55 zł za akcję. Jaką wartość tych akcji spółka wykaże w bilansie, jeśli są one zaliczone do inwestycji krótkoterminowych i wyceniane według wartości rynkowej?

  1. a) 50 000 zł
  2. b) 55 000 zł poprawna
  3. c) 50 200 zł
  4. d) 55 200 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Wartość początkowa to cena zakupu powiększona o koszty transakcji: 1000 * 50 + 200 = 50 200 zł. Jednak przy wycenie według wartości rynkowej na dzień bilansowy stosuje się kurs giełdowy: 1000 * 55 = 55 000 zł. Wartość rynkowa jest wyższa od ceny nabycia, więc w bilansie wykazuje się 55 000 zł.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 5, art. 35 ust. 3

Pułapka: Mylenie ceny nabycia z wartością rynkową lub pomijanie kosztów transakcji przy ustalaniu wartości początkowej.

Spółka zawarła umowę leasingu operacyjnego na samochód osobowy. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w księgach rachunkowych korzystającego leasingobiorcy:

  1. a) Ujmuje się środek trwały i zobowiązanie z tytułu leasingu finansowego.
  2. b) Opłaty leasingowe są ujmowane w kosztach operacyjnych w momencie ich poniesienia. poprawna
  3. c) Opłaty leasingowe są aktywowane i amortyzowane przez okres trwania umowy.
  4. d) Ujmuje się wyłącznie zobowiązanie z tytułu leasingu, bez ujmowania środka trwałego.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: W leasingu operacyjnym korzystający nie ujmuje przedmiotu leasingu w swoich aktywach trwałych. Opłaty leasingowe są zaliczane do kosztów operacyjnych w okresie, którego dotyczą. Ujęcie środka trwałego i zobowiązania dotyczy leasingu finansowego.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 4 (definicja leasingu operacyjnego), KSR 5 Leasing

Pułapka: Myli się leasing operacyjny z finansowym, szczególnie w kontekście ujęcia przedmiotu leasingu.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, inwestycje krótkoterminowe, dla których nie istnieje aktywny rynek, wycenia się na dzień bilansowy według:

  1. a) ceny nabycia lub ceny (wartości) rynkowej, zależnie od tego, która z nich jest niższa
  2. b) skorygowanej ceny nabycia, jeżeli został określony termin wymagalności
  3. c) ceny (wartości) rynkowej, a w razie jej braku - według wartości godziwej
  4. d) wartości godziwej określonej w inny sposób poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości w art. 28 ust. 1 pkt 5 stanowi, że inwestycje krótkoterminowe wycenia się według ceny (wartości) rynkowej albo według ceny nabycia lub ceny (wartości) rynkowej, zależnie od tego, która z nich jest niższa, albo według skorygowanej ceny nabycia - jeżeli dla danego składnika aktywów został określony termin wymagalności, a krótkoterminowe inwestycje, dla których nie istnieje aktywny rynek, w inny sposób określonej wartości godziwej. Pozostałe warianty są niepełne lub błędne, gdyż dotyczą innych zasad lub nie uwzględniają wyjątku dla braku aktywnego rynku.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 5

Pułapka: Zdający często mylą wycenę inwestycji krótkoterminowych z wyceną inwestycji długoterminowych lub pomijają wyjątek dotyczący braku aktywnego rynku.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, inwestycje krótkoterminowe, dla których nie istnieje aktywny rynek, wycenia się według:

  1. a) wyłącznie według ceny nabycia
  2. b) wyłącznie według ceny rynkowej
  3. c) według ceny nabycia lub ceny (wartości) rynkowej, zależnie od tego, która jest niższa, albo według skorygowanej ceny nabycia
  4. d) inaczej określonej wartości godziwej poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 5 ustawy o rachunkowości, inwestycje krótkoterminowe, dla których nie istnieje aktywny rynek, wycenia się w inny sposób określonej wartości godziwej. Pozostałe odpowiedzi dotyczą zasad wyceny inwestycji, dla których istnieje aktywny rynek.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 5

