Wycena aktywów i pasywów na dzień bilansowy

Dlaczego tak: Art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości stanowi, że skutki przeszacowania inwestycji zaliczonych do aktywów trwałych (innych niż wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 1a), powodujące wzrost ich wartości, zwiększają kapitał z aktualizacji wyceny. Przychody finansowe dotyczą inwestycji krótkoterminowych, a kapitał zapasowy nie jest właściwy do tego rodzaju operacji.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Przypisywanie skutków przeszacowania inwestycji długoterminowych do wyniku finansowego zamiast do kapitału z aktualizacji wyceny.

Dlaczego tak: Rzeczowe składniki aktywów obrotowych wycenia się według cen nabycia lub kosztów wytworzenia nie wyższych od cen sprzedaży netto na dzień bilansowy. Ponieważ cena sprzedaży netto jest niższa, należy zastosować niższą wartość.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 6

Pułapka: Niektórzy zdający wybierają wyższą wartość, nie stosując zasady ostrożności.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości, składniki aktywów i pasywów wyrażone w walutach obcych wycenia się na dzień bilansowy po obowiązującym na ten dzień średnim kursie ogłoszonym dla danej waluty przez NBP. Kurs z dnia poprzedzającego jest stosowany do ujmowania operacji gospodarczych, a nie do wyceny bilansowej.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 30 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Mylenie kursu do wyceny bilansowej z kursem do ujęcia operacji - na dzień bilansowy używa się kursu z tego dnia, a nie z dnia poprzedniego.

Dlaczego tak: Cena nabycia to cena zakupu (10 000 zł) powiększona o koszty bezpośrednio związane z zakupem (transport 800 zł + ubezpieczenie 200 zł) i pomniejszona o rabaty (500 zł). Obliczenie: 10 000 zł + 800 zł + 200 zł - 500 zł = 10 500 zł. Warianty 10 000 zł, 9 500 zł i 10 300 zł są błędne, ponieważ nie uwzględniają wszystkich składników lub błędnie je sumują.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 2

Pułapka: Pomijanie rabatów lub kosztów bezpośrednich przy ustalaniu ceny nabycia, a także błędne zaokrąglenia.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 30 ust. 4 ustawy o rachunkowości, różnice kursowe dotyczące pozostałych aktywów i pasywów wyrażonych w walutach obcych, powstałe na dzień wyceny, zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych. Kapitał z aktualizacji wyceny jest właściwy tylko dla inwestycji długoterminowych, a pozostałe opcje nie są przewidziane w tym przepisie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 30 ust. 4

Pułapka: Mylenie różnic kursowych od zobowiązań handlowych z różnicami od inwestycji długoterminowych, które mogą być odnoszone na kapitał.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy, skutki przeszacowania inwestycji zaliczonych do aktywów trwałych powodujące wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych zwiększają kapitał z aktualizacji wyceny. Wzrost wartości wynosi (120 - 100) * 500 = 10 000 zł. Odpowiedź z przychodami finansowymi byłaby właściwa dla inwestycji krótkoterminowych, a kwoty 60 000 zł nie wynikają z danych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Zdający mylą zasady wyceny inwestycji długoterminowych z krótkoterminowymi; wzrost wartości długoterminowych nie trafia do wyniku finansowego.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości, skutki przeszacowania inwestycji zaliczonych do aktywów trwałych, powodujące wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych, zwiększają kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny. Przychody finansowe i pozostałe przychody operacyjne nie są właściwą kategorią dla tego typu przeszacowania.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Często myli się skutki przeszacowania inwestycji długoterminowych z krótkoterminowych - dla długoterminowych właściwy jest kapitał z aktualizacji wyceny.

Dlaczego tak: Odpis z tytułu trwałej utraty wartości inwestycji długoterminowych obciąża koszty finansowe, zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości (w pozostałych przypadkach, gdy nie dotyczy uprzedniego przeszacowania). Kapitał z aktualizacji wyceny zmniejsza się tylko w przypadku obniżenia wartości inwestycji uprzednio przeszacowanej do wysokości kwoty podwyższenia tego kapitału. Pozostałe koszty operacyjne nie są właściwe dla odpisów aktualizujących inwestycje, a zapis odwrotny byłby błędny.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Pułapka polega na pomyleniu momentu rozliczenia skutków przeszacowania inwestycji długoterminowych z odpisem z tytułu trwałej utraty wartości.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości, wzrost wartości inwestycji długoterminowych do poziomu cen rynkowych zwiększa kapitał z aktualizacji wyceny. Obniżenie wartości do wysokości wcześniejszego przeszacowania zmniejsza ten kapitał, a dopiero nadwyżka obniżenia jest kosztem finansowym.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Zdający mylą zasady ujmowania skutków przeszacowania inwestycji długoterminowych z zasadami dla inwestycji krótkoterminowych, gdzie wzrost wartości jest przychodem finansowym.

