Przejdź do treści
Bilansjusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Konta, księgi rachunkowe i dowody księgowe

Zasada podwójnego zapisu, konta bilansowe i wynikowe, konta syntetyczne i analityczne, zakładowy plan kont. Elementy ksiąg rachunkowych, cechy ksiąg (rzetelne, bezbłędne, sprawdzalne, bieżące), zestawienie obrotów i sald. Dowody księgowe: rodzaje, obowiązkowe elementy, dekretacja, poprawianie błędów w dowodach. Korekty zapisów: storno czarne i czerwone, kiedy które wolno zastosować.

Blok I programu: Podstawy rachunkowości. W tej dziedzinie mamy 72 pytania. Materiał służy ścieżkom: SKwP, biegły rewident, technik rachunkowości.

Który z wymienionych elementów nie należy do ksiąg rachunkowych?

  1. a) Dziennik
  2. b) Księga główna
  3. c) Księgi pomocnicze
  4. d) Ewidencja podatkowa poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Księgi rachunkowe obejmują dziennik, księgę główną, księgi pomocnicze, zestawienia obrotów i sald oraz inwentarz. Ewidencja podatkowa nie jest elementem ksiąg rachunkowych, lecz odrębną ewidencją prowadzoną dla celów podatkowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 13 ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą księgi rachunkowe z ewidencjami podatkowymi, takimi jak księga przychodów i rozchodów.

Który z wymienionych elementów nie należy do ksiąg rachunkowych w rozumieniu ustawy?

  1. a) Dziennik
  2. b) Księga główna
  3. c) Księgi pomocnicze
  4. d) Plan kont poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa wymienia jako elementy ksiąg rachunkowych: dziennik, księgę główną, księgi pomocnicze, zestawienia obrotów i sald oraz wykaz składników aktywów i pasywów. Plan kont nie jest elementem ksiąg, lecz dokumentacją opisującą zasady polityki rachunkowości.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 13 ust. 1.

Pułapka: Zdający często mylą dokumentację polityki rachunkowości, w tym plan kont, z księgami rachunkowymi.

Który z wymienionych elementów nie wchodzi w skład ksiąg rachunkowych?

  1. a) Dziennik
  2. b) Księga główna
  3. c) Zestawienie obrotów i sald
  4. d) Rachunek zysków i strat poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Księgi rachunkowe obejmują dziennik, księgę główną, księgi pomocnicze, zestawienia obrotów i sald oraz inwentarz. Rachunek zysków i strat jest elementem sprawozdania finansowego, a nie ksiąg rachunkowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 13 ust. 1

Pułapka: Zdający mylą elementy ksiąg rachunkowych z elementami sprawozdania finansowego.

Który z zapisów księgowych jest prawidłowy przy zakupie materiałów za gotówkę?

  1. a) Wn „Materiały”, Ma „Kasa” poprawna
  2. b) Wn „Kasa”, Ma „Materiały”
  3. c) Wn „Materiały”, Ma „Rozrachunki z dostawcami”
  4. d) Wn „Kasa”, Ma „Rozrachunki z dostawcami”
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zakup materiałów za gotówkę zwiększa stan materiałów (debet) i zmniejsza środki pieniężne w kasie (kredyt). Pozostałe warianty błędnie odwracają stronę lub wskazują rozrachunki, które nie występują przy płatności gotówką.

Podstawa prawna: Zasada podwójnego zapisu - konto aktywne.

Pułapka: Częstym błędem jest pomylenie stron Wn i Ma przy operacjach dotyczących aktywów.

Który zapis służy do korekty błędnego zapisu w księgach rachunkowych, gdy błąd został już przeniesiony do księgi głównej i dotyczy kont, na których wystąpiły obroty?

  1. a) Storno czarne
  2. b) Storno czerwone poprawna
  3. c) Zapis odwracający
  4. d) Zapis dodatkowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Storno czerwone (storno ujemne) stosuje się, gdy błędny zapis został przeniesiony do księgi głównej, a jego korekta wymaga „wyzerowania” obrotów na kontach. Storno czarne (zwykłe) jest stosowane tylko przed przeniesieniem zapisu do księgi głównej, gdy błąd nie wpłynął na obroty.

