Przejdź do treści
Bilansjusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Inwestycje, instrumenty finansowe i leasing

Inwestycje krótkoterminowe i długoterminowe, nieruchomości inwestycyjne, udziały w jednostkach podporządkowanych i metoda praw własności. Przeszacowanie inwestycji i jego ujęcie w kapitale z aktualizacji wyceny albo w kosztach finansowych. Klasyfikacja i wycena instrumentów finansowych. Leasing operacyjny i finansowy w ujęciu bilansowym i podatkowym, różnice wobec MSSF 16.

Blok II programu: Rachunkowość finansowa. W tej dziedzinie mamy 71 pytań. Materiał służy ścieżkom: SKwP, biegły rewident.

Jednostka mikro, która nie przekroczyła w roku obrotowym i roku poprzedzającym co najmniej dwóch z trzech wielkości określonych w ustawie o rachunkowości, może nie stosować niektórych uproszczeń. Która z poniższych wielkości jest progiem dla sumy aktywów bilansu dla jednostki mikro?

  1. a) 2 000 000 zł poprawna
  2. b) 4 000 000 zł
  3. c) 33 000 000 zł
  4. d) 110 000 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 3 ust. 1a ustawy o rachunkowości, jednostka mikro nie przekracza co najmniej dwóch z trzech wielkości: 2 000 000 zł sumy aktywów, 4 000 000 zł przychodów netto i 10 osób średniorocznego zatrudnienia. Pozostałe kwoty dotyczą jednostek małych i średnich.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1a

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie progów dla jednostki mikro i małej, np. 33 000 000 zł dotyczy jednostki małej.

Jednostka na dzień bilansowy posiada 1000 akcji spółki giełdowej, które zostały zakupione po 80 zł za akcję. Na dzień bilansowy kurs rynkowy wynosi 90 zł za akcję. Jednostka wycenia inwestycje krótkoterminowe według cen rynkowych. Jaki będzie zapis w księgach rachunkowych na dzień bilansowy?

  1. a) Wn „Krótkoterminowe aktywa finansowe” 10 000 zł, Ma „Przychody finansowe” 10 000 zł poprawna
  2. b) Wn „Krótkoterminowe aktywa finansowe” 10 000 zł, Ma „Kapitał z aktualizacji wyceny” 10 000 zł
  3. c) Wn „Koszty finansowe” 10 000 zł, Ma „Krótkoterminowe aktywa finansowe” 10 000 zł
  4. d) Wn „Krótkoterminowe aktywa finansowe” 10 000 zł, Ma „Pozostałe przychody operacyjne” 10 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Wzrost wartości inwestycji krótkoterminowych wycenianych według cen rynkowych ujmuje się jako przychody finansowe (art. 35 ust. 3 ustawy o rachunkowości). Różnica wynosi 1000 akcji x (90 zł - 80 zł) = 10 000 zł. Zapis zwiększa aktywa finansowe (Wn) i przychody finansowe (Ma). Kapitał z aktualizacji wyceny dotyczy inwestycji długoterminowych, a pozostałe warianty są błędne.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Zdający często mylą ujęcie wzrostu wartości inwestycji krótkoterminowych z długoterminowymi lub błędnie księgują na koncie kapitału z aktualizacji wyceny.

Jednostka nabyła akcje notowane na aktywnym rynku, zaliczając je do inwestycji krótkoterminowych. Na dzień bilansowy wycenia je według ceny rynkowej. Wzrost wartości tych akcji w stosunku do ceny nabycia należy:

  1. a) zaliczyć do przychodów finansowych poprawna
  2. b) zaliczyć do kapitału z aktualizacji wyceny
  3. c) rozliczyc w czasie przez okres posiadania akcji
  4. d) odnieść na poczet przyszłych kosztów finansowych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Skutki wzrostu wartości inwestycji krótkoterminowych wycenianych według cen rynkowych zalicza się do przychodów finansowych. Kapitał z aktualizacji wyceny dotyczy przeszacowania inwestycji długoterminowych, a nie krótkoterminowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Nie należy mylić zasad wyceny inwestycji krótkoterminowych z długoterminowymi, gdzie wzrost wartości często trafia na kapitał.

Jednostka nabyła obligacje skarbowe o terminie wykupu przypadającym za 3 lata. Obligacje te jednostka zamierza utrzymywać do terminu wykupu. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, obligacje te na dzień bilansowy mogą być wycenione według:

  1. a) ceny rynkowej, a skutki wyceny odnosi się na kapitał z aktualizacji wyceny
  2. b) skorygowanej ceny nabycia, jeżeli dla obligacji został określony termin wymagalności poprawna
  3. c) wyłącznie według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości
  4. d) wartości godziwej, a skutki wyceny odnosi się w całości na koszty finansowe
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy o rachunkowości, inwestycje długoterminowe inne niż nieruchomości i wartości niematerialne i prawne mogą być wyceniane według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości, według wartości godziwej lub skorygowanej ceny nabycia, jeżeli dla danego składnika aktywów został określony termin wymagalności. Obligacje zamierzone do utrzymania do terminu wykupu mogą być wyceniane według skorygowanej ceny nabycia. Pozostałe odpowiedzi są niepełne lub błędne, ponieważ wycena według ceny rynkowej nie jest przewidziana dla tego typu inwestycji długoterminowych, a wycena według wartości godziwej może być stosowana, ale nie jest to jedyna możliwość.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Kandydaci często mylą zasady wyceny inwestycji długoterminowych z krótkoterminowymi, zwłaszcza w zakresie możliwości stosowania skorygowanej ceny nabycia.

