Przejdź do treści
Bilansjusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Rezerwy, rozliczenia międzyokresowe i zdarzenia po dniu bilansowym

Rezerwy na zobowiązania: przesłanki tworzenia, wycena, wykorzystanie i rozwiązanie. Rezerwa na świadczenia emerytalne, rezerwy na restrukturyzację, zobowiązania warunkowe. Czynne i bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów oraz rozliczenia międzyokresowe przychodów. Zdarzenia po dniu bilansowym wymagające korekty i niewymagające korekty, zmiany polityki rachunkowości i poprawianie błędów lat ubiegłych.

Blok II programu: Rachunkowość finansowa. W tej dziedzinie mamy 72 pytania. Materiał służy ścieżkom: SKwP, biegły rewident.

Które z poniższych zdarzeń po dniu bilansowym wymaga korekty rocznego sprawozdania finansowego?

  1. a) Ogłoszenie upadłości jednostki po dniu bilansowym, ale przed zatwierdzeniem sprawozdania, co podważa założenie kontynuacji działalności. poprawna
  2. b) Spadek cen akcji notowanych na giełdzie po dniu bilansowym.
  3. c) Zawarcie znaczącej umowy sprzedaży po dniu bilansowym.
  4. d) Wystąpienie szkody losowej po dniu bilansowym, która nie miała związku ze stanem na dzień bilansowy.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o rachunkowości, jeżeli po sporządzeniu sprawozdania finansowego, a przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzyma informacje o zdarzeniach, które mają istotny wpływ na to sprawozdanie lub powodują, że założenie kontynuowania działalności nie jest uzasadnione, należy odpowiednio zmienić sprawozdanie. Pozostałe zdarzenia nie zmieniają stanu istniejącego na dzień bilansowy, więc nie wymagają korekty, a jedynie ewentualnych wyjaśnień w informacji dodatkowej.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 54 ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą zdarzenia wymagające korekty z tymi, które tylko ujawniają nowe okoliczności, a nie dotyczą stanu na dzień bilansowy.

Na dzień bilansowy jednostka ma obowiązek wykonania przyszłych świadczeń na rzecz pracowników, w tym świadczeń emerytalnych, których kwotę można wiarygodnie oszacować. Jak jednostka powinna ująć to zobowiązanie w bilansie?

  1. a) Jako bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów w pozycji rozliczeń międzyokresowych.
  2. b) Jako zobowiązania warunkowe w informacji dodatkowej.
  3. c) Jako rezerwy na zobowiązania. poprawna
  4. d) Jako czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości stanowi, że zobowiązania wynikające z obowiązku wykonania przyszłych świadczeń na rzecz pracowników, w tym emerytalnych, wykazuje się w bilansie jako rezerwy na zobowiązania. Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów obejmują takie zobowiązania, ale w bilansie są prezentowane jako rezerwy. Zobowiązania warunkowe nie są ujmowane w księgach, a jedynie ujawniane. Czynne rozliczenia dotyczą aktywów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 2a

Pułapka: Częstym błędem jest pozostawienie tych zobowiązań w pozycji biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów zamiast przeniesienia ich do rezerw na zobowiązania.

Na dzień bilansowy jednostka oszacowała, że koszt napraw gwarancyjnych sprzedanych produktów długotrwałego użytku wyniesie 40 000 zł. Dotychczas nie tworzono żadnych rozliczeń z tego tytułu. Jakie będzie księgowanie na dzień bilansowy?

  1. a) Wn „Rozliczenia międzyokresowe czynne”, Ma „Zobowiązania” 40 000 zł
  2. b) Wn „Pozostałe koszty operacyjne”, Ma „Rezerwy na zobowiązania” 40 000 zł
  3. c) Wn „Koszty sprzedaży”, Ma „Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów” 40 000 zł poprawna
  4. d) Wn „Koszty wytworzenia”, Ma „Rezerwy na zobowiązania” 40 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy o rachunkowości zobowiązania z tytułu przyszłych świadczeń, np. napraw gwarancyjnych, ujmuje się jako bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, a w bilansie wykazuje jako rezerwy na zobowiązania. Koszt napraw gwarancyjnych obciąża koszty sprzedaży, a nie pozostałe koszty operacyjne.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 2 pkt 2 i art. 39 ust. 2a

Pułapka: Mylenie biernych rozliczeń międzyokresowych z czynnymi rozliczeniami oraz przypisanie kosztu do niewłaściwej pozycji kosztów.

