Przejdź do treści
Bilansjusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Konta, księgi rachunkowe i dowody księgowe

Zasada podwójnego zapisu, konta bilansowe i wynikowe, konta syntetyczne i analityczne, zakładowy plan kont. Elementy ksiąg rachunkowych, cechy ksiąg (rzetelne, bezbłędne, sprawdzalne, bieżące), zestawienie obrotów i sald. Dowody księgowe: rodzaje, obowiązkowe elementy, dekretacja, poprawianie błędów w dowodach. Korekty zapisów: storno czarne i czerwone, kiedy które wolno zastosować.

Blok I programu: Podstawy rachunkowości. W tej dziedzinie mamy 72 pytania. Materiał służy ścieżkom: SKwP, biegły rewident, technik rachunkowości.

Dekretacja dowodu księgowego polega na:

  1. a) sprawdzeniu zgodności danych z dokumentem źródłowym
  2. b) określeniu kont, na które ma być zaksięgowany dowód poprawna
  3. c) zatwierdzeniu dowodu do wypłaty
  4. d) przechowywaniu dowodu w archiwum
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Dekretacja to czynność polegająca na wskazaniu kont księgowych, po których ma być zaksięgowany dowód, oraz określeniu stron zapisu. Pozostałe czynności są częścią kontroli lub obiegu dokumentów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 21 ust. 1

Pułapka: Dekretacja nie jest tożsama z zatwierdzeniem dowodu ani z jego kontrolą merytoryczną.

Jaką cechę powinny mieć księgi rachunkowe, aby zapisy w nich zawarte można było uznać za zgodne z rzeczywistością?

  1. a) Bezbłędne
  2. b) Bieżące
  3. c) Sprawdzalne
  4. d) Rzetelne poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Cechą ksiąg rachunkowych oznaczającą zgodność zapisów z rzeczywistością jest rzetelność. Bezbłędność oznacza brak błędów rachunkowych, bieżącość - terminowość zapisów, a sprawdzalność - możliwość powiązania zapisów z dowodami.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 24 ust. 1

Pułapka: Zdający mylą rzetelność z bezbłędnością - rzetelność dotyczy zgodności z rzeczywistością, a nie tylko poprawności rachunkowej.

Jednostka dokonała korekty błędnego zapisu, który polegał na zaksięgowaniu faktury zakupu materiałów na koncie „Usługi obce” zamiast na koncie „Materiały”. Jaką metodę korekty należy zastosować, aby uniknąć zawyżenia obrotów na kontach?

  1. a) Storno czarne
  2. b) Storno czerwone poprawna
  3. c) Zapis odwrotny
  4. d) Zapis dodatkowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Storno czerwone stosuje się w przypadku korekty błędnego zapisu, gdy chcemy uniknąć zawyżenia obrotów. Polega ono na zaksięgowaniu tego samego zapisu z ujemną wartością, co neutralizuje błędny zapis bez zwiększania obrotów. Storno czarne polega na odwróceniu zapisu, co zwiększa obroty, więc nie jest właściwe w tym przypadku.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 25 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Zdający często wybierają storno czarne, nie zauważając, że w przypadku korekty błędnego zapisu, który nie powinien wystąpić, storno czerwone jest właściwe, aby nie zawyżać obrotów.

Jednostka może nie zamykać ksiąg rachunkowych za rok obrotowy, w którym działalność jednostki przez cały czas pozostawała zawieszona, pod warunkiem że:

  1. a) nie dokonuje odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych i nie występują inne zdarzenia wywołujące skutki o charakterze majątkowym lub finansowym poprawna
  2. b) jest jednostką mikro w rozumieniu ustawy o rachunkowości
  3. c) posiada zgodę organu rejestrowego
  4. d) złożyła oświadczenie o zawieszeniu działalności do urzędu skarbowego
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości można nie zamykać ksiąg rachunkowych za rok obrotowy, w którym działalność jednostki przez cały czas pozostawała zawieszona, chyba że jednostka dokonuje odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych lub występują inne zdarzenia wywołujące skutki o charakterze majątkowym lub finansowym. Zwolnienie to nie jest uzależnione od statusu jednostki mikro, zgody organu rejestrowego ani złożenia oświadczenia do urzędu skarbowego, choć może być z nimi związane w praktyce. Częstą pomyłką jest uznawanie, że samo zawieszenie działalności wystarcza do braku zamknięcia ksiąg, bez analizy występowania zdarzeń gospodarczych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 3b

Pułapka: Zdający często ignorują warunek braku zdarzeń wywołujących skutki majątkowe lub finansowe, takich jak amortyzacja.

Jednostka otrzymała fakturę za usługę remontową. Przed zaksięgowaniem dowód księgowy musi zostać sprawdzony pod względem merytorycznym i formalno-rachunkowym. Które z poniższych działań jest obowiązkowe przed wprowadzeniem zapisu do ksiąg?