Jednostka nabyła obligacje skarbowe z terminem wykupu przypadającym za 2 lata. Obligacje te jednostka zaliczyła do inwestycji krótkoterminowych, gdyż zamierza je zbyć w ciągu 3 miesięcy. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, obligacje te można wycenić na dzień bilansowy według:

  1. a) wartości godziwej lub skorygowanej ceny nabycia poprawna
  2. b) wyłącznie według ceny nabycia
  3. c) wyłącznie według skorygowanej ceny nabycia
  4. d) ceny nabycia lub ceny rynkowej, zależnie od tego, która jest niższa
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z przepisami, należności i udzielone pożyczki zaliczone do aktywów finansowych, które jednostka przeznacza do sprzedaży w okresie do 3 miesięcy, mogą być wyceniane według wartości rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej. Obligacje są instrumentami dłużnymi, więc dopuszczalna jest również wycena według skorygowanej ceny nabycia, ale tylko wtedy, gdy nie są przeznaczone do szybkiej sprzedaży. Pozostałe odpowiedzi są niepełne lub błędne.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 7a

Pułapka: Należy zwrócić uwagę na szczególne zasady wyceny aktywów finansowych przeznaczonych do sprzedaży w okresie do 3 miesięcy.

Jednostka posiada inwestycję długoterminową, dla której nie istnieje aktywny rynek. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, inwestycję tę można wycenić:

  1. a) wyłącznie według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości
  2. b) wyłącznie według skorygowanej ceny nabycia
  3. c) według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości, według wartości godziwej lub skorygowanej ceny nabycia, jeżeli określono termin wymagalności poprawna
  4. d) według ceny sprzedaży netto
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy o rachunkowości przewiduje dla inwestycji długoterminowych wycenę według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy, według wartości godziwej lub skorygowanej ceny nabycia, jeśli określono termin wymagalności. Opcje ograniczające wybór są nieprawidłowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Często mylnie sądzi się, że brak aktywnego rynku wyklucza wycenę w wartości godziwej, a ustawa dopuszcza inną określoną wartość godziwą.

Jednostka posiada inwestycję długoterminową, która na dzień bilansowy została przeszacowana do wartości rynkowej wyższej od ceny nabycia. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, skutek tego przeszacowania zwiększa:

  1. a) przychody finansowe
  2. b) kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny poprawna
  3. c) przychody operacyjne
  4. d) kapitał zapasowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości stanowi, że skutki przeszacowania inwestycji zaliczonych do aktywów trwałych, innych niż nieruchomości i wartości niematerialne i prawne zaliczane do inwestycji, powodujące wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych, zwiększają kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny. Przychody finansowe dotyczą inwestycji krótkoterminowych (art. 35 ust. 3), a kapitał zapasowy nie jest przeznaczony do ujmowania skutków wyceny.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Częstym błędem jest ujęcie wzrostu wartości inwestycji długoterminowych w przychodach finansowych, co jest właściwe tylko dla inwestycji krótkoterminowych.

Jednostka posiada inwestycję długoterminową, która na dzień bilansowy została przeszacowana do wartości rynkowej. Skutki przeszacowania ujęto w kapitale z aktualizacji wyceny. Na dzień przekwalifikowania tej inwestycji do inwestycji krótkoterminowych, nierozliczona nadwyżka z tytułu przeszacowania powinna zostać:

  1. a) zaliczona do kosztów lub przychodów finansowych poprawna
  2. b) pozostawiona w kapitale z aktualizacji wyceny do momentu sprzedaży inwestycji
  3. c) zaliczona do kapitału zapasowego
  4. d) rozliczona w czasie przez okres posiadania inwestycji
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 35 ust. 6 ustawy o rachunkowości stanowi, że jeżeli przekwalifikowana inwestycja długoterminowa była uprzednio przeszacowana, a skutki przeszacowania ujęte są w kapitale z aktualizacji wyceny, to nierozliczoną na dzień przekwalifikowania nadwyżkę z tytułu przeszacowania zalicza się do kosztów lub przychodów finansowych. Pozostałe opcje są nieprawidłowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 6

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że nadwyżka z przeszacowania pozostaje w kapitale do momentu sprzedaży, podczas gdy przepis wymaga jej rozliczenia w momencie przekwalifikowania.

Jednostka posiada inwestycję długoterminową w postaci udziałów, która została przeszacowana do wartości rynkowej, a skutki przeszacowania ujęto w kapitale z aktualizacji wyceny. Na dzień przekwalifikowania tej inwestycji do krótkoterminowych, nierozliczona nadwyżka z tytułu przeszacowania powinna zostać zaliczona do:

  1. a) kapitału zapasowego
  2. b) kosztów lub przychodów finansowych poprawna
  3. c) przychodów operacyjnych
  4. d) pozostałych przychodów operacyjnych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 35 ust. 6 ustawy o rachunkowości stanowi, że jeżeli przekwalifikowana inwestycja długoterminowa była uprzednio przeszacowana, a skutki przeszacowania ujęte są w kapitale z aktualizacji wyceny, to nierozliczoną na dzień przekwalifikowania nadwyżkę z tytułu przeszacowania zalicza się do kosztów lub przychodów finansowych. Pozostałe warianty są błędne, gdyż nie są zgodne z tym przepisem.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 6

Pułapka: Zdający często przenoszą nadwyżkę do kapitału zapasowego lub pozostawiają w kapitale z aktualizacji wyceny, co jest nieprawidłowe.