Na dzień bilansowy jednostka posiada zobowiązanie warunkowe z tytułu udzielonego poręczenia kredytu dla spółki zależnej. Prawdopodobieństwo, że spółka zależna nie spłaci kredytu, jest oceniane jako niskie. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostka powinna:

  1. a) utworzyć rezerwę na zobowiązania w kwocie równej wartości poręczenia, ponieważ poręczenie jest zawsze obciążeniem.
  2. b) nie ujmować niczego w księgach, a jedynie ujawnić informację o poręczeniu w informacji dodatkowej. poprawna
  3. c) utworzyć rezerwę na zobowiązania w kwocie równej wartości poręczenia, ale tylko jeśli spółka zależna ma problemy finansowe.
  4. d) ujmować poręczenie jako zobowiązanie pozabilansowe, a w sprawozdaniu finansowym wykazać jako zobowiązanie warunkowe.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Rezerwy tworzy się na pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania, których kwotę można wiarygodnie oszacować. W przypadku poręczenia, jeśli prawdopodobieństwo wypłaty jest niskie, nie spełnia ono przesłanek do utworzenia rezerwy, ale jako zobowiązanie warunkowe powinno być ujawnione w informacji dodatkowej. Pozostałe odpowiedzi błędnie zakładają obowiązek tworzenia rezerwy lub nieprawidłowe ujęcie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35d ust. 1

Pułapka: Zdający mylą zobowiązania warunkowe z rezerwami - rezerwę tworzy się tylko przy wysokim prawdopodobieństwie powstania zobowiązania.

Na dzień bilansowy jednostka posiada zobowiązanie z tytułu dostaw, które jest wymagalne w następnym roku. Zobowiązanie to należy wycenić:

  1. a) w kwocie wymagającej zapłaty, z uwzględnieniem odsetek naliczonych do dnia bilansowego poprawna
  2. b) w wartości godziwej na dzień bilansowy
  3. c) w kwocie nominalnej, bez uwzględnienia odsetek
  4. d) w wartości przeszacowanej na dzień bilansowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zobowiązania wycenia się w kwocie wymagającej zapłaty, czyli w kwocie nominalnej powiększonej o należne odsetki (jeśli są naliczane). Wartość godziwa dotyczy instrumentów finansowych wycenianych według wartości godziwej, a zobowiązania handlowe są zwykle wyceniane w kwocie wymagającej zapłaty. Kwota nominalna bez odsetek nie uwzględniałaby narosłych odsetek.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 1 pkt 8

Pułapka: Zdający często zapominają, że zobowiązania wycenia się w kwocie wymagającej zapłaty, która obejmuje odsetki naliczone do dnia bilansowego.

Na dzień bilansowy jednostka posiada zobowiązanie z tytułu udzielonej gwarancji, które jest pewne i możliwe do wiarygodnego oszacowania. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostka powinna:

  1. a) utworzyć rezerwę na to zobowiązanie i zaliczyć ją do kosztów finansowych
  2. b) utworzyć rezerwę na to zobowiązanie i zaliczyć ją do pozostałych kosztów operacyjnych poprawna
  3. c) wykazać je jako zobowiązanie warunkowe w informacji dodatkowej
  4. d) utworzyć bierne rozliczenie międzyokresowe kosztów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35d ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości, rezerwy tworzy się na pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania, których kwotę można wiarygodnie oszacować, w tym z tytułu udzielonych gwarancji. Rezerwę tę zalicza się do pozostałych kosztów operacyjnych, jeśli zobowiązanie wiąże się z działalnością operacyjną. Wariant dotyczący kosztów finansowych byłby właściwy dla zobowiązań o charakterze finansowym, natomiast zobowiązanie warunkowe to możliwy przyszły obowiązek, a bierne rozliczenia dotyczą świadczeń wykonanych na rzecz jednostki.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35d ust. 1 pkt 1 i ust. 2

Pułapka: Zdający często mylą, że wszystkie rezerwy zalicza się do pozostałych kosztów operacyjnych, podczas gdy ustawodawca przewiduje również koszty finansowe i straty nadzwyczajne.