  1. a) Zatwierdzenie dowodu przez kierownika jednostki
  2. b) Dekretacja, czyli wskazanie kont, na które dowód ma być zaksięgowany poprawna
  3. c) Nadanie numeru ewidencyjnego przez urząd skarbowy
  4. d) Przeliczenie kwot na walutę polską
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rachunkowości, dowód księgowy powinien być sprawdzony przed zaksięgowaniem, a następnie zakwalifikowany do ujęcia w księgach rachunkowych przez wskazanie sposobu ujęcia (dekretacja). Pozostałe działania nie są wymagane - zatwierdzenie przez kierownika nie zawsze jest potrzebne, numer ewidencyjny nadaje jednostka, a przeliczenie walut dotyczy tylko dowodów w walutach obcych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 21 ust. 1

Pułapka: Częstym błędem jest utożsamianie dekretacji z podpisem kierownika; dekretacja to merytoryczne przypisanie dowodu do kont, a nie tylko akceptacja.

Jednostka prowadzi księgi rachunkowe przy użyciu komputera. W dniu 31 grudnia roku obrotowego dokonano wydruku ksiąg rachunkowych. Które z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe?

  1. a) Wydruk ksiąg rachunkowych na koniec roku obrotowego jest obowiązkowy, ale za równoważne z wydrukiem uznaje się przeniesienie treści ksiąg na informatyczny nośnik danych. poprawna
  2. b) Wydruk ksiąg rachunkowych na koniec roku obrotowego jest obowiązkowy i nie można zastąpić go przeniesieniem na informatyczny nośnik danych.
  3. c) Wydruk ksiąg rachunkowych na koniec roku obrotowego nie jest obowiązkowy, wystarczy przechowywanie danych w systemie komputerowym.
  4. d) Wydruk ksiąg rachunkowych na koniec roku obrotowego jest obowiązkowy tylko wtedy, gdy jednostka nie posiada oprogramowania umożliwiającego odczyt danych.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 13 ust. 6 ustawy o rachunkowości, księgi rachunkowe należy wydrukować nie później niż na koniec roku obrotowego, ale za równoważny z wydrukiem uznaje się przeniesienie treści ksiąg na informatyczny nośnik danych zapewniający trwałość zapisu. Pozostałe odpowiedzi są niezgodne z tym przepisem.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 13 ust. 6

Pułapka: Zdający często zapominają, że ustawodawca dopuszcza alternatywę w postaci przeniesienia na nośnik informatyczny, pod warunkiem zapewnienia trwałości zapisu.

Jednostka w ciągu roku obrotowego dokonała storna czarnego błędnego zapisu. Zapis ten polega na:

  1. a) zaksięgowaniu tej samej treści co błędny zapis, ale po przeciwnych stronach kont poprawna
  2. b) zaksięgowaniu tej samej treści co błędny zapis, ale ze znakiem minus i w tych samych stronach kont
  3. c) usunięciu błędnego zapisu bez pozostawienia śladu
  4. d) dokonaniu dodatkowego zapisu korygującego na koncie wynikowym
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Storno czarne polega na zaksięgowaniu tej samej treści co błędny zapis, ale po przeciwnych stronach kont, co powoduje wzajemne zniesienie błędnego zapisu. Storno czerwone polega na zaksięgowaniu tej samej treści ze znakiem minus po tych samych stronach kont. Usunięcie zapisu bez śladu jest niedopuszczalne, a dodatkowy zapis na koncie wynikowym nie jest stornem. Częstą pomyłką jest mylenie storna czarnego z czerwonym.

Podstawa prawna: Zasady korygowania błędów księgowych - praktyka

Pułapka: Zdający często mylą storno czarne (przeciwstawne zapisy) ze stornem czerwonym (zapis ujemny po tych samych stronach).

Jednostka zakupiła materiały za 5 000 zł, płacąc gotówką. Po zaksięgowaniu tej operacji suma bilansowa:

  1. a) wzrośnie o 5 000 zł
  2. b) zmaleje o 5 000 zł
  3. c) nie zmieni się poprawna
  4. d) wzrośnie o 10 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zakup materiałów za gotówkę powoduje zwiększenie aktywów (materiały) i jednoczesne zmniejszenie aktywów (środki pieniężne) o tę samą kwotę, więc suma bilansowa pozostaje bez zmian.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 15 ust. 1 (zasada podwójnego zapisu)

Pułapka: Początkujący księgowi często myślą, że każda operacja zmienia sumę bilansową, ale wymiana jednego składnika aktywów na drugi nie zmienia sumy.

Jednostka zakupiła towary za 10.000 zł, płacąc gotówką. Po zaksięgowaniu tej operacji suma bilansowa:

  1. a) wzrośnie o 10.000 zł
  2. b) zmaleje o 10.000 zł
  3. c) nie zmieni się poprawna
  4. d) wzrośnie o 10.000 zł, a następnie zmaleje
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Operacja zakupu towarów za gotówkę jest wymianą jednego składnika aktywów (środki pieniężne) na inny (towary). Suma bilansowa pozostaje bez zmian, ponieważ po obu stronach bilansu (aktywa) występuje przesunięcie, a pasywa się nie zmieniają.