Dlaczego tak: Skutki przeszacowania inwestycji długoterminowych (innych niż nieruchomości i WNiP zaliczane do inwestycji) powodujące wzrost wartości do poziomu cen rynkowych zwiększają kapitał z aktualizacji wyceny. Przychody finansowe dotyczą inwestycji krótkoterminowych wycenianych według wartości rynkowej, a pozostałe przychody operacyjne lub rozliczenia międzyokresowe nie są właściwe dla tego rodzaju przeszacowania.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że wzrost wartości inwestycji długoterminowych zawsze wpływa na wynik finansowy, podczas gdy w tym przypadku trafia do kapitału z aktualizacji wyceny.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy, skutki wzrostu lub obniżenia wartości inwestycji krótkoterminowych wycenionych według cen rynkowych zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych. Kapitał z aktualizacji wyceny dotyczy inwestycji długoterminowych, a przychody operacyjne nie są właściwe dla tej operacji.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Zdający często przenoszą zasady wyceny inwestycji długoterminowych na krótkoterminowe, przypisując wzrost wartości do kapitału z aktualizacji.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o rachunkowości, skutki wzrostu wartości inwestycji krótkoterminowych wycenionych według cen rynkowych zalicza się do przychodów finansowych. Zwiększenie wartości aktywów księguje się po stronie Wn konta inwestycji, a przychód po stronie Ma konta przychodów finansowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Zdający mylą ujmowanie wzrostu wartości inwestycji krótkoterminowych z długoterminowymi, gdzie wzrost trafia do kapitału z aktualizacji wyceny.

Dlaczego tak: Art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy o rachunkowości wskazuje, że udziały w innych jednostkach oraz inne inwestycje długoterminowe wycenia się według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości lub według wartości godziwej. Wariant ze skorygowaną ceną nabycia dotyczy inwestycji z określonym terminem wymagalności, a wycena według ceny sprzedaży netto jest stosowana przy braku kontynuacji działalności.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Pomijanie możliwości wyceny w wartości godziwej i błędne przypisywanie skorygowanej ceny nabycia do inwestycji bez terminu wymagalności.

Dlaczego tak: Na dzień bilansowy należności wyrażone w walutach obcych wycenia się po obowiązującym na ten dzień średnim kursie ogłoszonym przez NBP (art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości). Zatem 10 000 * 4,20 = 42 000 zł. Kurs z dnia poprzedzającego operację służy do ujęcia operacji w księgach, nie do wyceny bilansowej. Pozostałe warianty są błędne rachunkowo i merytorycznie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 30 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Zdający często mylą kurs obowiązujący na dzień bilansowy z kursem z dnia poprzedzającego operację i błędnie przeliczają kwoty.

Dlaczego tak: Skutki wzrostu wartości nieruchomości inwestycyjnej wycenianej według wartości godziwej zwiększają kapitał z aktualizacji wyceny, a nie przychody. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych kategorii przychodów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1a

Pułapka: Często mylone z inwestycjami krótkoterminowymi, gdzie wzrost wartości ujmuje się w przychodach finansowych.

Dlaczego tak: Wartość bilansowa przed odpisem wynosi 60 000 zł (100 000 - 40 000). Odpis aktualizujący to różnica między wartością bilansową a odzyskiwalną: 60 000 - 50 000 = 10 000 zł. Pozostałe kwoty są błędne.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Często zdający odejmują odpis od wartości początkowej, zamiast od wartości bilansowej netto.

Dlaczego tak: Wartość bilansowa środka trwałego to wartość początkowa pomniejszona o umorzenie i odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Obliczenie: 100 000 - 30 000 - 10 000 = 60 000 zł. Pozostałe kwoty nie uwzględniają wszystkich odpisów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Zdający często zapominają o odjęciu umorzenia przed odpisem aktualizującym.