Podstawa prawna: praktyka księgowa, zasady korygowania błędów

Pułapka: Zdający często mylą, kiedy można stosować storno czarne, a kiedy czerwone - kluczowy jest moment przeniesienia do księgi głównej.

Na podstawie jakiego dowodu księgowego można dokonać zapisu w księgach rachunkowych?

  1. a) Wyłącznie na podstawie dowodów zewnętrznych obcych
  2. b) Na podstawie dowodów zewnętrznych, wewnętrznych i, w uzasadnionych przypadkach, dowodów zastępczych poprawna
  3. c) Na podstawie dowodów wewnętrznych sporządzonych przez kierownika jednostki
  4. d) Na podstawie dowodów własnych, podpisanych przez osobę odpowiedzialną
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości podstawą zapisów są dowody księgowe, którymi są m.in. dowody zewnętrzne (obce i własne), wewnętrzne oraz dowody zastępcze w przypadkach określonych przepisami. Pozostałe odpowiedzi zawężają katalog lub przypisują moc dowodów niewłaściwym dokumentom.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 20 ust. 1

Pułapka: Zdający pomijają możliwość stosowania dowodów zastępczych, które są dopuszczalne w sytuacjach losowych, np. zaginięcia oryginału.

Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera, zapis księgowy powinien posiadać:

  1. a) Numer pozycji nadany ręcznie przez księgowego, dla zachowania porządku chronologicznego.
  2. b) Automatycznie nadany numer pozycji, pod którą został wprowadzony do dziennika, oraz dane pozwalające ustalić osobę odpowiedzialną za treść zapisu. poprawna
  3. c) Numer pozycji z dziennika oraz podpis kierownika jednostki.
  4. d) Automatycznie nadany numer zapisu oraz kod kreskowy dokumentu źródłowego.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą, przy użyciu komputera zapis księgowy musi mieć automatycznie nadany numer pozycji w dzienniku oraz dane identyfikujące osobę odpowiedzialną za treść zapisu. Pozostałe warianty nie spełniają wymogów prawnych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 14 ust. 4.

Pułapka: Zdający często mylą wymóg automatycznego numerowania z ręcznym lub dodają elementy nieprzewidziane przepisem.

Storno czerwone można zastosować, gdy:

  1. a) błąd dotyczy tylko niewłaściwej kwoty, a konta są poprawne poprawna
  2. b) błąd polega na zaksięgowaniu operacji na niewłaściwych kontach
  3. c) błąd został zauważony po zamknięciu ksiąg rachunkowych
  4. d) błąd dotyczy tylko opisu operacji, bez wpływu na kwoty i konta
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Storno czerwone (ujemne) stosuje się do korekty błędów polegających na zawyżeniu kwoty, gdy konta są właściwe. Polega na zapisie tej samej treści na tych samych kontach, ale na kwotę ujemną. Storno czarne (zwykłe) stosuje się, gdy błąd dotyczy niewłaściwych kont lub gdy trzeba dokonać zapisu odwrotnego. Pozostałe sytuacje nie kwalifikują się do storna czerwonego.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 25

Pułapka: Częstym błędem jest stosowanie storna czerwonego do każdego błędu, podczas gdy do błędów dotyczących kont stosuje się storno czarne lub zapis odwrotny.

Storno czerwone stosuje się w celu:

  1. a) korekty zapisu błędnego, który został już zaksięgowany poprawna
  2. b) zaksięgowania korekty zmniejszającej koszty
  3. c) przeniesienia salda na koniec roku
  4. d) skorygowania zapisu niezatwierdzonego
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Storno czerwone polega na zapisie kwoty ujemnej (na czerwono) i służy do skorygowania błędnego zapisu, który już został zaksięgowany. Storno czarne stosuje się do korekty zapisu, który nie został jeszcze zatwierdzony. Pozostałe opcje nie dotyczą storna.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 25

Pułapka: Zdający często mylą storno czerwone z czarnym - czarne stosuje się przed zatwierdzeniem zapisu, czerwone po.