Jednostka posiada inwestycję krótkoterminową w postaci akcji notowanych na giełdzie. Na dzień bilansowy wycena według ceny rynkowej wykazała, że wartość akcji spadła o 5 000 zł. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, skutek tego spadku należy:

  1. a) Obciążyć koszty finansowe. poprawna
  2. b) Obciążyć kapitał z aktualizacji wyceny.
  3. c) Obciążyć pozostałe koszty operacyjne.
  4. d) Wykazać jako rozliczenia międzyokresowe czynne.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o rachunkowości, skutki obniżenia wartości inwestycji krótkoterminowych wycenianych według cen rynkowych zalicza się do kosztów finansowych. Kapitał z aktualizacji wyceny dotyczy inwestycji długoterminowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Częstym błędem jest odnoszenie spadku wartości do kapitału z aktualizacji wyceny, co jest poprawne dla inwestycji długoterminowych.

Jednostka posiada inwestycję krótkoterminową wycenianą według ceny nabycia lub ceny rynkowej, zależnie od tego, która jest niższa. Na dzień bilansowy wartość rynkowa wzrosła powyżej ceny nabycia. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, skutek tego wzrostu:

  1. a) zwiększy przychody finansowe do pełnej wysokości wzrostu
  2. b) zwiększy przychody finansowe tylko do wysokości uprzednio dokonanych odpisów aktualizujących
  3. c) zwiększy kapitał z aktualizacji wyceny
  4. d) nie wpłynie na wynik finansowy, ponieważ wycena pozostaje na poziomie ceny nabycia poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przy wycenie według ceny nabycia lub ceny rynkowej, zależnie od tego, która jest niższa, wzrost wartości rynkowej powyżej ceny nabycia nie powoduje zmiany wyceny, więc nie ma wpływu na wynik finansowy. Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy, skutki wzrostu ujmuje się tylko w przypadku wyceny według cen rynkowych, a w pozostałych przypadkach do wysokości uprzednich odpisów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 5 i art. 35 ust. 3

Pułapka: Zdający często zapominają, że metoda niższej z dwóch cen nie pozwala na ujęcie wzrostu powyżej ceny nabycia.

Jednostka posiada inwestycję krótkoterminową wycenianą według ceny rynkowej. Na dzień bilansowy wartość rynkowa wzrosła w stosunku do ceny nabycia. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, skutek wzrostu wartości tej inwestycji należy:

  1. a) zaliczyć do przychodów finansowych poprawna
  2. b) zaliczyć do kapitału z aktualizacji wyceny
  3. c) zaliczyć do pozostałych przychodów operacyjnych
  4. d) rozliczyć w czasie przez okres posiadania inwestycji
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 35 ust. 3 ustawy o rachunkowości stanowi, że skutki wzrostu lub obniżenia wartości inwestycji krótkoterminowych wycenionych według cen (wartości) rynkowych zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych. Pozostałe opcje są nieprawidłowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Zdający mylą zasady wyceny inwestycji krótkoterminowych z długoterminowymi, gdzie wzrost wartości może trafiać do kapitału z aktualizacji wyceny.

Jednostka posiada nieruchomość inwestycyjną. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, nieruchomość ta może być wyceniana według:

  1. a) wyłącznie według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne
  2. b) wyłącznie według wartości godziwej
  3. c) według zasad stosowanych do środków trwałych lub według ceny rynkowej bądź inaczej określonej wartości godziwej poprawna
  4. d) według ceny sprzedaży netto, jeśli jest niższa od ceny nabycia
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 1a ustawy o rachunkowości, nieruchomości zaliczane do inwestycji wycenia się według zasad stosowanych do środków trwałych (cena nabycia lub koszt wytworzenia pomniejszone o odpisy) albo według ceny rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej. Pozostałe odpowiedzi są niepełne, gdyż wskazują tylko jedną z dopuszczalnych metod.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 1a

Pułapka: Zdający często myślą, że nieruchomości inwestycyjne muszą być wyceniane według wartości godziwej, podczas gdy ustawa dopuszcza również wycenę według zasad środków trwałych.

Jednostka posiada nieruchomość zaliczoną do inwestycji długoterminowych, wycenianą według ceny rynkowej. Wzrost wartości tej nieruchomości na dzień bilansowy, zgodnie z ustawą o rachunkowości, ujmuje się:

  1. a) w kapitale z aktualizacji wyceny poprawna
  2. b) w przychodach finansowych
  3. c) w pozostałych przychodach operacyjnych
  4. d) w przychodach ze sprzedaży
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przeszacowanie nieruchomości zaliczonych do inwestycji, wycenianych według ceny rynkowej lub wartości godziwej, może być dokonywane na zasadach jak dla środków trwałych, co oznacza, że wzrost wartości odnosi się na kapitał z aktualizacji wyceny. Przychody finansowe dotyczą inwestycji krótkoterminowych, a przychody operacyjne i ze sprzedaży nie są właściwe dla tego rodzaju przeszacowania.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 1a oraz art. 35 ust. 4

Pułapka: Należy rozróżnić zasady wyceny nieruchomości inwestycyjnych od zasad wyceny pozostałych inwestycji długoterminowych.

