Przejdź do treści
Bilansjusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Podatek od towarów i usług

Zakres opodatkowania, podatnik, moment powstania obowiązku podatkowego. Podstawa opodatkowania i stawki. Prawo do odliczenia podatku naliczonego i wyłączenia. Faktura: elementy, terminy wystawienia, faktury korygujące i noty. Mechanizm podzielonej płatności, odwrotne obciążenie, transakcje wewnątrzwspólnotowe i eksport. Ewidencja VAT i JPK, ujęcie VAT w księgach rachunkowych.

Blok V programu: Podatki, kadry i prawo. W tej dziedzinie mamy 70 pytań. Materiał służy ścieżkom: SKwP, biegły rewident, technik rachunkowości.

Podatnik w 2025 roku planuje skorzystać ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113a ust. 1 ustawy o VAT. Który warunek musi spełnić, aby móc skorzystać z tego zwolnienia?

  1. a) Być podatnikiem posiadającym siedzibę działalności gospodarczej w Polsce i nie być zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny
  2. b) Być podatnikiem posiadającym siedzibę działalności gospodarczej na terytorium państwa członkowskiego innego niż Polska i w 2024 r. podlegać obowiązkowi zarejestrowania jako podatnik VAT czynny poprawna
  3. c) Być podatnikiem posiadającym siedzibę działalności gospodarczej w Polsce i w 2024 r. podlegać obowiązkowi zarejestrowania jako podatnik VAT czynny
  4. d) Być podatnikiem posiadającym siedzibę działalności gospodarczej na terytorium państwa trzeciego
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 7 ustawy zmieniającej (przepis przejściowy), podatnicy posiadający siedzibę działalności gospodarczej na terytorium państwa członkowskiego innym niż Polska, którzy w 2024 r. podlegali obowiązkowi rejestracji jako podatnicy VAT czynni, mogą w 2025 r. skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113a ust. 1 ustawy zmienianej. Pozostałe odpowiedzi dotyczą podatników polskich lub państw trzecich, co jest niezgodne z treścią przepisu.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 113

Pułapka: Zdający mogą nie zauważyć, że przepis dotyczy podatników z innych państw członkowskich, a nie polskich.

Podstawa opodatkowania w przypadku dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2 (przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel bez dostawy w rozumieniu art. 7 ust. 1), wynosi:

  1. a) wartość rynkowa towarów
  2. b) cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia - koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy poprawna
  3. c) koszt wytworzenia towarów
  4. d) cena sprzedaży netto
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Dla dostawy, o której mowa w art. 7 ust. 2, podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia - koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy. Pozostałe odpowiedzi nie są zgodne z przepisem.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 29a ust. 2

Pułapka: Zdający często mylą podstawę opodatkowania dla dostaw, o których mowa w art. 7 ust. 2, z wartością rynkową lub kosztem wytworzenia stosowanym w innych sytuacjach.

Podstawą opodatkowania z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług dokonanych w zamian za bon różnego przeznaczenia realizowany w całości jest:

  1. a) Wartość nominalna bonu powiększona o kwotę podatku
  2. b) Wynagrodzenie zapłacone za bon, pomniejszone o kwotę podatku związaną z dostarczonymi towarami lub świadczonymi usługami poprawna
  3. c) Wartość rynkowa towarów lub usług, na które bon został zrealizowany
  4. d) Cena nabycia bonu przez podatnika
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 29a ust. 1a ustawy o VAT, podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług dokonanych w zamian za bon różnego przeznaczenia realizowany w całości jest równa wynagrodzeniu zapłaconemu za ten bon, pomniejszonemu o kwotę podatku związaną z dostarczonymi towarami lub świadczonymi usługami. Pozostałe odpowiedzi nie znajdują oparcia w przepisach.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 29a ust. 1a

Pułapka: Zdający często mylą bon różnego przeznaczenia z bonem jednego przeznaczenia, gdzie obowiązek podatkowy powstaje przy transferze bonu.