Na dzień bilansowy jednostka szacuje, że w związku z toczącym się postępowaniem sądowym musi zapłacić 50 000 zł odszkodowania. Prawdopodobieństwo przegranej jest wysokie, a kwotę można wiarygodnie oszacować. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostka powinna:

  1. a) utworzyć rezerwę na zobowiązania w kwocie 50 000 zł. poprawna
  2. b) utworzyć rezerwę na zobowiązania w kwocie 100 000 zł, jako zabezpieczenie.
  3. c) nie ujmować nic, dopóki sąd nie wyda wyroku.
  4. d) wykazać zobowiązanie warunkowe w informacji dodatkowej.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35d ust. 1 pkt 1, rezerwy tworzy się na pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania, których kwotę można wiarygodnie oszacować, w tym na skutki toczącego się postępowania sądowego. Skoro prawdopodobieństwo jest wysokie i kwota jest znana, należy utworzyć rezerwę w wysokości 50 000 zł.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35d ust. 1 pkt 1

Pułapka: Zdający często wahają się, czy tworzyć rezerwę, czy tylko ujawnić zobowiązanie warunkowe, nie doceniając przesłanki dużego prawdopodobieństwa.

Na dzień bilansowy spółka posiada zobowiązanie z tytułu dostaw, które nie zostało jeszcze zafakturowane, ale kwota jest wiarygodnie oszacowana. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, zobowiązanie to należy ująć jako:

  1. a) bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, a w bilansie wykazać jako zobowiązania. poprawna
  2. b) rezerwę na zobowiązania, gdyż dotyczy przyszłego świadczenia.
  3. c) zobowiązanie warunkowe, ponieważ nie ma faktury.
  4. d) czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów, gdyż dotyczy przyszłego okresu.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zobowiązania wynikające ze świadczeń wykonanych na rzecz jednostki przez kontrahentów, których kwotę można oszacować, stanowią bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów (art. 39 ust. 2 pkt 1). W bilansie wykazuje się je jako zobowiązania, a nie jako rezerwy. Pozostałe warianty błędnie kwalifikują to zobowiązanie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 2 pkt 1

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie takich zobowiązań za rezerwy, podczas gdy ustawa wyraźnie odróżnia bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów od rezerw.

Na dzień bilansowy spółka z o.o. ma obowiązek utworzyć rezerwę na koszty napraw gwarancyjnych sprzedanych produktów długotrwałego użytku. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, rezerwa ta powinna być wykazana w bilansie w pozycji:

  1. a) zobowiązania długoterminowe
  2. b) rezerwy na zobowiązania poprawna
  3. c) rozliczenia międzyokresowe bierne
  4. d) kapitał (fundusz) własny
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 39 ust. 2a ustawy o rachunkowości stanowi wprost, że zobowiązania wynikające z obowiązku wykonania przyszłych świadczeń, w tym z tytułu napraw gwarancyjnych, wykazuje się w bilansie jako rezerwy na zobowiązania, a nie jako bierne rozliczenia międzyokresowe. Pozostałe pozycje nie odpowiadają charakterowi tego zobowiązania.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 2 pkt 2 i ust. 2a

Pułapka: Częstym błędem jest klasyfikowanie takich rezerw jako biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, mimo że ustawa nakazuje ich prezentację w rezerwach.

Po sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego, ale przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzymała informację o zdarzeniu, które ma istotny wpływ na to sprawozdanie. Co powinna zrobić jednostka?

  1. a) Ująć skutki zdarzenia w księgach roku bieżącego, w którym otrzymano informację.
  2. b) Nie dokonywać żadnych zmian w sprawozdaniu, a jedynie zamieścić informację w informacji dodatkowej.
  3. c) Odpowiednio zmienić sprawozdanie finansowe, dokonując zapisów w księgach roku obrotowego, którego dotyczy sprawozdanie, oraz powiadomić biegłego rewidenta. poprawna
  4. d) Przesunąć zatwierdzenie sprawozdania do czasu ustalenia ostatecznych skutków zdarzenia.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jeśli po sporządzeniu sprawozdania, ale przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzyma informacje o zdarzeniach mających istotny wpływ, powinna odpowiednio zmienić sprawozdanie, dokonując zapisów w księgach roku obrotowego, którego dotyczy, oraz powiadomić biegłego rewidenta. Ujęcie w roku bieżącym jest właściwe tylko po zatwierdzeniu sprawozdania. Brak zmian jest niezgodny z przepisami, a przesunięcie zatwierdzenia nie jest przewidziane.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 54 ust. 1

Pułapka: Zdający mylą tryb postępowania przed i po zatwierdzeniu sprawozdania, błędnie ujmując skutki w roku bieżącym, gdy sprawozdanie nie zostało jeszcze zatwierdzone.