Jednostka posiada nieruchomość zaliczoną do inwestycji. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, na dzień bilansowy może ją wycenić według:

  1. a) wyłącznie ceny nabycia pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne
  2. b) wyłącznie wartości godziwej
  3. c) ceny nabycia lub wartości przeszacowanej, pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub według ceny rynkowej poprawna
  4. d) kosztu wytworzenia, bez względu na możliwość zastosowania wartości godziwej
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Nieruchomości zaliczone do inwestycji mogą być wyceniane jak środki trwałe (cena nabycia lub wartość przeszacowana, pomniejszone o odpisy) albo według ceny rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej. Pozostałe opcje są zbyt wąskie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 1a

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że nieruchomości inwestycyjne można wyceniać wyłącznie według wartości godziwej, podczas gdy ustawa dopuszcza też zasady jak dla środków trwałych.

Jednostka posiada obligacje skarbowe, które zalicza do aktywów finansowych. Obligacje te mają określony termin wykupu, są wyceniane według skorygowanej ceny nabycia. Jak należy ująć odsetki od tych obligacji w księgach rachunkowych?

  1. a) Zwiększają wartość bilansową obligacji.
  2. b) Są ujmowane jako przychody finansowe w momencie otrzymania.
  3. c) Są ujmowane jako przychody finansowe w momencie naliczenia. poprawna
  4. d) Zwiększają kapitał z aktualizacji wyceny.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przy wycenie według skorygowanej ceny nabycia odsetki naliczone są ujmowane jako przychody finansowe w momencie ich naliczenia, a nie w momencie otrzymania, co wynika z zasady memoriału. Odsetki nie zwiększają wartości bilansowej, ale są rozliczane przez rachunek zysków i strat.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 7a oraz zasada memoriału

Pułapka: Częstym błędem jest księgowanie odsetek dopiero w momencie otrzymania, co jest niezgodne z zasadą memoriału.

Jednostka posiada udziały w jednostce podporządkowanej, które na dzień bilansowy wycenia metodą praw własności. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, metoda ta może być stosowana pod warunkiem, że:

  1. a) będzie stosowana jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych poprawna
  2. b) jednostka posiada co najmniej 50% udziałów w jednostce podporządkowanej
  3. c) jednostka podporządkowana jest spółką giełdową
  4. d) jednostka posiada zgodę organu zatwierdzającego sprawozdanie finansowe
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości, udziały w jednostkach podporządkowanych zaliczone do aktywów trwałych mogą być wyceniane metodą praw własności, pod warunkiem że będzie ona stosowana jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych. Pozostałe warunki nie wynikają z przepisów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 4

Pułapka: Zdający często mylnie kojarzą metodę praw własności z wymogiem posiadania określonego procentu udziałów, podczas gdy ustawa nie stawia takiego warunku.

Jednostka posiada udziały w jednostce podporządkowanej, które zalicza do aktywów trwałych. Zdecydowała o wycenie tych udziałów metodą praw własności. Który warunek musi być spełniony, aby zastosowanie tej metody było dopuszczalne?

  1. a) Metoda praw własności musi być stosowana jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych. poprawna
  2. b) Metoda praw własności może być stosowana tylko wtedy, gdy jednostka posiada więcej niż 50% udziałów.
  3. c) Metoda praw własności może być stosowana wyłącznie, gdy jednostka podporządkowana ma siedzibę w Polsce.
  4. d) Metoda praw własności wymaga uprzedniego wyrażenia zgody przez biegłego rewidenta.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości w art. 28 ust. 1 pkt 4 dopuszcza wycenę udziałów w jednostkach podporządkowanych metodą praw własności, pod warunkiem że będzie ona stosowana jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych. Pozostałe odpowiedzi wprowadzają nieistniejące ograniczenia dotyczące procentu udziałów, miejsca siedziby czy zgody biegłego rewidenta.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 4

Pułapka: Częstym błędem jest myślenie, że metoda praw własności jest obowiązkowa przy określonym procencie udziałów, podczas gdy ustawa pozostawia wybór, ale wymaga jednolitości stosowania.

Jednostka posiada udziały w jednostce podporządkowanej zaliczone do aktywów trwałych. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, udziały te mogą być wyceniane metodą praw własności, pod warunkiem że:

  1. a) jednostka posiada więcej niż 50% głosów w jednostce podporządkowanej
  2. b) metoda ta będzie stosowana jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych poprawna
  3. c) jednostka podporządkowana ma siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
  4. d) udziały zostały nabyte w celu ich zbycia w okresie do 12 miesięcy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości, udziały w jednostkach podporządkowanych zaliczone do aktywów trwałych wycenia się według zasad określonych w pkt 3 lub metodą praw własności, pod warunkiem że będzie ona stosowana jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych. Pozostałe warianty nie są warunkami ustawowymi - ani próg procentowy, ani siedziba, ani przeznaczenie do zbycia nie decydują o możliwości zastosowania tej metody.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 4

Pułapka: Częstym błędem jest dodawanie warunku procentowego lub celowości zbycia, które nie wynikają z przepisu.

Jednostka posiada udziały w jednostce podporządkowanej, zaliczone do aktywów trwałych. Na dzień bilansowy wartość udziałów w cenie nabycia wynosi 100 000 zł, a ich wartość rynkowa 120 000 zł. Jednostka stosuje zasadę wyceny według wartości godziwej. Skutek przeszacowania powinien zostać odniesiony:

  1. a) w całości na przychody finansowe
  2. b) na kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny poprawna
  3. c) na pozostałe przychody operacyjne
  4. d) na kapitał zapasowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości, skutki przeszacowania inwestycji zaliczonych do aktywów trwałych, powodujące wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych, zwiększają kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny. Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ wzrost wartości inwestycji długoterminowych nie jest ujmowany w wyniku finansowym, chyba że wcześniej dokonano odpisu aktualizującego.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Kandydaci często mylą zasady przeszacowania inwestycji długoterminowych z krótkoterminowymi, odnosząc wzrost wartości do przychodów finansowych.