Podstawę opodatkowania obniża się o kwoty udzielonych po dokonaniu sprzedaży opustów i obniżek cen. W którym przypadku obniżenie podstawy opodatkowania jest niedopuszczalne?

  1. a) Gdy podatnik nie posiada potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez nabywcę
  2. b) Gdy opust został udzielony przed dokonaniem sprzedaży i został uwzględniony w momencie sprzedaży poprawna
  3. c) Gdy nabywca zwrócił towar
  4. d) Gdy zwrócono nabywcy całość lub część zapłaty otrzymaną przed dokonaniem sprzedaży, a do sprzedaży nie doszło
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Podstawy opodatkowania nie obejmują opustów i obniżek cen udzielonych nabywcy lub usługobiorcy, jeżeli zostały uwzględnione w momencie sprzedaży. Zatem obniżenie podstawy po dokonaniu sprzedaży dotyczy opustów udzielonych po sprzedaży, a nie przed. Pozostałe przypadki są dopuszczalne i wymienione w przepisach - zwrot towarów, zwrot zapłaty, a brak potwierdzenia odbioru faktury korygującej może wpływać na moment obniżenia, ale nie czyni go niedopuszczalnym w sensie materialnym.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 29a ust. 7 pkt 2, ust. 10

Pułapka: Zdający mylą opusty udzielone przed sprzedażą (które nie obniżają podstawy po sprzedaży, bo są już uwzględnione) z opustami po sprzedaży, które wymagają faktury korygującej.

Podstawę opodatkowania VAT w przypadku dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy, stanowi:

  1. a) Cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia - koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy poprawna
  2. b) Wartość rynkowa towarów pomniejszona o kwotę podatku
  3. c) Kwota zapłaty otrzymana od nabywcy, pomniejszona o ewentualne rabaty
  4. d) Koszt wytworzenia towarów powiększony o marżę
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 29a ust. 2 ustawy o VAT, w przypadku dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2 (nieodpłatne przekazanie towarów), podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia - koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy. Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych zasad, np. ogólnej podstawy opodatkowania z art. 29a ust. 1 lub wartości rynkowej, która nie jest stosowana w tym przypadku.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 29a ust. 2

Pułapka: Zdający często mylą podstawę opodatkowania dla nieodpłatnych dostaw z wartością rynkową lub ogólną zasadą opodatkowania wszystkiego, co stanowi zapłatę.

Podstawę opodatkowania w VAT obniża się między innymi o:

  1. a) Kwoty udzielonych po dokonaniu sprzedaży opustów i obniżek cen poprawna
  2. b) Koszty transportu pobierane od nabywcy
  3. c) Podatki i cła związane z dostawą
  4. d) Prowizje pobierane przez usługodawcę
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 29a ust. 10, podstawę opodatkowania obniża się o kwoty udzielonych po dokonaniu sprzedaży opustów i obniżek cen. Koszty transportu, podatki i prowizje są elementami podstawy opodatkowania (art. 29a ust. 6), a nie jej pomniejszeniami.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 29a ust. 10

Pułapka: Zdający często mylą pozycje zwiększające podstawę opodatkowania z tymi, które ją zmniejszają.

Przedsiębiorca dokonał w grudniu 2025 r. sprzedaży towaru z 23% stawką VAT. Cena netto wynosiła 10 000 zł, a kwota VAT 2 300 zł. W styczniu 2026 r. udzielił nabywcy opustu po dokonaniu sprzedaży w wysokości 10%. Jaką kwotę podatku należnego powinien wykazać w deklaracji za okres, w którym udzielono opustu?