Podstawa prawna: zasada podwójnego zapisu, bilans

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że zakup za gotówkę zwiększa sumę bilansową, podczas gdy jest to operacja wymienna.

Jednostka zakupiła towary za 10 000 zł, płacąc gotówką. Saldo konta „Rozrachunki z dostawcami” po zaksięgowaniu tej operacji:

  1. a) wzrośnie o 10 000 zł
  2. b) zmaleje o 10 000 zł
  3. c) nie ulegnie zmianie poprawna
  4. d) będzie wynosić 10 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Operacja zakupu za gotówkę nie wpływa na rozrachunki z dostawcami, ponieważ zobowiązanie jest natychmiast regulowane. Zmiana dotyczy konta środków pieniężnych (Ma) i konta towarów (Wn). Saldo rozrachunków pozostaje bez zmian.

Podstawa prawna: Zasada podwójnego zapisu i zasady funkcjonowania kont rozrachunkowych

Pułapka: Zdający często zapominają, że płatność gotówką nie tworzy zobowiązania wobec dostawcy, więc rozrachunki pozostają bez zmian.

Jednostka zakupiła towary za 20.000 zł, płacąc gotówką. Operacja ta w księgach rachunkowych:

  1. a) Zwiększy sumę bilansową o 20.000 zł.
  2. b) Zmniejszy sumę bilansową o 20.000 zł.
  3. c) Nie zmieni sumy bilansowej. poprawna
  4. d) Zwiększy sumę bilansową o 40.000 zł.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zakup towarów za gotówkę powoduje zwiększenie aktywów (towary) i jednoczesne zmniejszenie aktywów (środki pieniężne) o tę samą kwotę, więc suma bilansowa nie ulega zmianie. Pozostałe odpowiedzi błędnie zakładają zmianę sumy bilansowej.

Podstawa prawna: Zasada podwójnego zapisu w rachunkowości.

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie operacji wymiennych (aktywa za aktywa) z operacjami zwiększającymi sumę bilansową, np. zakupem na kredyt.

Jednostka zakupiła towary za 8 000 zł netto, płatność przelewem. Jak zaksięgować tę operację, jeżeli zakup nastąpił z odroczonym terminem płatności (faktura korygująca nie występuje)?

  1. a) Wn Rozrachunki z dostawcami, Ma Towary na kwotę 8 000 zł
  2. b) Wn Towary, Ma Rozrachunki z dostawcami na kwotę 8 000 zł poprawna
  3. c) Wn Towary, Ma Rachunek bankowy na kwotę 8 000 zł
  4. d) Wn Rozrachunki z dostawcami, Ma Rachunek bankowy na kwotę 8 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zakup towarów z odroczonym terminem płatności zwiększa stan towarów (debet konta Towary) oraz zobowiązanie wobec dostawcy (kredyt konta Rozrachunki z dostawcami). Zaksięgowanie Wn Towary, Ma Rozrachunki z dostawcami jest poprawne. Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ w jednej z nich zamieniono stronę Wn i Ma, w innej pominięto zobowiązanie, a w kolejnej błędnie ujęto rozrachunek jako zapłatę gotówką.

Podstawa prawna: zasady funkcjonowania kont bilansowych, ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522)

Pułapka: Pomylenie zapisu zobowiązania z zapisem zapłaty gotówką lub odwrócenie stron kont.

Kiedy można nie zamykać ksiąg rachunkowych za rok obrotowy?

  1. a) Gdy działalność jednostki była zawieszona przez cały rok, a jednostka nie dokonywała odpisów amortyzacyjnych ani nie wystąpiły inne zdarzenia skutkujące zmianami majątkowymi lub finansowymi. poprawna
  2. b) Gdy jednostka nie osiągnęła przychodów w danym roku obrotowym.
  3. c) Gdy jednostka zawiesiła działalność na okres co najmniej 6 miesięcy w roku obrotowym.
  4. d) Gdy jednostka jest w trakcie likwidacji.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przepis pozwala na niezamykanie ksiąg, jeżeli działalność jednostki przez cały rok pozostawała zawieszona i nie wystąpiły żadne zdarzenia majątkowe lub finansowe, w tym odpisy amortyzacyjne. Pozostałe warunki (brak przychodów, częściowe zawieszenie, likwidacja) nie są podstawą do odstąpienia od zamknięcia ksiąg.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 3b.

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie warunku zawieszenia przez cały rok z częściowym zawieszeniem lub brakiem przychodów.