W dniu 1 marca jednostka rozpoczęła działalność, a pierwsze zdarzenie gospodarcze miało miejsce 5 marca. Do kiedy należy otworzyć księgi rachunkowe?

  1. a) Do 16 marca
  2. b) Do 20 marca poprawna
  3. c) Do 31 marca
  4. d) Do 15 kwietnia
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości nakazuje otworzyć księgi rachunkowe na dzień rozpoczęcia działalności, którym jest dzień pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym. Zdanie zamykające ust. 1 daje na tę czynność 15 dni od dnia zaistnienia zdarzenia. Pierwsze zdarzenie wystąpiło 5 marca, więc księgi trzeba otworzyć do 20 marca. Same księgi otwiera się przy tym NA DZIEŃ 5 marca - termin 15 dni dotyczy wykonania czynności, a nie daty, pod którą księgi się otwiera.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Termin biegnie od dnia pierwszego zdarzenia (5 marca), a nie od dnia rozpoczęcia działalności wpisanego do rejestru (1 marca).

W dzienniku, przy prowadzeniu ksiąg przy użyciu komputera, zapis księgowy powinien posiadać automatycznie nadany numer pozycji oraz:

  1. a) datę operacji gospodarczej
  2. b) dane pozwalające na ustalenie osoby odpowiedzialnej za treść zapisu poprawna
  3. c) podpis elektroniczny osoby dokonującej zapisu
  4. d) numer dowodu księgowego
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 14 ust. 4 ustawy o rachunkowości stanowi, że przy prowadzeniu ksiąg przy użyciu komputera zapis księgowy powinien posiadać automatycznie nadany numer pozycji, pod którą został wprowadzony do dziennika, a także dane pozwalające na ustalenie osoby odpowiedzialnej za treść zapisu. Pozostałe elementy nie są wymagane w tym przepisie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 14 ust. 4

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie wymogów dla zapisu komputerowego z elementami dowodu księgowego, takimi jak podpis czy numer dokumentu.

W jakim terminie otwiera się księgi rachunkowe na dzień rozpoczęcia działalności?

  1. a) W ciągu 15 dni od dnia zdarzenia poprawna
  2. b) W ciągu 30 dni od dnia zdarzenia
  3. c) W ciągu 3 miesięcy od dnia zdarzenia
  4. d) Niezwłocznie, nie później niż następnego dnia
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości księgi rachunkowe otwiera się w ciągu 15 dni od dnia zaistnienia zdarzenia, którym jest dzień pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym. Pozostałe terminy dotyczą innych czynności, np. zamknięcia ksiąg.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 1

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie terminu otwarcia ksiąg (15 dni) z terminem ich zamknięcia (3 miesiące).

W jednostce dokonano korekty błędnego zapisu przez storno czarne. W jakiej sytuacji zastosowanie storna czarnego jest prawidłowe?

  1. a) Gdy błędnie zaksięgowano operację na niewłaściwych kontach
  2. b) Gdy zawyżono wartość operacji, ale konta i treść są prawidłowe poprawna
  3. c) Gdy zapis dotyczył operacji, która nie miała miejsca
  4. d) Gdy pomylono stronę księgowania (zamiast Wn - Ma)
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Storno czarne stosuje się, gdy błąd polega na zawyżeniu wartości operacji, ale konta i treść są prawidłowe. W przypadku błędnych kont, operacji nie mającej miejsca lub pomyłki strony należy zastosować storno czerwone (lub inne właściwe metody).

Podstawa prawna: Zasady rachunkowości - korekty zapisów

Pułapka: Częstym błędem jest stosowanie storna czarnego do anulowania błędnych zapisów, podczas gdy służy ono tylko do zmniejszenia zawyżonej wartości.

W jednostce na koniec miesiąca sporządzono zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej. Wykazało ono saldo Wn konta „Rozrachunki z odbiorcami” w wysokości 120 000 zł oraz saldo Ma konta „Rozrachunki z dostawcami” w wysokości 80 000 zł. Jaką wartość powinno wykazać zestawienie obrotów i sald w kolumnie „Salda” po stronie Wn łącznie, jeśli jest to jedyne salda Wn i Ma?