  1. a) 2 300 zł
  2. b) 2 070 zł
  3. c) 230 zł poprawna
  4. d) 2 300 zł minus 230 zł, czyli 2 070 zł, ale tylko jeśli nabywca zaakceptował opust.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Podstawę opodatkowania obniża się o kwoty udzielonych po dokonaniu sprzedaży opustów i obniżek cen. Opust w wysokości 10% od ceny netto 10 000 zł to 1 000 zł. Podstawa opodatkowania po obniżce wynosi 9 000 zł, a podatek należny przy stawce 23% to 2 070 zł. Różnica między pierwotnym a obniżonym podatkiem wynosi 230 zł i tę kwotę podatnik wykazuje jako zmniejszenie podatku należnego w deklaracji za okres udzielenia opustu.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 29a ust. 10 pkt 1

Pułapka: Zdający często mylnie uznają, że obniżka podstawy opodatkowania wymaga akceptacji nabywcy lub że podatek należy skorygować w całości, a nie tylko o różnicę.

Przedsiębiorca dokonuje eksportu towarów. W którym momencie może zastosować stawkę 0%?

  1. a) W momencie wystawienia faktury, pod warunkiem że wywóz nastąpi w terminie 30 dni
  2. b) Po otrzymaniu dokumentu potwierdzającego wywóz towaru poza terytorium Unii Europejskiej, przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy poprawna
  3. c) Zawsze, niezależnie od posiadania dokumentów, jeżeli towar został faktycznie wywieziony
  4. d) Po upływie terminu do złożenia deklaracji podatkowej, jeżeli podatnik posiada dokument potwierdzający wywóz
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 41 ust. 6 ustawy o VAT, stawkę 0% w eksporcie stosuje się pod warunkiem, że podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy otrzymał dokument potwierdzający wywóz towaru poza terytorium UE. Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, gdyż nie odzwierciedlają tego wymogu lub błędnie określają moment.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 41 ust. 6

Pułapka: Zdający często mylnie uważają, że stawka 0% przysługuje automatycznie po wywozie towaru, bez konieczności posiadania dokumentu potwierdzającego wywóz.

Przedsiębiorca sprzedaje towary opodatkowane stawką 23%. Wartość sprzedaży netto w danym miesiącu wyniosła 100 000 zł, a podatek należny 23 000 zł. Podatek naliczony z tytułu zakupów wyniósł 15 000 zł. Jaką kwotę podatku VAT przedsiębiorca powinien wpłacić do urzędu skarbowego?

  1. a) 8 000 zł poprawna
  2. b) 15 000 zł
  3. c) 23 000 zł
  4. d) 38 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Kwota podatku do wpłaty to różnica między podatkiem należnym a naliczonym: 23 000 zł - 15 000 zł = 8 000 zł. Pozostałe wartości nie uwzględniają prawidłowego odliczenia podatku naliczonego.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 86 ust. 1

Pułapka: Częstym błędem jest pomylenie podatku należnego z kwotą do wpłaty lub nieodliczenie podatku naliczonego.

Przy dostawie budynków lub budowli trwale z gruntem związanych, dla potrzeb określenia podstawy opodatkowania:

  1. a) wartość gruntu wyodrębnia się i opodatkowuje oddzielnie stawką właściwą dla gruntu
  2. b) wartość gruntu nie jest włączana do podstawy opodatkowania
  3. c) z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu poprawna
  4. d) wartość gruntu wlicza się do podstawy opodatkowania tylko w przypadku dostawy zwolnionej
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa stanowi wprost, że w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo ich części, z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu. Oznacza to, że grunt dzieli los podatkowy budynku. Pozostałe warianty są sprzeczne z tym przepisem.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 29a ust. 8

Pułapka: Częstym błędem jest uznawanie, że grunt zawsze opodatkowany jest stawką 23%, podczas gdy przy dostawie budynku stawka właściwa dla budynku obejmuje również grunt.

Przy świadczeniu usług budowlanych obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, ale nie później niż 30. dnia od dnia wykonania usługi. Która z poniższych sytuacji jest zgodna z przepisami?