Konto 101 „Kasa” ma saldo początkowe 5 000 zł. W ciągu miesiąca zarejestrowano wpłaty gotówki łącznie 12 000 zł i wypłaty łącznie 9 500 zł. Po zaksięgowaniu tych operacji saldo końcowe konta wynosi:

  1. a) 7 500 zł po stronie Ma
  2. b) 7 500 zł po stronie Winien poprawna
  3. c) 2 500 zł po stronie Winien
  4. d) 2 500 zł po stronie Ma
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Konto 101 „Kasa” jest kontem aktywnym, więc saldo początkowe znajduje się po stronie Winien (5 000 zł). Wpłaty zwiększają saldo po stronie Winien (12 000 zł), wypłaty zmniejszają po stronie Ma (9 500 zł). Saldo końcowe = 5 000 + 12 000 - 9 500 = 7 500 zł po stronie Winien. Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo albo mają złą stronę, albo złą kwotę.

Podstawa prawna: zasady funkcjonowania kont bilansowych

Pułapka: Zdający często mylą strony konta - dla kont aktywnych saldo debetowe (Winien) jest naturalne, a wpłaty zwiększają saldo po stronie Winien.

Konto „Rozrachunki z dostawcami” ma saldo Ma 5.000 zł. Oznacza to, że jednostka:

  1. a) ma należność od dostawcy w wysokości 5.000 zł
  2. b) ma zobowiązanie wobec dostawcy w wysokości 5.000 zł poprawna
  3. c) ma zobowiązanie wobec dostawcy w wysokości 5.000 zł, ale po stronie Ma
  4. d) nie ma żadnych rozrachunków, bo saldo Ma jest błędne
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Konto „Rozrachunki z dostawcami” jest kontem bilansowym (pasywnym), więc saldo Ma oznacza zobowiązanie jednostki wobec dostawcy. Saldo Wn oznaczałoby należność (np. z tytułu przedpłaty).

Podstawa prawna: zasady funkcjonowania kont bilansowych

Pułapka: Zdający mylą, że saldo Ma zawsze oznacza zobowiązanie, ale dotyczy to kont pasywnych, a nie aktywnych.

Konto „Rozrachunki z odbiorcami” ma saldo Wn 5 000 zł. Na koncie „Sprzedaż” zaksięgowano fakturę na kwotę 3 000 zł. Jakie będzie saldo konta „Rozrachunki z odbiorcami” po zaksięgowaniu tej operacji?

  1. a) Saldo Wn 8 000 zł poprawna
  2. b) Saldo Ma 8 000 zł
  3. c) Saldo Wn 2 000 zł
  4. d) Saldo Ma 2 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Konto „Rozrachunki z odbiorcami” jest kontem aktywno-pasywnym, ale w typowych przypadkach wykazuje saldo Wn (należności). Zaksięgowanie sprzedaży zwiększa należności, a więc również saldo Wn. Saldo Wn 5 000 zł + 3 000 zł = 8 000 zł. Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ zaksięgowanie sprzedaży zwiększa saldo Wn, a nie je zmniejsza ani nie tworzy salda Ma.

Podstawa prawna: zasady funkcjonowania kont bilansowych

Pułapka: Pomylenie konta aktywnego z pasywnym lub błędne działanie na saldzie.

Konto „Rozrachunki z pracownikami” może być prowadzone jako:

  1. a) konto syntetyczne
  2. b) konto analityczne poprawna
  3. c) konto wynikowe
  4. d) konto bilansowe
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Konta rozrachunkowe są często prowadzone w przekroju analitycznym, np. dla poszczególnych pracowników. Mogą być też kontem syntetycznym, ale pytanie nie precyzuje kontekstu, a analityczne rozrachunki są typowe. W praktyce rozrachunki z pracownikami wymagają ewidencji analitycznej.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 16-17

Pułapka: Zdający mogą nie dostrzegać, że konta rozrachunkowe wymagają ewidencji analitycznej, aby zapewnić szczegółowość informacji.

Księgi rachunkowe jednostki kontynuującej działalność po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego za rok obrotowy powinny zostać ostatecznie zamknięte i otwarte najpóźniej w ciągu:

  1. a) 15 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego poprawna
  2. b) 3 miesięcy od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego
  3. c) 30 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego
  4. d) 7 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości ostateczne zamknięcie i otwarcie ksiąg rachunkowych jednostki kontynuującej działalność powinno nastąpić najpóźniej w ciągu 15 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego za rok obrotowy. Termin 3 miesięcy dotyczy zamknięcia ksiąg na dzień kończący rok obrotowy lub inne zdarzenia wymienione w art. 12 ust. 2, natomiast 30 i 7 dni nie są terminami wynikającymi z przepisów. Częstą pomyłką jest mylenie tych terminów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 4

Pułapka: Zdający często mylą termin 15 dni z terminem 3 miesięcy obowiązującym dla zamknięcia ksiąg na koniec roku obrotowego.

Księgi rachunkowe jednostki, która kontynuuje działalność, należy otworzyć najpóźniej w ciągu 15 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego za rok obrotowy. Które z poniższych zdarzeń nie jest jednak objęte tym terminem?