Jednostka posiada udziały w jednostce podporządkowanej zaliczone do aktywów trwałych. Zdecydowano o zastosowaniu metody praw własności. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jest to dopuszczalne, jeżeli:

  1. a) metoda będzie stosowana jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych poprawna
  2. b) jednostka posiada więcej niż 50% głosów w jednostce podporządkowanej
  3. c) udziały zostały nabyte na podstawie umowy o zarządzanie
  4. d) jednostka podporządkowana ma siedzibę w Polsce
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości pozwala na wycenę udziałów w jednostkach podporządkowanych metodą praw własności, ale pod warunkiem jednolitego stosowania tej metody wobec wszystkich jednostek podporządkowanych. Pozostałe warunki nie są wymagane przez ustawę.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 4

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że metoda praw własności jest obowiązkowa lub że zależy od poziomu zaangażowania, podczas gdy ustawa pozostawia wybór, ale wymaga jednolitości.

Jednostka posiada udziały w jednostce podporządkowanej zaliczone do aktywów trwałych. Na dzień bilansowy stwierdzono trwałą utratę wartości tych udziałów. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, odpis z tytułu trwałej utraty wartości należy:

  1. a) zaliczyć do kosztów finansowych poprawna
  2. b) zaliczyć do pozostałych kosztów operacyjnych
  3. c) zmniejszyć kapitał z aktualizacji wyceny
  4. d) rozliczyć w czasie przez okres posiadania udziałów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 2 ustawy o rachunkowości, odpisu wyrażającego trwałą utratę wartości inwestycji zaliczonych do aktywów trwałych dokonuje się nie później niż na koniec okresu sprawozdawczego. Skutki obniżenia wartości inwestycji długoterminowych, w przypadku braku uprzedniego przeszacowania, zalicza się do kosztów finansowych (art. 35 ust. 4). Pozostałe opcje są nieprawidłowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 2 i 4

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że odpis z tytułu trwałej utraty wartości zawsze obciąża kapitał z aktualizacji wyceny, podczas gdy dotyczy to tylko przypadków uprzedniego przeszacowania w górę.

Jednostka posiada udziały w spółce z o.o., które zalicza do aktywów trwałych. Na dzień bilansowy ich wartość rynkowa wzrosła powyżej ceny nabycia. Jak jednostka powinna ująć skutki przeszacowania tych udziałów, jeśli stosuje ustawę o rachunkowości i nie wycenia ich metodą praw własności?

  1. a) Zwiększyć przychody finansowe o całą różnicę.
  2. b) Zwiększyć kapitał z aktualizacji wyceny o całą różnicę.
  3. c) Zwiększyć kapitał z aktualizacji wyceny, a w przypadku późniejszego spadku wartości do wysokości wcześniejszego wzrostu - zmniejszyć ten kapitał. poprawna
  4. d) Nie ujmować żadnych skutków, dopóki udziały nie zostaną sprzedane.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości, wzrost wartości inwestycji długoterminowych (innych niż nieruchomości i WNiP) do poziomu cen rynkowych zwiększa kapitał z aktualizacji wyceny. Obniżenie wartości inwestycji uprzednio przeszacowanej, do wysokości kwoty, o którą podwyższono kapitał, zmniejsza ten kapitał. Wariant dotyczący przychodów finansowych jest właściwy dla inwestycji krótkoterminowych, a wariant o braku ujęcia jest niezgodny z zasadą aktualizacji wyceny.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Pomylenie zasad przeszacowania inwestycji długoterminowych z krótkoterminowymi.

Jednostka posiada udziały w spółce zależnej, które na dzień bilansowy wycenia metodą praw własności. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, udziały takie są zaliczane do:

  1. a) inwestycji krótkoterminowych
  2. b) inwestycji długoterminowych poprawna
  3. c) należności długoterminowych
  4. d) rzeczowych aktywów trwałych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Udziały w jednostkach podporządkowanych zaliczone do aktywów trwałych mogą być wyceniane metodą praw własności. Nie są to inwestycje krótkoterminowe ani należności, ani rzeczowe aktywa trwałe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 4

Pułapka: Zdający często mylnie klasyfikują udziały w jednostkach podporządkowanych jako inwestycje krótkoterminowe.

Jednostka przekwalifikowuje inwestycję długoterminową do krótkoterminowych, które wycenia według ceny rynkowej. Na dzień przekwalifikowania inwestycja ta była przeszacowana do wartości rynkowej, a skutki przeszacowania ujęto w kapitale z aktualizacji wyceny. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, nierozliczona nadwyżka z tytułu przeszacowania na ten dzień:

  1. a) pozostaje w kapitale z aktualizacji wyceny do czasu zbycia inwestycji
  2. b) zwiększa przychody finansowe poprawna
  3. c) obciąża koszty finansowe
  4. d) jest przenoszona na kapitał zapasowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 35 ust. 6 ustawy o rachunkowości stanowi, że przy przekwalifikowaniu inwestycji długoterminowej do krótkoterminowych, nierozliczoną nadwyżkę z tytułu przeszacowania zalicza się do przychodów finansowych. Pozostałe odpowiedzi są niezgodne z przepisem.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 6

Pułapka: Trzeba pamiętać, że nie chodzi o pozostawienie w kapitale, ale o przeniesienie do wyniku finansowego w momencie przekwalifikowania.