  1. a) 120 000 zł poprawna
  2. b) 80 000 zł
  3. c) 40 000 zł
  4. d) 200 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: W zestawieniu obrotów i sald suma sald Wn musi być równa sumie sald Ma. W podanym przypadku saldo Wn wynosi 120 000 zł, a saldo Ma 80 000 zł, więc aby zestawienie było zgodne, suma sald Wn musi wynosić 120 000 zł (i wtedy suma sald Ma także będzie 120 000 zł, co wymaga uzupełnienia o 40 000 zł po stronie Ma, ale pytanie dotyczy tylko kolumny Wn).

Podstawa prawna: Zasada równowagi sald w zestawieniu obrotów i sald

Pułapka: Zdający często obliczają różnicę między saldami zamiast wskazać sumę sald Wn.

W jednostce prowadzącej księgi rachunkowe metodą komputerową, na koniec roku obrotowego stwierdzono, że w jednym z zapisów w księdze głównej błędnie zaksięgowano koszt (zamiast na konto 401 „Zużycie materiałów i energii” ujęto go na koncie 402 „Usługi obce”). Błąd dotyczy tylko niewłaściwego konta, a kwota i data są prawidłowe. Jak należy dokonać korekty tego zapisu?

  1. a) Stornem czarnym - dokonać nowego prawidłowego zapisu
  2. b) Stornem czerwonym - anulować błędny zapis i wprowadzić prawidłowy poprawna
  3. c) Przez skreślenie błędnej treści i wpisanie prawidłowej z parafą osoby upoważnionej
  4. d) Nie dokonywać żadnej korekty, błąd jest nieistotny
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Storno czerwone stosuje się do anulowania błędnych zapisów, po czym wprowadza się zapis prawidłowy. Storno czarne stosuje się, gdy błąd polega na zawyżeniu wartości, a pierwotny zapis jest merytorycznie poprawny. Skreślenie jest niedopuszczalne w księgach rachunkowych, a błąd nie może pozostać bez korekty.

Podstawa prawna: Zasady rachunkowości - korekty zapisów

Pułapka: Zdający często mylą storno czarne z czerwonym, stosując czarne do anulowania błędnych zapisów.

W jednostce prowadzącej księgi rachunkowe przy użyciu komputera, na koniec roku obrotowego wydrukowano zestawienie obrotów i sald. Czy wydruk ten jest wystarczający do spełnienia obowiązku przechowywania ksiąg rachunkowych, jeśli nie przeniesiono ich na informatyczny nośnik danych?

  1. a) Tak, wydruk komputerowy ksiąg rachunkowych jest równoważny z ich przeniesieniem na informatyczny nośnik danych poprawna
  2. b) Nie, wydruk musi być dodatkowo opatrzony podpisem kierownika jednostki
  3. c) Tak, ale tylko w przypadku, gdy wydruk jest sporządzony na papierze z nadrukiem firmowym
  4. d) Nie, wydruk nie jest wystarczający, konieczne jest przeniesienie treści ksiąg na informatyczny nośnik danych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości stanowi, że księgi rachunkowe należy wydrukować nie później niż na koniec roku obrotowego, a za równoważne z wydrukiem uznaje się przeniesienie treści ksiąg na informatyczny nośnik danych. Zatem wydruk jest wystarczający, nie jest wymagane dodatkowe przeniesienie na nośnik. Pozostałe odpowiedzi wprowadzają nieistniejące wymogi.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 13 ust. 6

Pułapka: Zdający bywają przekonani, że wydruk komputerowy nie jest wystarczający i konieczne jest dodatkowe przeniesienie na nośnik.

W jednostce prowadzącej księgi rachunkowe przy użyciu komputera, wydruki ksiąg rachunkowych powinny być sumowane na kolejnych stronach w sposób ciągły. Kiedy należy je wydrukować?