  1. a) Otwarcie ksiąg na początek nowego roku obrotowego
  2. b) Otwarcie ksiąg na dzień zmiany formy prawnej
  3. c) Otwarcie ksiąg na dzień rozpoczęcia likwidacji poprawna
  4. d) Otwarcie ksiąg na dzień wpisu do rejestru połączenia jednostek
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Termin 15 dni od zatwierdzenia sprawozdania finansowego dotyczy ostatecznego zamknięcia i otwarcia ksiąg jednostki kontynuującej działalność, czyli przypadków standardowego otwarcia na początek roku obrotowego. Natomiast otwarcie ksiąg na dzień rozpoczęcia likwidacji lub ogłoszenia upadłości następuje w ciągu 15 dni od dnia zaistnienia tych zdarzeń, co jest odrębną regulacją. Pozostałe odpowiedzi opisują sytuacje, w których termin 15 dni od zatwierdzenia sprawozdania ma zastosowanie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 1 i 4

Pułapka: Pomylenie terminu otwarcia ksiąg w trakcie roku (np. likwidacja) z terminem otwarcia ksiąg na nowy rok obrotowy.

Księgi rachunkowe jednostki obejmują m.in. zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej. Kiedy sporządza się to zestawienie?

  1. a) Na koniec każdego okresu sprawozdawczego
  2. b) Na koniec każdego miesiąca poprawna
  3. c) Na koniec każdego kwartału
  4. d) Na koniec roku obrotowego
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 18 ustawy o rachunkowości, zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej sporządza się na koniec każdego okresu sprawozdawczego, którym w praktyce najczęściej jest miesiąc. Pozostałe odpowiedzi wskazują na inne okresy, które nie są wymagane przepisami.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 18 ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą okres sprawozdawczy z rokiem obrotowym, ale okres sprawozdawczy może być krótszy (np. miesiąc) i to dla niego sporządza się zestawienie.

Księgi rachunkowe jednostki w likwidacji należy zamknąć:

  1. a) na dzień poprzedzający dzień postawienia jednostki w stan likwidacji, nie później niż w ciągu 3 miesięcy od tego zdarzenia poprawna
  2. b) na dzień postawienia jednostki w stan likwidacji, nie później niż w ciągu 15 dni od tego zdarzenia
  3. c) na dzień zakończenia likwidacji, nie później niż w ciągu 3 miesięcy od tego zdarzenia
  4. d) na dzień poprzedzający dzień postawienia jednostki w stan likwidacji, nie później niż w ciągu 15 dni od tego zdarzenia
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, księgi rachunkowe zamyka się na dzień poprzedzający dzień postawienia jednostki w stan likwidacji lub ogłoszenia upadłości, nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia zaistnienia tych zdarzeń. Odpowiedź z terminem 15 dni jest błędna, gdyż 15 dni dotyczy otwarcia ksiąg. Odpowiedź z dniem postawienia w stan likwidacji jako dniem zamknięcia również jest błędna, gdyż ustawa wskazuje dzień poprzedzający.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 2 pkt 6

Pułapka: Pomylenie dnia zamknięcia (dzień poprzedzający) z dniem zdarzenia oraz terminu 3 miesięcy z terminem 15 dni.

Księgi rachunkowe można nie zamykać na koniec roku obrotowego, jeżeli:

  1. a) jednostka zawiesiła działalność na cały rok i nie wystąpiły żadne zdarzenia gospodarcze poprawna
  2. b) jednostka jest w trakcie likwidacji
  3. c) jednostka zmienia formę prawną
  4. d) jednostka połączyła się z inną jednostką metodą nabycia
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 12 ust. 3b ustawy o rachunkowości, można nie zamykać ksiąg rachunkowych za rok obrotowy, w którym działalność jednostki przez cały czas pozostawała zawieszona, chyba że wystąpiły odpisy amortyzacyjne lub inne zdarzenia wywołujące skutki majątkowe lub finansowe. W pozostałych wskazanych sytuacjach zamknięcie ksiąg jest obowiązkowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 3b

Pułapka: Zdający często nie zwracają uwagi na warunek braku jakichkolwiek zdarzeń gospodarczych - wystarczy np. odpis amortyzacyjny, aby obowiązek zamknięcia ksiąg powrócił.

Księgi rachunkowe należy otworzyć na dzień rozpoczęcia działalności w ciągu 15 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Który dzień jest dniem rozpoczęcia działalności dla spółki kapitałowej?

  1. a) Dzień wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego
  2. b) Dzień zawarcia umowy spółki
  3. c) Dzień pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym poprawna
  4. d) Dzień zarejestrowania spółki w urzędzie skarbowym
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, księgi rachunkowe otwiera się na dzień rozpoczęcia działalności, którym jest dzień pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym. Dzień wpisu do rejestru, zawarcia umowy czy rejestracji podatkowej nie są tym dniem, chyba że wtedy wystąpią takie zdarzenia.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Częstym błędem jest wskazywanie dnia wpisu do KRS jako dnia rozpoczęcia działalności.