Dlaczego tak: Środki pieniężne w walucie obcej (z wyłączeniem gotówki w jednostkach prowadzących kupno i sprzedaż walut) wycenia się na dzień bilansowy po średnim kursie NBP na ten dzień. Zatem 10 000 * 4,50 zł = 45 000 zł. Kurs faktycznie zastosowany przy wpływie służy do wyceny operacji na dzień jej przeprowadzenia, a nie na dzień bilansowy.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 30 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Do wyceny bilansowej środków na rachunku bankowym nie stosuje się kursu historycznego, lecz kurs na dzień bilansowy.

Dlaczego tak: Środki trwałe w budowie wycenia się w wysokości ogółu kosztów pozostających w bezpośrednim związku z ich nabyciem lub wytworzeniem, pomniejszonych o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Koszty ogólnego zarządu i koszty sprzedaży nie są bezpośrednio związane z budową, a koszty finansowania zewnętrznego mogą być zaliczone tylko w określonych przypadkach (np. art. 28 ust. 8 ustawy), ale nie są one typowym kosztem bezpośrednim.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Zdający często włączają do środków trwałych w budowie koszty ogólnego zarządu, które nie mają bezpośredniego związku z budową.

Dlaczego tak: Skutki przeszacowania inwestycji długoterminowych powodujące wzrost wartości do poziomu cen rynkowych zwiększają kapitał z aktualizacji wyceny. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych kategorii przychodów lub są nieprawidłowe w tym kontekście.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Zdający mylą zasady wyceny inwestycji długoterminowych z krótkoterminowymi, gdzie wzrost wartości ujmuje się w przychodach finansowych.

Dlaczego tak: Metoda praw własności może być stosowana do udziałów w jednostkach podporządkowanych pod warunkiem, że będzie stosowana jednolicie wobec wszystkich takich jednostek. Pozostałe warunki nie są wymagane przez ustawę dla tej metody - ani próg procentowy, ani wartość godziwa, ani wcześniejsze stosowanie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 4

Pułapka: Zdający często mylą metodę praw własności z metodą konsolidacji, która wymaga kontroli, lub z wyceną według wartości godziwej.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości, skutki przeszacowania inwestycji długoterminowych innych niż nieruchomości inwestycyjne, powodujące wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych, zwiększają kapitał z aktualizacji wyceny. Pozostałe warianty dotyczą innych sytuacji: przychody finansowe odnoszą się do inwestycji krótkoterminowych, pozostałe przychody operacyjne nie są właściwe, a kapitał zapasowy nie służy do ewidencji przeszacowań.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 4

Pułapka: Najczęściej mylone jest ujęcie skutków przeszacowania inwestycji długoterminowych z krótkoterminowymi, gdzie wzrost wartości trafia do przychodów finansowych.

Dlaczego tak: Zobowiązania finansowe przeznaczone do sprzedaży w okresie do 3 miesięcy mogą być wyceniane według wartości rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej. Skorygowana cena nabycia jest opcją dla pozostałych zobowiązań finansowych, kwota wymagająca zapłaty to zasada ogólna, a cena sprzedaży netto nie jest stosowana do wyceny zobowiązań.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 8a

Pułapka: Częstym błędem jest wybór skorygowanej ceny nabycia, która dotyczy zobowiązań nieprzeznaczonych do zbycia w krótkim terminie.

Dlaczego tak: Art. 30 ust. 3 ustawy o rachunkowości stanowi, że jeżeli NBP nie ogłasza kursu danej waluty, to kurs tej waluty określa się w relacji do wskazanej przez jednostkę waluty odniesienia, której kurs jest ogłaszany przez NBP. Pozostałe warianty nie znajdują oparcia w przepisach, gdyż dotyczą innych przypadków przeliczeń walutowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 30 ust. 3

Pułapka: Próba stosowania kursów z dnia operacji lub kursów umownych do wyceny bilansowej, zamiast przeliczenia przez walutę odniesienia.

Dlaczego tak: W przypadku braku założenia kontynuacji działalności, aktywa wycenia się po cenach sprzedaży netto możliwych do uzyskania, ale nie wyższych niż cena nabycia lub koszt wytworzenia po uwzględnieniu odpisów amortyzacyjnych i trwałej utraty wartości. Pozostałe warianty są sprzeczne z zasadą ostrożności i przepisami.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 29 ust. 1

Pułapka: Zdający mylą wycenę przy braku kontynuacji z wyceną według wartości godziwej lub wartości rynkowej, nie pamiętając o ograniczeniu do ceny nabycia/kosztu wytworzenia.