Jednostka przekwalifikowuje inwestycję długoterminową do krótkoterminowych, przy czym inwestycja była wcześniej przeszacowana, a skutki przeszacowania ujęto w kapitale z aktualizacji wyceny. Na dzień przekwalifikowania nierozliczona nadwyżka z tytułu przeszacowania:

  1. a) pozostaje w kapitale z aktualizacji wyceny do czasu sprzedaży inwestycji
  2. b) zwiększa kapitał zapasowy
  3. c) zaliczana jest do kosztów lub przychodów finansowych poprawna
  4. d) odnoszona jest na rozliczenia międzyokresowe przychodów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z przepisami, przy przekwalifikowaniu inwestycji długoterminowej do krótkoterminowych, nierozliczona nadwyżka z przeszacowania zaliczana jest do kosztów lub przychodów finansowych. Pozostałe odpowiedzi nie znajdują oparcia w przepisach - kapitał z aktualizacji wyceny nie może pozostać po przekwalifikowaniu, a kapitał zapasowy i rozliczenia międzyokresowe nie są właściwe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 6

Pułapka: Zdający często zapominają o obowiązku rozliczenia kapitału z aktualizacji wyceny przy przekwalifikowaniu inwestycji.

Jednostka przekwalifikowuje inwestycję długoterminową (udziały) do inwestycji krótkoterminowych. Na dzień przekwalifikowania udziały te były wycenione według wartości rynkowej, a skutki przeszacowania ujęto w kapitale z aktualizacji wyceny. Nierozliczona nadwyżka z tytułu przeszacowania na dzień przekwalifikowania powinna zostać:

  1. a) przeniesiona na kapitał zapasowy
  2. b) zaliczona do kosztów lub przychodów finansowych poprawna
  3. c) pozostawiona w kapitale z aktualizacji wyceny do momentu sprzedaży inwestycji
  4. d) odniesiona na rozliczenia międzyokresowe przychodów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 6 ustawy o rachunkowości, jeżeli przekwalifikowana inwestycja długoterminowa była uprzednio przeszacowana, a skutki przeszacowania ujęto w kapitale z aktualizacji wyceny, to nierozliczoną nadwyżkę z tytułu przeszacowania zalicza się do kosztów lub przychodów finansowych. Pozostałe odpowiedzi wskazują na inne, nieprzewidziane w przepisie sposoby rozliczenia tej nadwyżki.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 6

Pułapka: Zdający często zapominają, że przekwalifikowanie inwestycji długoterminowej do krótkoterminowej wymaga rozliczenia kapitału z aktualizacji wyceny w wyniku finansowym, a nie pozostawienia go w kapitale.

Jednostka przekwalifikowuje inwestycję krótkoterminową do długoterminowych. Na dzień przekwalifikowania inwestycja krótkoterminowa była wyceniona według wartości rynkowej. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, po przekwalifikowaniu:

  1. a) wycenę należy przeliczyć według zasad dla inwestycji długoterminowych
  2. b) wycena pozostaje bez zmiany poprawna
  3. c) należy utworzyć odpis aktualizujący do ceny nabycia
  4. d) należy rozliczyć różnicę z wyceny z kapitałem z aktualizacji wyceny
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa wprost stanowi, że jeżeli inwestycja krótkoterminowa była wyceniona w wartości rynkowej, to pomimo przekwalifikowania wycena pozostaje bez zmiany. Pozostałe opcje sugerują obowiązek przeliczenia lub odpisu, co nie wynika z przepisu.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 7

Pułapka: Zdający często myślą, że przekwalifikowanie wymaga zmiany zasady wyceny, podczas gdy przepis przewiduje wyjątek dla wartości rynkowej.

Jednostka stosuje metodę praw własności do wyceny udziałów w jednostce podporządkowanej. Wartość udziałów według tej metody na dzień bilansowy wynosi 150 000 zł. Wartość godziwa tych udziałów wynosi 170 000 zł, a cena nabycia 120 000 zł. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w bilansie udziały te należy wykazać w kwocie:

  1. a) 150 000 zł poprawna
  2. b) 170 000 zł
  3. c) 120 000 zł
  4. d) 145 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Metoda praw własności polega na wycenie udziałów w wartości wynikającej z aktywów netto jednostki podporządkowanej, skorygowanej o wartość firmy lub ujemną wartość firmy. Wartość ta (150 000 zł) jest wartością bilansową, którą wykazuje się w sprawozdaniu finansowym. Wartość godziwa i cena nabycia nie są stosowane przy tej metodzie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 4

Pułapka: Zdający często mylą metodę praw własności z wyceną według wartości godziwej lub ceny nabycia.

Jednostka wycenia inwestycje długoterminowe według ceny rynkowej. Na dzień bilansowy nastąpił wzrost wartości inwestycji, który zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości zwiększa kapitał z aktualizacji wyceny. W przypadku późniejszego zbycia tej inwestycji, nadwyżka z tytułu przeszacowania:

  1. a) zwiększy przychody finansowe w całości w momencie zbycia
  2. b) zostanie rozliczona z kapitałem z aktualizacji wyceny poprawna
  3. c) zostanie przeniesiona na kapitał zapasowy
  4. d) pozostanie w kapitale z aktualizacji wyceny do momentu likwidacji jednostki
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przy zbyciu inwestycji długoterminowej, która była wcześniej przeszacowana, nadwyżkę z tytułu przeszacowania rozlicza się z kapitałem z aktualizacji wyceny. Nie jest to przychód finansowy ani kapitał zapasowy. Kapitał z aktualizacji wyceny nie może pozostać bez rozliczenia po zbyciu składnika.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 5

Pułapka: Zdający często mylnie przenoszą nadwyżkę do wyniku finansowego, zamiast rozliczyć ją z kapitałem.