  1. a) Fakturę wystawiono 10 dni po wykonaniu usługi - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wykonania usługi.
  2. b) Fakturę wystawiono 40 dni po wykonaniu usługi - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury.
  3. c) Fakturę wystawiono 20 dni po wykonaniu usługi - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury. poprawna
  4. d) Fakturę wystawiono 5 dni po wykonaniu usługi - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania zapłaty.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: W przypadku usług budowlanych obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, ale jeśli faktura nie zostanie wystawiona w terminie 30 dni od wykonania usługi, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu tego terminu. Zatem przy wystawieniu faktury w ciągu 30 dni od wykonania usługi, obowiązek powstaje w dniu wystawienia faktury. Warianty z 10 i 5 dniami są błędne, bo obowiązek nie powstaje z chwilą wykonania usługi ani zapłaty.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a oraz art. 106i ust. 2

Pułapka: Zdający często mylą moment powstania obowiązku podatkowego z terminem wystawienia faktury - obowiązek może powstać później, jeśli faktura nie zostanie wystawiona w terminie 30 dni.

Przy świadczeniu usług najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze, dla których w związku z ich świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności, obowiązek podatkowy powstaje:

  1. a) Z chwilą wystawienia faktury
  2. b) Z chwilą otrzymania każdej płatności
  3. c) Z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia usługi poprawna
  4. d) Z chwilą zakończenia świadczenia usługi
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 19a ust. 3 ustawy o VAT, usługę, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia. Dla usług najmu, dzierżawy, leasingu, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, ale tylko gdy faktura została wystawiona przed upływem okresu rozliczeniowego; w przeciwnym razie stosuje się zasadę ogólną z ust. 3. W pytaniu chodzi o przypadek ogólny, więc poprawna jest odpowiedź dotycząca upływu każdego okresu.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 19a ust. 3

Pułapka: Częstym błędem jest przypisywanie wszystkim usługom najmu obowiązku podatkowego z chwilą wystawienia faktury, podczas gdy jest to wyjątek dotyczący szczególnej grupy usług.

Przy zastosowaniu mechanizmu podzielonej płatności, kwota podatku VAT wykazana na fakturze jest:

  1. a) wpłacana na rachunek VAT dostawcy poprawna
  2. b) wpłacana na rachunek rozliczeniowy dostawcy
  3. c) dzielona między rachunek VAT i rachunek rozliczeniowy dostawcy
  4. d) wpłacana na rachunek VAT nabywcy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: W mechanizmie podzielonej płatności kwota podatku jest wpłacana na rachunek VAT dostawcy, a kwota netto na rachunek rozliczeniowy. Warianty dotyczące wpłaty całości na rachunek rozliczeniowy lub dzielenia kwoty VAT są nieprawidłowe, podobnie jak wpłata na rachunek VAT nabywcy.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 108a

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie rachunku VAT z rachunkiem rozliczeniowym lub kierunek wpłaty.

Spółka z o.o. dokonała w marcu 2026 r. wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów od kontrahenta niemieckiego. Faktura została wystawiona 10 marca, a towar dotarł do Polski 25 marca. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w Polsce?

  1. a) Z chwilą wystawienia faktury przez kontrahenta niemieckiego, czyli 10 marca.
  2. b) Z chwilą otrzymania towaru, czyli 25 marca. poprawna
  3. c) Z chwilą upływu terminu płatności określonego na fakturze.
  4. d) Z chwilą dokonania zapłaty za towar.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Obowiązek podatkowy w wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów powstaje z chwilą dokonania nabycia, czyli co do zasady z chwilą otrzymania towaru. Wystawienie faktury przez dostawcę nie ma znaczenia dla momentu powstania obowiązku podatkowego u nabywcy. Obowiązek podatkowy nie jest uzależniony od terminu płatności ani zapłaty.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 20 ust. 5

Pułapka: Częstym błędem jest przyjmowanie, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury - w WNT decyduje moment otrzymania towaru.

Spółka z o.o. otrzymała fakturę korygującą zmniejszającą podstawę opodatkowania o 10 000 zł netto oraz podatek należny o 2 300 zł. Jak zaksięgować to zdarzenie w księgach rachunkowych, jeśli spółka jest czynnym podatnikiem VAT i odlicza podatek naliczony?