Dlaczego tak: Art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości nakazuje wycenę składników aktywów i pasywów wyrażonych w walutach obcych na dzień bilansowy po średnim kursie ogłoszonym przez NBP na ten dzień. Kurs faktycznie zastosowany służy do wyceny operacji gospodarczych na dzień ich przeprowadzenia, a kurs z dnia poprzedzającego - gdy nie jest zasadne zastosowanie kursu faktycznego. Kurs z dnia zapłaty nie ma zastosowania do wyceny bilansowej.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 30 ust. 1 pkt 1 i ust. 2

Pułapka: Częstym błędem jest stosowanie kursu z dnia poprzedzającego dzień bilansowy zamiast kursu na dzień bilansowy.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o rachunkowości, jeżeli założenie kontynuacji działalności nie jest zasadne, aktywa wycenia się po cenach sprzedaży netto możliwych do uzyskania, nie wyższych od cen nabycia lub kosztów wytworzenia, pomniejszonych o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe oraz odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Wariant z wartością godziwą nie jest przewidziany w tym przepisie, a pozostałe ignorują konieczność uwzględnienia utraty wartości.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 29 ust. 1

Pułapka: Mylenie zasad wyceny dla jednostek kontynuujących działalność z zasadami stosowanymi przy braku kontynuacji.

Dlaczego tak: Skutki wzrostu wartości inwestycji krótkoterminowych wycenianych według cen rynkowych zalicza się do przychodów finansowych, zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o rachunkowości. Kapitał z aktualizacji wyceny jest właściwy dla przeszacowania inwestycji długoterminowych, a nie krótkoterminowych. Pozostałe przychody operacyjne nie są właściwe dla inwestycji.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Częstym błędem jest księgowanie wzrostu wartości inwestycji krótkoterminowych na kapitale z aktualizacji wyceny, co jest poprawne tylko dla długoterminowych.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o rachunkowości, skutki obniżenia wartości inwestycji krótkoterminowych wycenianych według cen rynkowych zalicza się do kosztów finansowych. Wariant z przychodami finansowymi dotyczy wzrostu wartości, a odniesienie na kapitał z aktualizacji wyceny stosuje się do inwestycji długoterminowych (art. 35 ust. 4).

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35 ust. 3

Pułapka: Pomylenie zasad ujmowania skutków wyceny inwestycji krótkoterminowych (wynik finansowy) z długoterminowymi (kapitał z aktualizacji wyceny).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 7 ustawy o rachunkowości, należności wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności, co oznacza możliwość dokonania odpisów aktualizujących. Pozostałe warianty są błędne: wartość godziwa nie jest podstawą wyceny należności, skorygowana cena nabycia dotyczy aktywów finansowych, a kurs walutowy dotyczy należności w walutach obcych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 7

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie zasad wyceny należności z wyceną aktywów finansowych lub stosowanie wartości godziwej.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 7a, należności i pożyczki zaliczone do aktywów finansowych mogą być wyceniane według skorygowanej ceny nabycia, a jeżeli jednostka przeznacza je do sprzedaży w okresie do 3 miesięcy, to według wartości rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej. Pozostałe warunki nie uprawniają do takiej wyceny.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 7a

Pułapka: Zdający mylą warunki wyceny należności z warunkami wyceny zobowiązań finansowych, które mają podobne zasady, ale dotyczą innych pozycji.

Dlaczego tak: Zasada ostrożności przy wycenie należności oznacza, że wykazuje się je w kwocie wymaganej zapłaty, ale pomniejszonej o odpisy aktualizujące, które odzwierciedlają przewidywane nieściągalności. Wartość nominalna z odsetkami może być podstawą, ale po uwzględnieniu odpisów. Wartość godziwa i skorygowana cena nabycia należą do innych metod wyceny, stosowanych w szczególnych przypadkach.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 7

Pułapka: Pułapka polega na myleniu kwoty wymaganej zapłaty z wartością nominalną bez uwzględnienia odpisów aktualizujących.