  1. a) Na koniec każdego miesiąca
  2. b) Na koniec roku obrotowego poprawna
  3. c) Na koniec okresu sprawozdawczego
  4. d) Na żądanie organów podatkowych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przepisy stanowią, że księgi rachunkowe należy wydrukować nie później niż na koniec roku obrotowego. Wydruki miesięczne nie są wymagane, a okres sprawozdawczy może być krótszy niż rok, ale nie zmienia to obowiązku wydruku na koniec roku.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 13 ust. 6

Pułapka: Niektórzy uważają, że wydruki trzeba sporządzać częściej, np. co miesiąc, co nie wynika z przepisów.

W jednostce stosującej zakładowy plan kont, konto "Rozliczenie zakupu" służy do ewidencji:

  1. a) zakupu składników majątku obrotowego i trwałego oraz rozliczenia naliczonego podatku VAT poprawna
  2. b) wyłącznie zakupu materiałów i towarów
  3. c) wyłącznie zakupu środków trwałych
  4. d) zakupu usług obcych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Konto "Rozliczenie zakupu" w typowym zakładowym planie kont służy do ewidencji zakupów składników majątku obrotowego i trwałego oraz do rozliczenia naliczonego podatku VAT. Nie jest ograniczone wyłącznie do materiałów i towarów, ani wyłącznie do środków trwałych, ani do usług obcych. Częstą pomyłką jest zawężanie zakresu tego konta do jednej grupy składników.

Podstawa prawna: Zakładowy plan kont - praktyka księgowa

Pułapka: Zdający często mylnie przypisują konto "Rozliczenie zakupu" tylko do zakupu materiałów lub towarów, nie obejmując nim środków trwałych i VAT.

W jednostce, w której księgi rachunkowe prowadzone są przy użyciu komputera, zapis księgowy powinien posiadać automatycznie nadany numer pozycji, pod którą został wprowadzony do dziennika. Jakie jeszcze dane musi zawierać ten zapis?

  1. a) Dane pozwalające na ustalenie osoby odpowiedzialnej za treść zapisu poprawna
  2. b) Podpis elektroniczny osoby księgującej
  3. c) Numer identyfikacji podatkowej jednostki
  4. d) Kod kreskowy dokumentu źródłowego
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera zapis księgowy powinien posiadać automatycznie nadany numer pozycji oraz dane pozwalające na ustalenie osoby odpowiedzialnej za treść zapisu. Pozostałe dane nie są wymagane przez ustawę.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 14 ust. 4

Pułapka: Częstym błędem jest wskazywanie podpisu elektronicznego jako wymaganego elementu zapisu księgowego.

W jednostce, w której prowadzone są księgi rachunkowe przy użyciu komputera, wydruki ksiąg rachunkowych powinny być sumowane na kolejnych stronach w sposób ciągły w roku obrotowym. Wynika to z:

  1. a) art. 13 ust. 5 ustawy o rachunkowości poprawna
  2. b) art. 14 ust. 3 ustawy o rachunkowości
  3. c) art. 14 ust. 4 ustawy o rachunkowości
  4. d) art. 13 ust. 6 ustawy o rachunkowości
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 13 ust. 5 ustawy o rachunkowości stanowi, że przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera należy zapewnić automatyczną kontrolę ciągłości zapisów, przenoszenia obrotów lub sald, a wydruki komputerowe ksiąg rachunkowych powinny składać się z automatycznie numerowanych stron, z oznaczeniem pierwszej i ostatniej, oraz być sumowane na kolejnych stronach w sposób ciągły w roku obrotowym. Art. 14 ust. 3 dotyczy dzienników częściowych, art. 14 ust. 4 wymogu automatycznego numerowania zapisów, a art. 13 ust. 6 obowiązku wydruku ksiąg lub przeniesienia na nośnik danych. Błędem jest mylenie wymogu sumowania stron z wymogiem dotyczącym numeracji zapisów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 13 ust. 5

Pułapka: Zdający często mylą wymogi dotyczące wydruków ksiąg (numerowanie stron, sumowanie) z wymogami dotyczącymi zapisów w dzienniku.

W jednostce w zestawieniu obrotów i sald kont księgi głównej suma obrotów po stronie Wn wynosi 500 000 zł, a po stronie Ma 450 000 zł. Różnica wynika z błędu w zapisie. Który z poniższych zapisów mógł spowodować tę niezgodność?