  1. a) Storno zapisu: Wn „Rozrachunki z dostawcami” 12 300 zł, Ma „Materiały” 10 000 zł, Ma „VAT naliczony” 2 300 zł poprawna
  2. b) Zapis: Wn „Materiały” 10 000 zł, Wn „VAT naliczony” 2 300 zł, Ma „Rozrachunki z dostawcami” 12 300 zł
  3. c) Zapis: Wn „Rozrachunki z dostawcami” 12 300 zł, Ma „Pozostałe przychody operacyjne” 12 300 zł
  4. d) Brak konieczności księgowania, ponieważ faktura korygująca nie wpływa na księgi
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Faktura korygująca zmniejszająca wartość zakupu i podatek naliczony wymaga zmniejszenia zobowiązania wobec dostawcy oraz zmniejszenia kosztów (lub aktywów) i podatku naliczonego. Najwłaściwszym zapisem jest storno: Wn „Rozrachunki z dostawcami” (12 300 zł), Ma odpowiednie konto kosztów (10 000 zł) i Ma „VAT naliczony” (2 300 zł). Pozostałe odpowiedzi przedstawiają zapisy zwiększające lub nieprawidłowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości, zasady funkcjonowania kont (Dz.U. 2026 poz. 522)

Pułapka: Zdający często księgują fakturę korygującą „na plus” zamiast storna, co zawyża obroty.

Spółka z o.o. świadczy usługi księgowe na rzecz klienta. Zgodnie z umową usługa jest rozliczana w okresach kwartalnych, a płatność następuje po zakończeniu każdego kwartału. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia tych usług?

  1. a) Z chwilą wystawienia faktury, nie później niż 7. dnia od zakończenia kwartału.
  2. b) Z chwilą otrzymania zapłaty za dany kwartał.
  3. c) Z upływem każdego kwartału, do którego odnoszą się płatności. poprawna
  4. d) Z chwilą zakończenia świadczenia usługi, czyli po upływie całego okresu trwania umowy.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: W przypadku usług, dla których w związku z ich świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, usługę uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, aż do momentu zakończenia świadczenia. Obowiązek podatkowy powstaje więc z upływem każdego kwartału. Wystawienie faktury nie przesuwa momentu powstania obowiązku podatkowego, a otrzymanie zapłaty jest istotne tylko w przypadkach określonych w ustawie.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 19a ust. 3

Pułapka: Częstym błędem jest przyjmowanie, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury - w przypadku usług rozliczanych okresowo decydujące znaczenie mają okresy rozliczeniowe.

Spółka z o.o. „X” zakupiła w grudniu 2024 r. usługę budowlaną, która została udokumentowana fakturą wystawioną 10 stycznia 2025 r. W którym momencie powstanie obowiązek podatkowy u wykonawcy usługi?

  1. a) z chwilą wykonania usługi, czyli w grudniu 2024 r.
  2. b) z chwilą wystawienia faktury, czyli w styczniu 2025 r. poprawna
  3. c) z chwilą otrzymania zapłaty
  4. d) z chwilą upływu terminu płatności
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Dla usług budowlanych lub budowlano-montażowych obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury. W opisanej sytuacji faktura została wystawiona 10 stycznia 2025 r., więc obowiązek podatkowy powstanie w styczniu 2025 r. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych zasad ogólnych lub szczególnych.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a

Pułapka: Częstym błędem jest przyjęcie, że dla usług budowlanych obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wykonania usługi, podczas gdy przepis stanowi inaczej - jest to wyjątek od zasady ogólnej.

Stawka podatku od towarów i usług dla towarów i usług wymienionych w załączniku nr 10 do ustawy, innych niż klasyfikowane jako usługi związane z wyżywieniem (PKWiU 56), wynosi:

  1. a) 23%
  2. b) 8%
  3. c) 5% poprawna
  4. d) 0%
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa przewiduje stawkę 5% dla towarów i usług wymienionych w załączniku nr 10, z zastrzeżeniem wyłączeń. Stawka 23% jest stawką podstawową, 8% dotyczy załącznika nr 3, a 0% stosowana jest m.in. w eksporcie i wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 41 ust. 2a

Pułapka: Zdający mylą stawki 5% i 8% - 5% dotyczy towarów z załącznika nr 10, a 8% z załącznika nr 3.