Pułapka: Zdający często nie zauważają rozróżnienia między inwestycjami z aktywnym rynkiem a tymi bez aktywnego rynku i przypisują im te same zasady wyceny.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jeżeli jednostka posiada udziały w jednostce podporządkowanej zaliczone do aktywów trwałych, to może je wyceniać metodą praw własności pod warunkiem, że metodę tę stosuje:

  1. a) tylko do jednostek, w których posiada więcej niż 50% głosów na zgromadzeniu wspólników
  2. b) jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych poprawna
  3. c) tylko do jednostek zależnych, a nie do stowarzyszonych
  4. d) wyłącznie wobec spółek notowanych na rynku regulowanym
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Metoda praw własności może być stosowana do wyceny udziałów w jednostkach podporządkowanych zaliczonych do aktywów trwałych, ale pod warunkiem jednolitego stosowania tej metody wobec wszystkich jednostek podporządkowanych. Pozostałe warianty wprowadzają ograniczenia nieznane ustawie lub zawężają zakres stosowania.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 4

Pułapka: Zdający często mylnie uważają, że metoda praw własności jest obowiązkowa lub że można ją stosować wybiórczo do wybranych jednostek.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jeżeli jednostka przekwalifikowuje inwestycję krótkoterminową wycenianą według wartości rynkowej do inwestycji długoterminowych, to na dzień przekwalifikowania:

  1. a) wycenia ją według ceny nabycia
  2. b) wycenia ją według wartości księgowej
  3. c) wycena pozostaje bez zmiany poprawna
  4. d) wycenia ją według niższej z wartości: księgowej lub ceny nabycia
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 35 ust. 7 ustawy o rachunkowości stanowi, że inwestycje krótkoterminowe na dzień przekwalifikowania do inwestycji długoterminowych wycenia się według zasad określonych w ust. 6, z tym że jeżeli inwestycja krótkoterminowa była wyceniona w wartości rynkowej, to pomimo jej przekwalifikowania wycena pozostaje bez zmiany. Pozostałe warianty są błędne, gdyż dotyczą innych przypadków lub są sprzeczne z przepisem.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 7

Pułapka: Zdający często pomijają wyjątek dotyczący wyceny w wartości rynkowej i stosują ogólną zasadę z ust. 6.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jeżeli jednostka wycenia inwestycje krótkoterminowe według ceny nabycia lub ceny (wartości) rynkowej, zależnie od tego, która z nich jest niższa, to skutki obniżenia ich wartości zalicza się do:

  1. a) kosztów finansowych w pełnej wysokości poprawna
  2. b) kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny
  3. c) pozostałych kosztów operacyjnych
  4. d) kosztów finansowych tylko do wysokości uprzednio utworzonego odpisu
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości w art. 35 ust. 3 stanowi, że w przypadku stosowania zasad wyceny innych niż cena rynkowa, skutki obniżenia wartości inwestycji krótkoterminowych zalicza się do kosztów finansowych w pełnej wysokości. Wzrost wartości ujmuje się w przychodach finansowych tylko do wysokości uprzednio odpisanych różnic. Kapitał z aktualizacji wyceny jest właściwy dla przeszacowania inwestycji długoterminowych, a pozostałe koszty operacyjne nie są właściwe dla wyceny inwestycji.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Zdający mylą zasady wyceny inwestycji krótkoterminowych z długoterminowymi, przenosząc mechanizm kapitału z aktualizacji wyceny na inwestycje krótkoterminowe.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, na dzień bilansowy udziały w innych jednostkach zaliczone do aktywów trwałych mogą być wycenione według:

  1. a) wyłącznie ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości
  2. b) wyłącznie wartości godziwej
  3. c) ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości, wartości godziwej lub skorygowanej ceny nabycia poprawna
  4. d) ceny rynkowej, jeśli jest niższa od ceny nabycia
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa dopuszcza dla udziałów w innych jednostkach (niepodporządkowanych) wycenę według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy aktualizujące, według wartości godziwej lub skorygowanej ceny nabycia, gdy istnieje termin wymagalności. Wyłączenie innych możliwości jest nieprawidłowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Zdający często zawężają dopuszczalne metody wyceny do jednej, podczas gdy ustawa daje wybór.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, na dzień przekwalifikowania inwestycji długoterminowej do krótkoterminowych, gdy jednostka stosuje dla krótkoterminowych wycenę według wartości rynkowej, inwestycję wycenia się:

  1. a) w wartości księgowej poprawna
  2. b) w cenie nabycia
  3. c) w wartości rynkowej
  4. d) w cenie nabycia albo wartości rynkowej, zależnie od tego, która jest niższa
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przy przekwalifikowaniu do inwestycji krótkoterminowych wycenianych w wartości rynkowej, długoterminową wycenia się według wartości księgowej. Pozostałe opcje dotyczą innych zasad, np. gdy krótkoterminowe są wyceniane w cenie nabycia lub niższej z ceny nabycia i wartości rynkowej, wtedy stosuje się wartość księgową albo niższą z ceny nabycia i wartości księgowej.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 6 pkt 2

Pułapka: Zdający często mylą zasadę wyceny przy przekwalifikowaniu z zasadą wyceny bieżącej inwestycji krótkoterminowych.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, nabyte aktywa finansowe ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień nabycia według:

  1. a) ceny sprzedaży netto
  2. b) wartości godziwej
  3. c) ceny nabycia lub ceny zakupu, jeżeli koszty transakcji nie są istotne poprawna
  4. d) wartości rynkowej z dnia poprzedzającego dzień nabycia
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Na dzień nabycia aktywa finansowe ujmuje się według ceny nabycia, a jeżeli koszty przeprowadzenia i rozliczenia transakcji nie są istotne, można zastosować cenę zakupu. Pozostałe warianty dotyczą innych momentów wyceny lub innych kategorii.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą ujęcie początkowe z wyceną na dzień bilansowy.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, nieruchomości oraz wartości niematerialne i prawne zaliczane do inwestycji mogą być wyceniane na dzień bilansowy według:

  1. a) zasad stosowanych do środków trwałych lub według ceny rynkowej bądź inaczej określonej wartości godziwej poprawna
  2. b) wyłącznie według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne
  3. c) wyłącznie według ceny rynkowej
  4. d) według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia, bez możliwości przeszacowania
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 28 ust. 1 pkt 1a ustawy o rachunkowości przewiduje, że nieruchomości oraz wartości niematerialne i prawne zaliczane do inwestycji wycenia się według zasad stosowanych do środków trwałych (określonych w pkt 1 oraz w art. 31, art. 32 ust. 1-5 i art. 33 ust. 1) lub według ceny rynkowej bądź inaczej określonej wartości godziwej. Pozostałe opcje są zbyt zawężające.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 1a

Pułapka: Zdający często uważają, że nieruchomości inwestycyjne można wyceniać tylko według wartości godziwej, podczas gdy ustawa dopuszcza także wycenę według zasad jak dla środków trwałych.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, skutki obniżenia wartości inwestycji długoterminowej uprzednio przeszacowanej, gdy kwota różnicy z przeszacowania nie została do dnia wyceny rozliczona, zmniejszają:

  1. a) koszty finansowe
  2. b) kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny poprawna
  3. c) przychody finansowe
  4. d) kapitał podstawowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości, obniżenie wartości inwestycji uprzednio przeszacowanej do wysokości kwoty, o którą podwyższono kapitał z aktualizacji wyceny, jeżeli kwota różnicy nie była do dnia wyceny rozliczona, zmniejsza ten kapitał. W pozostałych przypadkach obniżenie zalicza się do kosztów finansowych. Kapitał podstawowy nie jest przeznaczony do ujmowania skutków wyceny.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Częstym błędem jest ujęcie całego obniżenia wartości w kosztach finansowych, bez uwzględnienia wcześniejszego przeszacowania.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, skutki obniżenia wartości inwestycji krótkoterminowych wycenianych według zasad innych niż cena rynkowa (np. według ceny nabycia) zalicza się:

  1. a) do kosztów finansowych w pełnej wysokości poprawna
  2. b) do pozostałych kosztów operacyjnych
  3. c) na kapitał z aktualizacji wyceny
  4. d) do kosztów wytworzenia produktów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przy wycenie inwestycji krótkoterminowych metodami innymi niż cena rynkowa, skutki obniżenia wartości zalicza się do kosztów finansowych w pełnej wysokości. Kapitał z aktualizacji wyceny dotyczy inwestycji długoterminowych, a pozostałe warianty dotyczą innych obszarów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Częsty błąd to przenoszenie skutków na kapitał z aktualizacji wyceny, które dotyczy tylko inwestycji długoterminowych.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, skutki obniżenia wartości inwestycji zaliczonych do aktywów trwałych, które nie były uprzednio przeszacowane, odnosi się:

  1. a) na kapitał z aktualizacji wyceny
  2. b) na kapitał zapasowy
  3. c) w koszty finansowe poprawna
  4. d) w pozostałe koszty operacyjne
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Obniżenie wartości inwestycji długoterminowych, jeśli nie było wcześniej przeszacowania, obciąża koszty finansowe. Kapitał z aktualizacji wyceny służy do rozliczenia przeszacowań w górę i późniejszych obniżeń do wysokości tego kapitału.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Często mylone jest ujęcie obniżenia wartości z ujęciem wzrostu wartości inwestycji długoterminowych.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, skutki przeszacowania inwestycji długoterminowych zaliczanych do aktywów trwałych, innych niż nieruchomości i wartości niematerialne i prawne, powodujące wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych, ujmuje się:

  1. a) W kapitale (funduszu) z aktualizacji wyceny. poprawna
  2. b) W przychodach finansowych.
  3. c) W pozostałych przychodach operacyjnych.
  4. d) W rozliczeniach międzyokresowych przychodów.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości, skutki przeszacowania inwestycji zaliczonych do aktywów trwałych, innych niż wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 1a, powodujące wzrost wartości do poziomu cen rynkowych, zwiększają kapitał z aktualizacji wyceny. Ujęcie w przychodach finansowych dotyczy inwestycji krótkoterminowych, a pozostałe przychody operacyjne nie są właściwe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Pomylenie kapitału z aktualizacji wyceny z przychodami finansowymi, szczególnie przy inwestycjach długoterminowych.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, skutki wzrostu wartości inwestycji krótkoterminowych wycenionych według cen (wartości) rynkowych zalicza się do:

  1. a) przychodów finansowych poprawna
  2. b) kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny
  3. c) przychodów operacyjnych
  4. d) przychodów nadzwyczajnych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 35 ust. 3 ustawy o rachunkowości stanowi, że skutki wzrostu lub obniżenia wartości inwestycji krótkoterminowych wycenionych według cen (wartości) rynkowych zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych. Kapitał z aktualizacji wyceny dotyczy przeszacowania inwestycji długoterminowych (art. 35 ust. 4), a przychody operacyjne i nadzwyczajne nie są właściwe dla tej kategorii.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Zdający mylnie przenoszą zasady ujmowania skutków przeszacowania inwestycji długoterminowych na krótkoterminowe.

W poradniku

Inwestycje i leasing w księgach jednostki

Inwestycja różni się od środka trwałego jednym: jednostka jej nie używa, tylko czeka, aż przyniesie korzyść.

Wróć do spisu dziedzin albo przejdź do testów z tej dziedziny.