Jednostka wycenia inwestycje krótkoterminowe według ceny nabycia lub ceny rynkowej, zależnie od tego, która jest niższa. Na dzień bilansowy wartość rynkowa inwestycji wzrosła w stosunku do ceny nabycia. Skutek tego wzrostu jednostka:

  1. a) zaliczy do przychodów finansowych w pełnej wysokości
  2. b) zaliczy do przychodów finansowych w wysokości niewyższej niż kwota uprzednio odpisana w koszty finansowe poprawna
  3. c) odniesie na kapitał z aktualizacji wyceny
  4. d) nie ujęje, dopóki inwestycja nie zostanie sprzedana
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przy wycenie według ceny nabycia lub ceny rynkowej, niższa z nich, wzrost wartości ujmuje się w przychodach finansowych tylko do wysokości wcześniejszych odpisów w koszty finansowe. Pozostałe opcje dotyczą innych zasad, np. wyceny w wartości rynkowej lub przeszacowania inwestycji długoterminowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Zdający często zapominają o ograniczeniu wysokości przychodu przy wycenie w cenie nabycia lub cenie rynkowej, niższej z nich.

Jednostka wycenia inwestycje krótkoterminowe według ceny nabycia lub ceny (wartości) rynkowej, zależnie od tego, która z nich jest niższa. Na dzień bilansowy cena rynkowa jest niższa od ceny nabycia o 5 000 zł. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, skutek obniżenia wartości inwestycji należy:

  1. a) zaliczyć do kosztów finansowych w pełnej wysokości poprawna
  2. b) zaliczyć do kapitału z aktualizacji wyceny
  3. c) zaliczyć do pozostałych kosztów operacyjnych
  4. d) rozliczyć w czasie przez okres posiadania inwestycji
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 35 ust. 3 ustawy o rachunkowości stanowi, że w przypadku stosowania innych niż ceny rynkowe zasad wyceny inwestycji krótkoterminowych, skutki obniżenia ich wartości zalicza się do kosztów finansowych w pełnej wysokości. Pozostałe opcje są nieprawidłowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Częstym błędem jest przypisanie skutków obniżenia wartości do kapitału z aktualizacji wyceny, co dotyczy wyłącznie inwestycji długoterminowych.

Jednostka wycenia nabyte udziały w jednostce podporządkowanej zaliczone do aktywów trwałych metodą praw własności. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, zastosowanie tej metody wymaga:

  1. a) jednolitego stosowania wobec wszystkich jednostek podporządkowanych poprawna
  2. b) uprzedniego wyboru metody praw własności w polityce rachunkowości
  3. c) zgody biegłego rewidenta badającego sprawozdanie finansowe
  4. d) objęcia co najmniej 50% udziałów w danej jednostce
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna odpowiedź wskazuje, że metodę praw własności można stosować pod warunkiem jednolitego stosowania jej wobec wszystkich jednostek podporządkowanych. Pozostałe odpowiedzi nie wynikają z przepisów - ustawa nie wymaga zgody biegłego rewidenta, ani minimalnego progu udziałów, a wybór metody nie wymaga formalnego zapisu w polityce rachunkowości, choć jest to praktyczne.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 4

Pułapka: Zdający często mylą warunek jednolitego stosowania z wymogiem posiadania określonego procentu udziałów.

Jednostka wycenia udziały w jednostce podporządkowanej metodą praw własności. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, zastosowanie tej metody jest możliwe pod warunkiem, że:

  1. a) jednostka posiada więcej niż 50% głosów w jednostce podporządkowanej
  2. b) jednostka stosuje ją jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych poprawna
  3. c) jednostka podporządkowana nie jest notowana na rynku regulowanym
  4. d) udziały zostały nabyte w celu odsprzedaży w krótkim terminie
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości, udziały w jednostkach podporządkowanych można wyceniać metodą praw własności, pod warunkiem że będzie ona stosowana jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych. Pozostałe warunki nie wynikają z tego przepisu.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 4

Pułapka: Zdający mylą warunek jednolitego stosowania metody z progiem procentowym posiadanych udziałów, który nie jest przesłanką z ustawy.

Jednostka wycenia udziały w jednostce podporządkowanej zaliczone do aktywów trwałych według ceny nabycia. Na koniec roku obrotowego stwierdzono trwałą utratę wartości tych udziałów. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, odpis aktualizujący należy:

  1. a) zaliczyć do kosztów finansowych poprawna
  2. b) zaliczyć do pozostałych kosztów operacyjnych
  3. c) obciążyć kapitał z aktualizacji wyceny
  4. d) rozliczyć w czasie jako koszt przyszłych okresów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Odpis z tytułu trwałej utraty wartości inwestycji długoterminowych, do których należą udziały, zalicza się do kosztów finansowych. Pozostałe odpowiedzi nie są poprawne, ponieważ koszty operacyjne dotyczą działalności podstawowej, kapitał z aktualizacji wyceny jest używany przy przeszacowaniu, a rozliczenia międzyokresowe nie mają zastosowania.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 2 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Częstym błędem jest ujęcie odpisu w pozostałych kosztach operacyjnych zamiast w kosztach finansowych.