Dlaczego tak: Należności w walutach obcych na dzień bilansowy wycenia się po średnim kursie NBP obowiązującym na ten dzień. Obliczenie: 10 000 euro * 4,20 zł/euro = 42 000 zł. Kurs z dnia poprzedzającego operację stosuje się do ujęcia operacji, nie do wyceny bilansowej.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 30 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Zdający często stosują kurs z dnia poprzedzającego operację zamiast kursu z dnia bilansowego.

Dlaczego tak: Środki trwałe w budowie wycenia się w wysokości ogółu kosztów bezpośrednio związanych z ich nabyciem lub wytworzeniem, pomniejszonych o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Odpisy amortyzacyjne nie dotyczą środków w budowie, gdyż nie są one jeszcze użytkowane. Cena rynkowa i wartość godziwa nie są podstawą wyceny tej grupy aktywów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Zdający często próbują stosować do środków trwałych w budowie zasady właściwe dla środków trwałych, w tym odpisy amortyzacyjne.

Dlaczego tak: Poprawna odpowiedź wskazuje na obowiązek dokonania odpisu z tytułu trwałej utraty wartości, co wynika z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości. Pozostałe warianty są błędne: przeszacowanie do wartości godziwej nie jest zasadą podstawową dla środków trwałych, a jedynie opcją dla nieruchomości inwestycyjnych; brak odpisu byłby niezgodny z zasadą ostrożności; odpis do ceny sprzedaży netto dotyczy rzeczowych składników obrotowych, nie środków trwałych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Najczęściej mylone jest pojęcie trwałej utraty wartości z przeszacowaniem, a także przenoszenie zasad wyceny zapasów na środki trwałe.

Dlaczego tak: Art. 29 ust. 1 ustawy stanowi, że w przypadku braku kontynuacji działalności aktywa wycenia się po cenach sprzedaży netto możliwych do uzyskania, nie wyższych od cen nabycia albo kosztów wytworzenia pomniejszonych o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe oraz odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Pozostałe wartości nie są podstawą limitu.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 29 ust. 1

Pułapka: Zdający mylą zasadę wyceny przy braku kontynuacji z zasadą wyceny przy kontynuacji działalności.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 29 ust. 2a ustawy o rachunkowości, różnica powstała w wyniku wyceny po cenach sprzedaży netto oraz utworzenia rezerwy wpływa na kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny. Pozostałe warianty dotyczą niewłaściwych pozycji wyniku finansowego lub kapitałów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 29 ust. 2a

Pułapka: Zdający często odnoszą różnice z wyceny do wyniku finansowego, podczas gdy ustawa nakazuje ujęcie w kapitale z aktualizacji wyceny.

Dlaczego tak: Art. 29 ust. 1 ustawy o rachunkowości stanowi, że jeżeli założenie kontynuacji działalności nie jest zasadne, wycena aktywów następuje po cenach sprzedaży netto możliwych do uzyskania, a jednostka tworzy rezerwę na przewidywane dodatkowe koszty i straty. Wycena ta następuje w szczególności w przypadkach wymienionych w ust. 2, ale nie jest to wycena na każdy dzień bilansowy. Zmiana formy prawnej nie stanowi przeszkody do kontynuacji działalności (art. 29 ust. 3).

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 29 ust. 1 i 3

Pułapka: Pułapka polega na myleniu wyceny przy braku kontynuacji działalności z rutynową wyceną na dzień bilansowy.

Dlaczego tak: Koszt wytworzenia produktu obejmuje koszty bezpośrednie oraz uzasadnioną część kosztów pośrednich, natomiast koszty ogólnego zarządu nie są włączane do kosztu wytworzenia. Pozostałe wymienione pozycje mogą być składnikami kosztu wytworzenia, jeśli są związane z wytworzeniem produktu.

Podstawa prawna: Krajowy Standard Rachunkowości nr 3 - Koszt wytworzenia produktu (na podstawie materiału)

Pułapka: Zdający często włączają koszty ogólnego zarządu do kosztu wytworzenia, myląc je z kosztami wydziałowymi.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o rachunkowości, koszt wytworzenia produktu obejmuje koszty bezpośrednio z nim związane oraz uzasadnioną część kosztów pośrednich, ale nie obejmuje kosztów ogólnego zarządu. Pozostałe wymienione pozycje mogą być włączone do kosztu wytworzenia, jeśli dotyczą produkcji.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 3

Pułapka: Częste mylenie kosztów ogólnego zarządu z kosztami wydziałowymi - pierwsze nie są aktywowane w koszcie wytworzenia.