Księgi rachunkowe należy otworzyć na dzień rozpoczęcia działalności w terminie:

  1. a) 15 dni od dnia pierwszego zdarzenia poprawna
  2. b) 3 miesięcy od dnia pierwszego zdarzenia
  3. c) 30 dni od dnia rejestracji
  4. d) 7 dni od dnia pierwszego zdarzenia
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, księgi rachunkowe otwiera się na dzień rozpoczęcia działalności w ciągu 15 dni od dnia zaistnienia zdarzenia. Termin 3 miesięcy dotyczy zamknięcia ksiąg, a nie otwarcia.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 1

Pułapka: Zdający mylą terminy otwarcia (15 dni) i zamknięcia (3 miesiące) ksiąg rachunkowych.

Księgi rachunkowe obejmują zbiory zapisów księgowych, obrotów i sald, które tworzą m.in.:

  1. a) dziennik, księgę główną, księgi pomocnicze, zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych, a także wykaz składników aktywów i pasywów poprawna
  2. b) dziennik, księgę główną, księgi pomocnicze, zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej, a także rejestr zakupów i rejestr sprzedaży
  3. c) dziennik, księgę główną, księgi pomocnicze, zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych, a także ewidencję środków trwałych
  4. d) dziennik, księgę główną, księgi pomocnicze, zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych, a także rejestr faktur
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości księgi rachunkowe obejmują dziennik, księgę główną, księgi pomocnicze, zestawienia: obrotów i sald kont księgi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych, a także wykaz składników aktywów i pasywów (inwentarz). Rejestry zakupów i sprzedaży, ewidencja środków trwałych czy rejestr faktur nie są elementami ksiąg rachunkowych w rozumieniu ustawy. Częstym błędem jest włączanie do ksiąg rachunkowych rejestrów podatkowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 13 ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą elementy ksiąg rachunkowych z ewidencjami podatkowymi lub pomocniczymi, które nie są wymienione w ustawie.

Księgi rachunkowe otwiera się na dzień rozpoczęcia działalności, którym jest dzień:

  1. a) złożenia wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego
  2. b) pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym poprawna
  3. c) zawarcia umowy spółki
  4. d) uzyskania numeru NIP
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości definiuje dzień rozpoczęcia działalności jako dzień pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym. Pozostałe zdarzenia nie są podstawą otwarcia ksiąg.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Częstym błędem jest wskazywanie wpisu do rejestru lub zawarcia umowy spółki jako momentu rozpoczęcia działalności.

Księgi rachunkowe zamyka się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia zaistnienia zdarzeń, które powodują ich zamknięcie, z wyjątkiem:

  1. a) dnia kończącego rok obrotowy poprawna
  2. b) dnia zakończenia działalności jednostki
  3. c) dnia poprzedzającego zmianę formy prawnej
  4. d) dnia poprzedzającego dzień postawienia jednostki w stan likwidacji
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości zamknięcie ksiąg na dzień kończący rok obrotowy powinno nastąpić nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego, a nie od dnia zaistnienia zdarzenia. Pozostałe przypadki mieszczą się w ogólnej zasadzie 3 miesięcy.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 2 i 4

Pułapka: Należy odróżnić termin 3 miesięcy od dnia zdarzenia od terminu 15 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego.

Która z poniższych cech nie jest wymagana dla ksiąg rachunkowych?

  1. a) Rzetelność
  2. b) Bezbłędność
  3. c) Sprawdzalność
  4. d) Elastyczność poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa wymaga, aby księgi rachunkowe były rzetelne, bezbłędne, sprawdzalne i bieżące. Elastyczność nie jest cechą ksiąg rachunkowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 24 ust. 1 (w domyśle, gdyż w materiale nie podano wprost, ale jest to powszechnie znane).

Pułapka: Zdający często mylą cechy ksiąg z cechami systemu rachunkowości lub dodają cechy nieprzewidziane przepisem.

Która z poniższych cech NIE jest wymagana od ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o rachunkowości?

  1. a) rzetelność
  2. b) bezbłędność
  3. c) sprawdzalność
  4. d) elektroniczna forma prowadzenia poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości w art. 24 ust. 1 wymaga, aby księgi rachunkowe były prowadzone rzetelnie, bezbłędnie, sprawdzalnie i bieżąco. Forma elektroniczna jest dopuszczalna, ale nie jest cechą ksiąg - mogą być prowadzone również w formie papierowej. Pozostałe wskazane cechy są wprost wymienione w przepisie, więc są wymagane.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 24 ust. 1

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie formy elektronicznej za wymóg ustawowy, podczas gdy jest to tylko jedna z dopuszczalnych technik prowadzenia ksiąg.

Które z poniższych cech ksiąg rachunkowych oznacza, że zapisy w nich zawarte odzwierciedlają stan rzeczywisty?

  1. a) Rzetelność poprawna
  2. b) Bezbłędność
  3. c) Sprawdzalność
  4. d) Bieżącość
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Księgi rachunkowe powinny być rzetelne, co oznacza, że zapisy w nich zawarte odzwierciedlają stan rzeczywisty. Bezbłędność to brak błędów rachunkowych, sprawdzalność to możliwość udokumentowania zapisów, a bieżącość to prowadzenie ksiąg na bieżąco. Zatem poprawna jest rzetelność.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 24 ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą rzetelność z bezbłędnością, ale rzetelność dotyczy zgodności z rzeczywistością, a bezbłędność - poprawności rachunkowej.