Stawka podatku VAT w wysokości 5% ma zastosowanie do towarów i usług wymienionych w:

  1. a) Załączniku nr 3 do ustawy
  2. b) Załączniku nr 10 do ustawy poprawna
  3. c) Załączniku nr 11 do ustawy
  4. d) Załączniku nr 13 do ustawy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 41 ust. 2a, stawka 5% dotyczy towarów i usług wymienionych w załączniku nr 10 do ustawy. Załącznik nr 3 dotyczy stawki 7%, a załączniki nr 11 i 13 nie istnieją w ustawie o VAT.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 41 ust. 2a

Pułapka: Zdający często mylą załącznik nr 3 (7%) z załącznikiem nr 10 (5%).

W 2025 r. stawka podatku od towarów i usług dla towarów i usług wymienionych w załączniku nr 10 do ustawy, innych niż klasyfikowane w grupowaniu usługi związane z wyżywieniem (PKWiU 56), wynosi:

  1. a) 5% poprawna
  2. b) 7%
  3. c) 8%
  4. d) 0%
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Dla towarów i usług wymienionych w załączniku nr 10 do ustawy, z wyłączeniem usług związanych z wyżywieniem (PKWiU 56), stawka podatku wynosi 5%. Pozostałe stawki dotyczą innych towarów lub usług: 7% to stawka dla załącznika nr 3, 0% dla eksportu i wewnątrzwspólnotowej dostawy, a 8% nie jest stawką podstawową.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 41 ust. 2a

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie stawki 5% (załącznik nr 10) ze stawką 7% (załącznik nr 3) lub 8% (stawka obniżona dla niektórych towarów i usług).

W deklaracji VAT za miesiąc maj spółka wykazała podatek należny w wysokości 25 000 zł oraz podatek naliczony do odliczenia w wysokości 18 000 zł. W którym terminie spółka powinna złożyć deklarację i wpłacić podatek?

  1. a) Do 25 czerwca - deklaracja i wpłata podatku. poprawna
  2. b) Do 25 czerwca - deklaracja, a wpłata podatku do 30 czerwca.
  3. c) Do 20 czerwca - deklaracja i wpłata podatku.
  4. d) Do 15 czerwca - deklaracja, a wpłata podatku do 25 czerwca.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Podatnicy VAT są obowiązani składać deklaracje podatkowe za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu rozliczeniowym, a w tym samym terminie wpłacać podatek należny. Zatem dla maja termin upływa 25 czerwca. W tym dniu należy złożyć deklarację i wpłacić podatek w wysokości 7 000 zł (25 000 zł - 18 000 zł).

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 99 ust. 1 i art. 103 ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą terminy składania deklaracji z terminami wpłat podatku - w VAT są one co do zasady tożsame.

W eksporcie towarów stawka podatku VAT wynosi 0%, pod warunkiem że podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy otrzymał:

  1. a) Fakturę od nabywcy
  2. b) Dokument potwierdzający wywóz towaru poza terytorium Unii Europejskiej poprawna
  3. c) Zgłoszenie celne przywozowe
  4. d) Potwierdzenie zapłaty za towar
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 41 ust. 6, stawka 0% w eksporcie wymaga otrzymania dokumentu potwierdzającego wywóz towaru poza terytorium UE przed upływem terminu do złożenia deklaracji. Dokumentem tym jest np. elektroniczne zgłoszenie wywozowe z systemu.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 41 ust. 6

Pułapka: Pomylenie eksportu z WDT, gdzie wymagane są inne dokumenty (np. specyfikacja pozycji).