  1. a) Zaksięgowanie operacji tylko po stronie Wn konta poprawna
  2. b) Zaksięgowanie operacji tylko po stronie Ma konta
  3. c) Zaksięgowanie operacji po obu stronach, ale na różnych kontach
  4. d) Zaksięgowanie operacji po obu stronach na tych samych kontach
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zasada podwójnego zapisu wymaga, aby każda operacja była zaksięgowana po obu stronach (Wn i Ma) w równych kwotach. Zaksięgowanie tylko po stronie Wn spowoduje przewagę obrotów Wn nad Ma, co daje różnicę 50 000 zł. Inne odpowiedzi nie wyjaśniają powstania różnicy.

Podstawa prawna: Zasada podwójnego zapisu

Pułapka: Zdający często nie dostrzegają, że brak zapisu po jednej stronie powoduje niezgodność obrotów.

W zakładowym planie kont jednostka wyróżnia konta zespołu 4 „Koszty według rodzajów” oraz konta zespołu 5 „Koszty według typów działalności”. Na podstawie jakiego kryterium rozróżnia się te zespoły?

  1. a) Konta zespołu 4 służą do ewidencji kosztów w układzie rodzajowym, a konta zespołu 5 w układzie funkcjonalno-kalkulacyjnym. poprawna
  2. b) Konta zespołu 4 służą do ewidencji kosztów w układzie funkcjonalno-kalkulacyjnym, a konta zespołu 5 w układzie rodzajowym.
  3. c) Konta zespołu 4 służą do ewidencji kosztów tylko w jednostkach produkcyjnych, a konta zespołu 5 w pozostałych jednostkach.
  4. d) Konta zespołu 4 służą do ewidencji kosztów tylko w jednostkach handlowych, a konta zespołu 5 w jednostkach usługowych.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zakładowy plan kont oparty jest na wzorcowym planie kont, w którym zespół 4 obejmuje koszty w układzie rodzajowym (np. amortyzacja, zużycie materiałów), a zespół 5 obejmuje koszty w układzie funkcjonalno-kalkulacyjnym (np. koszty działalności podstawowej, koszty wydziałowe). Pozostałe odpowiedzi błędnie przypisują zespoły do rodzajów działalności.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 10 ust. 1 pkt 3 lit. a

Pułapka: Zdający często mylą układy kosztów: rodzajowy z funkcjonalno-kalkulacyjnym, co prowadzi do błędnej interpretacji zespołów kont.

Zapis księgowy dokonany na koncie wynikowym po stronie Ma oznacza zwiększenie:

  1. a) przychodów poprawna
  2. b) kosztów
  3. c) aktywów
  4. d) zobowiązań
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Konta wynikowe obejmują konta przychodów i kosztów. Zapis po stronie Ma na koncie przychodów oznacza ich zwiększenie, natomiast na koncie kosztów po stronie Ma oznacza zmniejszenie kosztów. Konta bilansowe są odrębną kategorią.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 16-17

Pułapka: Częstym błędem jest przypisywanie stronie Ma na kontach wynikowych zawsze zwiększenia, bez rozróżnienia kont przychodów i kosztów.

Zapis księgowy dokonywany w księgach rachunkowych przy użyciu komputera powinien posiadać automatycznie nadany numer pozycji, pod którą został wprowadzony do dziennika, oraz dane pozwalające na ustalenie osoby odpowiedzialnej za treść zapisu. Wynika to z:

  1. a) art. 14 ust. 4 ustawy o rachunkowości poprawna
  2. b) art. 13 ust. 5 ustawy o rachunkowości
  3. c) art. 14 ust. 2 ustawy o rachunkowości
  4. d) art. 12 ust. 4 ustawy o rachunkowości
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 14 ust. 4 ustawy o rachunkowości stanowi, że przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera zapis księgowy powinien posiadać automatycznie nadany numer pozycji, pod którą został wprowadzony do dziennika, a także dane pozwalające na ustalenie osoby odpowiedzialnej za treść zapisu. Art. 13 ust. 5 dotyczy automatycznej kontroli ciągłości zapisów, przenoszenia obrotów lub sald, natomiast art. 14 ust. 2 odnosi się do numerowania zapisów i ciągłego liczenia obrotów w dzienniku, a art. 12 ust. 4 do ostatecznego zamknięcia i otwarcia ksiąg. Częstą pomyłką jest przypisywanie tego wymogu do art. 13 ust. 5.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 14 ust. 4

Pułapka: Zdający często mylą wymóg automatycznego numerowania zapisów z wymogiem kontroli ciągłości zapisów, który dotyczy systemu komputerowego.