Które z poniższych stanowi element ksiąg rachunkowych?

  1. a) Dziennik poprawna
  2. b) Ewidencja środków trwałych
  3. c) Księga inwentarzowa
  4. d) Rejestr zakupów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości księgi rachunkowe obejmują dziennik, księgę główną, księgi pomocnicze, zestawienia obrotów i sald oraz wykaz składników aktywów i pasywów. Pozostałe wskazane pozycje nie są wymienione jako elementy ksiąg rachunkowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 13 ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą księgi pomocnicze z rejestrami podatkowymi, takimi jak rejestr zakupów VAT.

Które z poniższych stwierdzeń dotyczących dziennika częściowego jest prawidłowe?

  1. a) Dziennik częściowy nie musi umożliwiać uzgodnienia obrotów z zestawieniem obrotów i sald kont księgi głównej
  2. b) Jeżeli stosuje się dzienniki częściowe, należy sporządzić zestawienie obrotów tych dzienników za dany okres sprawozdawczy poprawna
  3. c) Dzienniki częściowe grupują zdarzenia według ich wartości, a nie rodzaju
  4. d) Dzienniki częściowe są obowiązkowe dla jednostek prowadzących księgi przy użyciu komputera
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jeżeli stosuje się dzienniki częściowe, grupujące zdarzenia według ich rodzajów, należy sporządzić zestawienie obrotów tych dzienników za dany okres sprawozdawczy. Dziennik częściowy, podobnie jak dziennik główny, musi umożliwiać uzgodnienie obrotów z zestawieniem obrotów i sald. Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ dzienniki częściowe grupują zdarzenia według rodzajów, a nie wartości, oraz nie są obowiązkowe w przypadku prowadzenia ksiąg przy użyciu komputera.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 14 ust. 3

Pułapka: Zdający mylą rolę dzienników częściowych z obowiązkowym stosowaniem ich przy księgach komputerowych.

Które z poniższych stwierdzeń dotyczących otwarcia ksiąg rachunkowych na dzień rozpoczęcia działalności jest prawidłowe?

  1. a) Księgi otwiera się w terminie 15 dni od dnia wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego.
  2. b) Księgi otwiera się na dzień pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym, w ciągu 15 dni od tego zdarzenia. poprawna
  3. c) Księgi otwiera się na dzień pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym, w ciągu 3 miesięcy od tego zdarzenia.
  4. d) Księgi otwiera się na dzień zawarcia umowy spółki, nie później niż w ciągu 15 dni.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą, księgi rachunkowe otwiera się na dzień rozpoczęcia działalności, którym jest dzień pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym, w ciągu 15 dni od zaistnienia tego zdarzenia. Pozostałe wskazania są nieprawidłowe: termin 3 miesięcy dotyczy zamknięcia ksiąg, a dzień wpisu do rejestru lub zawarcia umowy spółki nie jest dniem rozpoczęcia działalności.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 12 ust. 1 pkt 1.

Pułapka: Częstym błędem jest utożsamianie dnia rozpoczęcia działalności z dniem rejestracji spółki, podczas gdy decyduje pierwsze zdarzenie gospodarcze.

Które z poniższych stwierdzeń dotyczących storna czerwonego jest prawidłowe?

  1. a) Storno czerwone polega na zaksięgowaniu tego samego zapisu z ujemną wartością, co powoduje zmniejszenie obrotów na kontach. poprawna
  2. b) Storno czerwone polega na zaksięgowaniu odwróconego zapisu, co powoduje zwiększenie obrotów na kontach.
  3. c) Storno czerwone polega na zaksięgowaniu zapisu z dodatnią wartością, co powoduje zmniejszenie sald kont.
  4. d) Storno czerwone polega na zaksięgowaniu zapisu z ujemną wartością, co powoduje zwiększenie obrotów na kontach.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Storno czerwone to zapis z ujemną wartością, który zmniejsza obroty na kontach, gdyż wykazuje się go po tej samej stronie konta, co błędny zapis, ale z przeciwnym znakiem. Pozostałe odpowiedzi błędnie przypisują mu zwiększenie obrotów lub użycie odwróconych stron zapisu.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 25 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie storna czerwonego ze stornem czarnym, które polega na odwróceniu zapisu (zapis po przeciwnych stronach kont).

Które z poniższych zdarzeń wymaga zastosowania storna czarnego?