W ewidencji VAT prowadzonej dla celów podatku od towarów i usług, podatnik ma obowiązek wykazać:

  1. a) wyłącznie transakcje, które podlegają opodatkowaniu
  2. b) wszystkie transakcje, w tym te zwolnione od podatku poprawna
  3. c) wyłącznie transakcje, które podlegają opodatkowaniu i są udokumentowane fakturami
  4. d) wszystkie transakcje, z wyjątkiem tych, które są zwolnione od podatku
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ewidencja VAT powinna zawierać wszystkie czynności podlegające opodatkowaniu, w tym zwolnione od podatku, oraz te, które nie podlegają opodatkowaniu, jeśli mają wpływ na rozliczenie podatku. Warianty ograniczające zakres ewidencji do transakcji opodatkowanych lub wyłącznie fakturowanych są niepełne.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 109

Pułapka: Zdający często pomijają konieczność ewidencjonowania transakcji zwolnionych.

W którym momencie powstaje obowiązek podatkowy z tytułu dostawy energii elektrycznej?

  1. a) Z chwilą wydania towaru nabywcy.
  2. b) Z chwilą otrzymania zapłaty.
  3. c) Z chwilą wystawienia faktury. poprawna
  4. d) Z chwilą upływu terminu płatności.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. a ustawy, obowiązek podatkowy z tytułu dostaw energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego powstaje z chwilą wystawienia faktury. Pozostałe chwile nie są właściwe dla tych dostaw.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. a

Pułapka: Często myli się z ogólną zasadą powstania obowiązku podatkowego z chwilą dokonania dostawy.

W którym momencie powstaje obowiązek podatkowy z tytułu dostawy towarów, o której mowa w art. 7a ust. 1 i 2 ustawy o VAT, dokonywanej na rzecz podatnika ułatwiającego dostawy towarów?

  1. a) Z chwilą dokonania dostawy towarów
  2. b) W momencie zaakceptowania płatności w rozumieniu art. 41a rozporządzenia 282/2011 poprawna
  3. c) Z chwilą wystawienia faktury
  4. d) Z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 19a ust. 1b ustawy o VAT, w odniesieniu do dostaw towarów dokonywanych na rzecz podatnika ułatwiającego dostawy towarów oraz przez tego podatnika, obowiązek podatkowy powstaje w momencie zaakceptowania płatności w rozumieniu art. 41a rozporządzenia 282/2011. Pozostałe wskazane momenty dotyczą innych sytuacji, np. ogólnej zasady z art. 19a ust. 1 lub szczególnych przypadków z art. 19a ust. 5.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 19a ust. 1b

Pułapka: Częstym błędem jest stosowanie ogólnej zasady powstania obowiązku podatkowego z chwilą dokonania dostawy, bez uwzględnienia szczególnego przepisu dotyczącego podatnika ułatwiającego dostawy.

W którym przypadku podatnik ma obowiązek wystawić fakturę w terminie 30 dni od dnia wykonania usługi?

  1. a) Świadczenie usługi na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej
  2. b) Świadczenie usługi na rzecz podatnika VAT czynnego poprawna
  3. c) Świadczenie usługi zwolnionej od podatku na rzecz podatnika VAT czynnego
  4. d) Świadczenie usługi na rzecz podmiotu zagranicznego
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Fakturę wystawia się w terminie 30 dni od dnia wykonania usługi, chyba że przepisy stanowią inaczej. W przypadku usług świadczonych na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej faktura jest wystawiana na żądanie, a w przypadku usług zwolnionych - tylko na żądanie. W przypadku usług na rzecz podmiotów zagranicznych termin może być inny.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 106i ust. 1

Pułapka: Zdający mylą obowiązek wystawienia faktury z terminem jej wystawienia, szczególnie przy usługach na rzecz osób fizycznych.

W mechanizmie podzielonej płatności (MPP) kwota podatku VAT z faktury jest przekazywana na odrębny rachunek VAT. Która z poniższych czynności jest dozwolona w odniesieniu do środków zgromadzonych na rachunku VAT?