Zapis księgowy polegający na zaksięgowaniu operacji po raz drugi, ale na kontach przeciwnych, w celu skorygowania błędnego zapisu, to:

  1. a) storno czerwone poprawna
  2. b) storno czarne
  3. c) przeksięgowanie
  4. d) korekta zapisu
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Storno czerwone polega na dokonaniu drugiego zapisu z tymi samymi kwotami, ale po przeciwnych stronach kont, co anuluje poprzedni błędny zapis. Storno czarne natomiast polega na zapisie korygującym z kwotą ujemną. Pozostałe pojęcia dotyczą innych czynności księgowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 25 (zasady korygowania błędów)

Pułapka: Zdający mylą storno czerwone z czarnym - czerwone stosuje się, gdy błąd dotyczy niewłaściwych kont, a czarne, gdy błąd dotyczy tylko kwoty.

Zapis księgowy w księdze głównej, polegający na ujęciu operacji po obu stronach kont, jest dokonywany na podstawie dowodu księgowego. Który z poniższych elementów nie jest wymagany jako obligatoryjny element dowodu księgowego?

  1. a) Określenie stron (wydawcy i otrzymującego) dowodu
  2. b) Podpis osoby wystawiającej dowód oraz osoby, której wydano lub od której przyjęto składniki aktywów
  3. c) Numer identyfikacji podatkowej NIP wystawcy dowodu poprawna
  4. d) Dane pozwalające na powiązanie dowodu z zapisem księgowym
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Obowiązkowe elementy dowodu księgowego określa ustawa o rachunkowości; nie należy do nich numer NIP wystawcy. Wymagane są m.in. określenie stron, podpisy, data dokonania operacji, opis operacji, oraz stwierdzenie sprawdzenia i zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach. Podanie NIP nie jest elementem obligatoryjnym dowodu wewnętrznego ani zewnętrznego w rozumieniu ustawy, choć może być wymagane przepisami podatkowymi. Częstą pomyłką jest mylenie wymogów ustawy o rachunkowości z wymogami prawa podatkowego.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 21 (na podstawie materiału, który nie zawiera pełnego art. 21, ale jest to standardowy element)

Pułapka: Zdający często mylą obligatoryjne elementy dowodu księgowego z danymi wymaganymi na fakturze VAT, takimi jak NIP.

Zapis storna czerwonego polega na:

  1. a) wpisaniu poprawnej treści i kwoty na tych samych kontach, na których błędnie zaksięgowano operację
  2. b) wpisaniu poprawnej treści i kwoty na kontach przeciwnych do tych, na których błędnie zaksięgowano operację
  3. c) wpisaniu kwoty ze znakiem minus na tych samych kontach, na których błędnie zaksięgowano operację poprawna
  4. d) wpisaniu kwoty ze znakiem minus na kontach przeciwnych do tych, na których błędnie zaksięgowano operację
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Storno czerwone polega na zaksięgowaniu tej samej treści i kwoty ze znakiem minus na tych samych kontach, po tej samej stronie, co błędny zapis. Powoduje to techniczne wyzerowanie błędnego zapisu. Storno czarne natomiast polega na zapisie poprawnej treści i kwoty na kontach przeciwnych. Zatem odpowiedź dotycząca zapisu na kontach przeciwnych jest błędna, a odpowiedź o wpisaniu poprawnej treści i kwoty na tych samych kontach również nie opisuje storna czerwonego.

Podstawa prawna: praktyka księgowa, zasady korekty zapisów

Pułapka: Mylenie storna czerwonego z czarnym - kluczowa jest strona konta i znak kwoty.