  1. a) Korekta błędnego zapisu polegająca na zaksięgowaniu tej samej operacji na tych samych kontach, ale z przeciwnymi znakami. poprawna
  2. b) Korekta błędnego zapisu polegająca na zaksięgowaniu różnicy między kwotą błędną a prawidłową.
  3. c) Korekta zapisu, który został dokonany w niewłaściwym okresie sprawozdawczym.
  4. d) Korekta zapisu dotyczącego błędnie zaksięgowanego dowodu wewnętrznego.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Storno czarne polega na zaksięgowaniu tej samej treści, ale po przeciwnych stronach kont (np. Wn zamiast Ma), co powoduje anulowanie błędnego zapisu. Storno czerwone stosuje się, gdy trzeba skorygować kwotę, np. zawyżoną, bez zmiany treści zapisu. Pozostałe sytuacje nie wymagają storna czarnego.

Podstawa prawna: Zasady korygowania błędów księgowych - praktyka księgowa.

Pułapka: Zdający często mylą storno czarne z czerwonym - czarne anuluje cały zapis, a czerwone koryguje tylko kwotę.

Które z wymienionych elementów ksiąg rachunkowych NIE jest obowiązkowym elementem ksiąg rachunkowych prowadzonych przez jednostkę?

  1. a) Dziennik
  2. b) Księga główna
  3. c) Księgi pomocnicze
  4. d) Rejestr zakupów VAT poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Obowiązkowe elementy ksiąg rachunkowych to: dziennik, księga główna, księgi pomocnicze, zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych, a także wykaz składników aktywów i pasywów. Rejestr zakupów VAT nie jest elementem ksiąg rachunkowych, lecz ewidencją podatkową. Pozostałe wskazane elementy wprost wymienia ustawa o rachunkowości.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 13 ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą księgi rachunkowe z ewidencjami podatkowymi, takimi jak rejestr VAT.

Który z dokumentów jest dowodem zewnętrznym?

  1. a) Faktura VAT otrzymana od dostawcy poprawna
  2. b) Lista płac
  3. c) Dowód wewnętrzny
  4. d) Nota księgowa wystawiona przez jednostkę
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Dowody zewnętrzne to dokumenty otrzymane od kontrahentów, np. faktury zakupu. Lista płac i nota księgowa wystawiona przez jednostkę są dowodami wewnętrznymi, a dowód wewnętrzny to kategoria, nie konkretny dokument.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 20 ust. 2 (rodzaje dowodów księgowych)

Pułapka: Zdający mylą dowody wewnętrzne i zewnętrzne, zwłaszcza w przypadku not księgowych, które mogą być zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne.

Który z poniższych dowodów księgowych nie jest dowodem zewnętrznym?

  1. a) Faktura VAT otrzymana od dostawcy
  2. b) Dowód wewnętrzny poprawna
  3. c) Rachunek za energię elektryczną
  4. d) Wyciąg bankowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Dowody zewnętrzne to dokumenty otrzymane od kontrahentów lub wystawione kontrahentom, natomiast dowód wewnętrzny jest sporządzany na potrzeby jednostki, np. dowód inwentaryzacyjny. Pozostałe są dowodami zewnętrznymi.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 20 ust. 2

Pułapka: Wyciąg bankowy bywa mylnie klasyfikowany jako dowód wewnętrzny, ale jest to dowód zewnętrzny wystawiony przez bank.

Który z poniższych elementów nie należy do ksiąg rachunkowych?

  1. a) Dziennik
  2. b) Księga główna
  3. c) Księgi pomocnicze
  4. d) Ewidencja środków trwałych w jednostce budżetowej poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Księgi rachunkowe obejmują dziennik, księgę główną, księgi pomocnicze, zestawienia obrotów i sald oraz wykaz składników aktywów i pasywów. Ewidencja środków trwałych jest jednym z rodzajów ksiąg pomocniczych, ale nie jest odrębnym elementem ksiąg rachunkowych wymienionym w ustawie. Pozostałe odpowiedzi wskazują elementy ksiąg rachunkowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 13 ust. 1

Pułapka: Uznawanie ewidencji środków trwałych za osobny element ksiąg zamiast księgi pomocniczej.

Który z wymienionych elementów nie jest obowiązkowym elementem dowodu księgowego?

  1. a) Podpisy osób odpowiedzialnych za dokonanie operacji gospodarczej
  2. b) Data dokonania operacji gospodarczej
  3. c) Numer identyfikacyjny dowodu
  4. d) Stwierdzenie sprawdzenia i zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach rachunkowych poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Obowiązkowe elementy dowodu księgowego obejmują m.in. datę dokonania operacji, podpisy osób odpowiedzialnych oraz numer identyfikacyjny. Stwierdzenie sprawdzenia i zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach jest wymagane w przypadku dowodów zewnętrznych obcych, ale nie jest to element każdego dowodu księgowego.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 21 ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą obowiązkowe elementy dowodu z czynnościami, które wykonuje księgowy po otrzymaniu dowodu, takimi jak dekretacja.

W poradniku

Księgi rachunkowe, dowody księgowe i storno

Z czego składają się księgi rachunkowe, jakie elementy musi mieć dowód księgowy i kiedy błędny zapis wolno poprawić wyłącznie dowodem korygującym.

Wróć do spisu dziedzin albo przejdź do testów z tej dziedziny.