  1. a) Zapłata zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych.
  2. b) Zapłata faktur dokumentujących dostawy towarów i usług, jeżeli kwota podatku wynika z faktury i jest przekazywana na rachunek VAT. poprawna
  3. c) Pokrycie kosztów wynagrodzeń pracowników.
  4. d) Dokonanie przelewu na własny rachunek rozliczeniowy bez ograniczeń.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Środki zgromadzone na rachunku VAT mogą być wykorzystywane m.in. do zapłaty faktur z podatkiem VAT w mechanizmie podzielonej płatności, do zapłaty podatku VAT do urzędu skarbowego, a także do innych celów określonych w ustawie. Nie można ich używać do zapłaty podatku dochodowego ani wynagrodzeń. Przelew na własny rachunek rozliczeniowy jest możliwy tylko w przypadkach określonych przepisami, np. po uzyskaniu zgody naczelnika urzędu skarbowego.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 108a i art. 108b

Pułapka: Częstym błędem jest myślenie, że środki na rachunku VAT można swobodnie przelać na rachunek rozliczeniowy - wymaga to spełnienia określonych warunków.

W przypadku dostawy budynków trwale z gruntem związanych, podstawę opodatkowania:

  1. a) Zwiększa się o wartość gruntu
  2. b) Obniża się o wartość gruntu
  3. c) Ustala się bez wyodrębniania wartości gruntu poprawna
  4. d) Ustala się oddzielnie dla budynku i gruntu
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 29a ust. 8 ustawy o VAT, w przypadku dostawy budynków trwale z gruntem związanych z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu. Oznacza to, że cała transakcja jest opodatkowana łącznie, według stawki właściwej dla budynku.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 29a ust. 8

Pułapka: Częstym błędem jest oddzielne opodatkowanie gruntu, co jest nieprawidłowe, chyba że zachodzi wyjątek z ust. 9.

W przypadku eksportu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 8 lit. a, podatnik może zastosować stawkę 0% pod warunkiem, że:

  1. a) przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy otrzyma dokument potwierdzający wywóz towaru poza terytorium Unii Europejskiej poprawna
  2. b) towar zostanie wywieziony w ciągu 30 dni od dnia wystawienia faktury
  3. c) nabywca towaru posiada siedzibę poza terytorium Unii Europejskiej
  4. d) podatnik złoży zgłoszenie wywozowe przed dokonaniem dostawy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Warunkiem zastosowania stawki 0% w eksporcie jest otrzymanie przez podatnika przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres dokumentu potwierdzającego wywóz towaru poza terytorium UE. Pozostałe warunki nie są wymagane przez ustawę.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 41 ust. 6

Pułapka: Zdający mylą wymóg posiadania dokumentu potwierdzającego wywóz z terminem wywozu towaru, który nie jest określony w przepisach VAT.

Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług, opodatkowaniu podlegają również towary w przypadku, o którym mowa w art. 14. Która czynność jest objęta tym przepisem?

  1. a) Nieodpłatne przekazanie towarów na cele osobiste podatnika poprawna
  2. b) Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem
  3. c) Zużycie towarów na cele działalności gospodarczej
  4. d) Import towarów na terytorium kraju
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 14 ustawy o VAT dotyczy nieodpłatnego przekazania towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, które traktuje się jako odpłatną dostawę. Pozostałe czynności są opodatkowane na podstawie art. 5 ust. 1, a nie art. 14.

Podstawa prawna: ustawa o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2025 poz. 775), art. 5 ust. 3

Pułapka: Zdający często mylą zakres art. 14 (nieodpłatne przekazanie) z innymi czynnościami opodatkowanymi, takimi jak import czy WNT.

W poradniku

VAT na egzaminie: obowiązek, podstawa i księgowania

Najważniejsze punkty VAT sprawdzane na egzaminach: art. 5, 19a, 29a i 41, stawki po art. 146ef oraz typowe księgowania podatku.

Wróć do spisu dziedzin albo przejdź do testów z tej dziedziny.