Jednostka wyceniająca inwestycje długoterminowe w cenie rynkowej, na skutek wzrostu ich wartości, zwiększy kapitał z aktualizacji wyceny. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w przypadku późniejszego zbycia takiej inwestycji, nadwyżka z tytułu przeszacowania:

  1. a) zwiększy przychody finansowe w całości w momencie zbycia
  2. b) zostanie rozliczona z kapitałem z aktualizacji wyceny poprawna
  3. c) zostanie przeniesiona na kapitał zapasowy
  4. d) zmniejszy koszt własny sprzedaży
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 5 ustawy o rachunkowości, nadwyżkę z tytułu przeszacowania ustala się i rozlicza z kapitałem (funduszem) z aktualizacji wyceny. Pozostałe warianty są nieprawidłowe, ponieważ przepis nie przewiduje przeniesienia tej nadwyżki do przychodów finansowych, na kapitał zapasowy ani zmniejszenia kosztu własnego sprzedaży.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 5

Pułapka: Zdający często mylnie uznają, że nadwyżka z przeszacowania realizuje się w wyniku finansowym, podczas gdy ustawa nakazuje rozliczenie jej z kapitałem.

Jednostka zawarła umowę leasingu finansowego na maszynę produkcyjną. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, na dzień rozpoczęcia leasingu leasingobiorca ujmuje:

  1. a) Maszynę w środkach trwałych i zobowiązanie z tytułu leasingu. poprawna
  2. b) Maszynę w środkach trwałych i przychody przyszłych okresów.
  3. c) Maszynę w ewidencji pozabilansowej i zobowiązanie warunkowe.
  4. d) Maszynę w wartościach niematerialnych i prawnych.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: W leasingu finansowym leasingobiorca ujmuje przedmiot leasingu jako środek trwały oraz zobowiązanie z tytułu leasingu w kwocie równej wartości przedmiotu leasingu, zgodnie z zasadą współmierności.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 4

Pułapka: Częstym błędem jest ujmowanie przedmiotu leasingu w ewidencji pozabilansowej, co dotyczy leasingu operacyjnego.

Jednostka zawarła umowę leasingu operacyjnego na samochód osobowy. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w księgach rachunkowych leasingobiorcy:

  1. a) Samochód jest ujmowany jako środek trwały.
  2. b) Opłaty leasingowe są ujmowane jako koszty w okresie ich poniesienia.
  3. c) Samochód jest ujmowany w ewidencji pozabilansowej. poprawna
  4. d) Opłaty leasingowe są kapitalizowane w wartości niematerialnych i prawnych.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: W leasingu operacyjnym, zgodnie z ustawą o rachunkowości, leasingobiorca nie ujmuje przedmiotu leasingu w swoich aktywach, lecz w ewidencji pozabilansowej. Opłaty leasingowe są kosztem bieżącego okresu, ale nie są kapitalizowane.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 4

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie leasingu operacyjnego z finansowym i ujmowanie przedmiotu leasingu w aktywach.

Które z poniższych stwierdzeń dotyczących leasingu, zgodnie z ustawą o rachunkowości, jest prawdziwe?

  1. a) Leasing finansowy ujmuje się w księgach korzystającego jako aktywo trwałe i zobowiązanie z tytułu leasingu. poprawna
  2. b) Leasing operacyjny ujmuje się w księgach korzystającego jako aktywo trwałe i zobowiązanie z tytułu leasingu.
  3. c) Leasing finansowy ujmuje się w księgach korzystającego jako koszt w formie rat leasingowych.
  4. d) Leasing operacyjny nie wymaga ujęcia w księgach korzystającego żadnych zapisów.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, leasing finansowy oznacza leasing, który przenosi zasadniczo całe ryzyko i korzyści z użytkowania aktywa, dlatego korzystający ujmuje go jako składnik aktywów i zobowiązanie. Leasing operacyjny nie jest ujmowany jako aktywo i zobowiązanie, lecz raty leasingowe są kosztem. Pozostałe odpowiedzi są błędne.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 4 (definicja leasingu) i odpowiednie przepisy dotyczące ujęcia

Pułapka: Należy odróżniać ujęcie leasingu operacyjnego i finansowego zarówno u korzystającego, jak i finansującego.

Na dzień bilansowy jednostka posiada inwestycję krótkoterminową, dla której nie istnieje aktywny rynek. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, inwestycję tę należy wycenić:

  1. a) według ceny nabycia, niezależnie od okoliczności
  2. b) według ceny rynkowej ustalonej na podstawie ostatniej transakcji
  3. c) według ceny nabycia lub ceny rynkowej, zależnie od tego, która jest niższa, albo według skorygowanej ceny nabycia, jeżeli określono termin wymagalności, lub w inny sposób określonej wartości godziwej poprawna
  4. d) wyłącznie według wartości godziwej
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 28 ust. 1 pkt 5 ustawy o rachunkowości dopuszcza dla inwestycji krótkoterminowych wycenę według ceny rynkowej, ceny nabycia lub ceny rynkowej, zależnie od tego, która niższa, skorygowanej ceny nabycia (jeśli określono termin wymagalności) lub inaczej określonej wartości godziwej, gdy brak aktywnego rynku. Odpowiedzi zawężające wybór są błędne.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 5

Pułapka: Trzeba pamiętać, że brak aktywnego rynku prowadzi do wartości godziwej ustalonej w inny sposób, a nie do obligatoryjnej ceny nabycia.

W poradniku

Inwestycje i leasing w księgach jednostki

Inwestycja różni się od środka trwałego jednym: jednostka jej nie używa, tylko czeka, aż przyniesie korzyść.

Wróć do spisu dziedzin albo przejdź do testów z tej dziedziny.