Zapis w dzienniku musi zawierać co najmniej:

  1. a) datę operacji, numer dowodu księgowego, treść operacji, kwotę i konta, których dotyczy poprawna
  2. b) datę operacji, numer dowodu księgowego, treść operacji, kwotę i podpis osoby odpowiedzialnej
  3. c) datę operacji, numer dowodu księgowego, treść operacji, kwotę i podpis osoby wystawiającej dowód
  4. d) datę operacji, numer dowodu księgowego, treść operacji, kwotę i podpis osoby zatwierdzającej
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zapis księgowy musi zawierać datę dokonania operacji, określenie dowodu księgowego, opis operacji, kwotę i konta, których dotyczy. Podpisy osób nie są obligatoryjnym elementem zapisu w dzienniku, choć dowód księgowy musi być podpisany. Pozostałe odpowiedzi błędnie wskazują podpisy jako obowiązkowy element zapisu.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 23 ust. 2

Pułapka: Mylenie wymogów dla dowodu księgowego z wymogami dla zapisu w dzienniku.

Zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej powinno być sporządzane:

  1. a) za każdy miesiąc
  2. b) na koniec roku obrotowego poprawna
  3. c) na każdy dzień bilansowy
  4. d) po każdym zapisie
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej sporządza się na koniec roku obrotowego, aby sprawdzić poprawność zapisów. Nie jest wymagane sporządzanie go co miesiąc ani na każdy dzień bilansowy (chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej).

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 18 ust. 1

Pułapka: Niektórzy uważają, że zestawienie obrotów i sald jest wymagane częściej, np. co miesiąc, co wynika z praktyki, ale nie z przepisów.

Zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej powinno być sporządzone:

  1. a) na koniec każdego miesiąca
  2. b) na koniec roku obrotowego
  3. c) za każdy okres sprawozdawczy poprawna
  4. d) na każdy dzień bilansowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o rachunkowości, zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej sporządza się za okresy sprawozdawcze. Okres sprawozdawczy to miesiąc, chyba że kierownik jednostki ustali inny okres (np. kwartał). W praktyce zestawienie sporządza się co miesiąc, ale przepis mówi o okresie sprawozdawczym, nie o miesiącu czy roku.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 18 ust. 1

Pułapka: Zdający często myślą, że zestawienie obrotów i sald jest wymagane tylko na koniec roku, podczas gdy przepis wymaga go za każdy okres sprawozdawczy.

Zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej sporządza się:

  1. a) na każdy dzień roboczy
  2. b) na koniec każdego miesiąca
  3. c) na koniec roku obrotowego
  4. d) na koniec okresu sprawozdawczego poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zestawienie obrotów i sald sporządza się na koniec okresu sprawozdawczego, którym w praktyce jest miesiąc lub inny okres, za który sporządza się sprawozdanie. Nie ma obowiązku sporządzania go na każdy dzień ani wyłącznie na koniec roku.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 13 ust. 1 pkt 4 oraz art. 18 ust. 1

Pułapka: Niektórzy uważają, że zestawienie sporządza się tylko na koniec roku, ale ustawa wymaga go na koniec każdego okresu sprawozdawczego.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, księgi rachunkowe otwiera się na dzień rozpoczęcia działalności, którym jest dzień:

  1. a) wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego
  2. b) zawarcia umowy spółki
  3. c) pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym poprawna
  4. d) złożenia wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości, księgi rachunkowe otwiera się na dzień rozpoczęcia działalności, którym jest dzień pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym. Pozostałe wskazane zdarzenia (wpis do KRS, zawarcie umowy, złożenie wniosku) nie są momentem rozpoczęcia działalności w rozumieniu ustawy, chyba że wiążą się z takim zdarzeniem.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Zdający często mylą dzień rozpoczęcia działalności z dniem rejestracji spółki, podczas gdy decydujące jest pierwsze zdarzenie gospodarcze.

W poradniku

Księgi rachunkowe, dowody księgowe i storno

Z czego składają się księgi rachunkowe, jakie elementy musi mieć dowód księgowy i kiedy błędny zapis wolno poprawić wyłącznie dowodem korygującym.

Wróć do spisu dziedzin albo przejdź do testów z tej dziedziny.