Po sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego, ale przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzymała informację o zdarzeniu, które ma istotny wpływ na to sprawozdanie. Zgodnie z ustawą o rachunkowości jednostka powinna:

  1. a) odmówić zmiany sprawozdania, jeżeli zdarzenie nastąpiło po dniu bilansowym.
  2. b) zmienić sprawozdanie finansowe, dokonując odpowiednich zapisów w księgach roku obrotowego, którego sprawozdanie dotyczy. poprawna
  3. c) ujmować skutki zdarzenia w księgach roku, w którym otrzymano informację.
  4. d) zamieścić wyłącznie informację w informacji dodatkowej, bez zmian w sprawozdaniu.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości w art. 54 ust. 1 nakazuje, aby jednostka po otrzymaniu informacji o zdarzeniach mających istotny wpływ na sprawozdanie finansowe przed jego zatwierdzeniem, zmieniła to sprawozdanie, dokonując odpowiednich zapisów w księgach roku obrotowego, którego dotyczy. Wyjątek dotyczy zdarzeń, które nie powodują zmiany stanu na dzień bilansowy - wtedy wystarczy informacja dodatkowa.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 54 ust. 1

Pułapka: Zdający mylą terminy: korekta przed zatwierdzeniem (w księgach roku obrotowego) i po zatwierdzeniu (w księgach roku otrzymania informacji).

Po sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego, ale przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzymała informację o upadłości kontrahenta, która miała miejsce po dniu bilansowym i która zmienia stan istniejący na dzień bilansowy (np. istniały przesłanki, że należność była zagrożona). Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostka powinna:

  1. a) odpowiednio zmienić sprawozdanie finansowe i dokonać zapisów w księgach roku obrotowego poprawna
  2. b) zamieścić wyjaśnienie w informacji dodatkowej
  3. c) nie dokonywać żadnych zmian w sprawozdaniu
  4. d) dokonać zmian w księgach roku następnego
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o rachunkowości, jeżeli po sporządzeniu sprawozdania, a przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzymała informacje o zdarzeniach, które mają istotny wpływ na to sprawozdanie lub powodują, że założenie kontynuacji działalności nie jest uzasadnione, powinna odpowiednio zmienić sprawozdanie, dokonując zapisów w księgach roku obrotowego, którego sprawozdanie dotyczy. Zdarzenie to wymaga korekty, a nie tylko ujawnienia.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 54 ust. 1

Pułapka: Częstym błędem jest rozróżnianie zdarzeń wymagających korekty od tych, które wymagają tylko ujawnienia; w tym przypadku upadłość kontrahenta po dniu bilansowym, gdy na dzień bilansowy istniały przesłanki, jest zdarzeniem korygującym.

Po sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego, ale przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzymała informację o upadłości kontrahenta, który był winien jej znaczną kwotę. Upadłość nastąpiła po dniu bilansowym, ale dotyczy stanu istniejącego na dzień bilansowy. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostka powinna:

  1. a) zamieścić wyjaśnienie w informacji dodatkowej, bez zmiany sprawozdania.
  2. b) zmienić sprawozdanie finansowe, dokonując odpowiednich zapisów w księgach roku obrotowego, którego sprawozdanie dotyczy. poprawna
  3. c) ujmować skutki w księgach roku, w którym otrzymała informację, bez zmiany sprawozdania.
  4. d) skorygować sprawozdanie tylko wtedy, gdy informacja dotyczy zdarzeń po dniu bilansowym.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zdarzenia po dniu bilansowym, które mają istotny wpływ na sprawozdanie i dotyczą stanu istniejącego na dzień bilansowy, wymagają korekty sprawozdania i zapisów w księgach roku obrotowego. Informacja dodatkowa służy tylko do zdarzeń niezmieniających stanu na dzień bilansowy.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 54 ust. 1

Pułapka: Zdający mylą zdarzenia wymagające korekty z tymi, które tylko ujawnia się w informacji dodatkowej.

Spółka akcyjna otrzymała dotację na sfinansowanie zakupu środka trwałego o wartości 500 000 zł. Dotacja wyniosła 200 000 zł. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, kwotę dotacji należy:

  1. a) zwiększyć kapitał zapasowy spółki
  2. b) zaliczyć do przychodów przyszłych okresów i rozliczać równolegle do odpisów amortyzacyjnych poprawna
  3. c) od razu uznać za pozostały przychód operacyjny
  4. d) pomniejszyć wartość początkową środka trwałego
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości, środki pieniężne otrzymane na sfinansowanie nabycia środków trwałych, jeżeli nie zwiększają kapitałów własnych, zalicza się do rozliczeń międzyokresowych przychodów i zwiększają stopniowo pozostałe przychody operacyjne równolegle do odpisów amortyzacyjnych. Nie można ich zaliczyć od razu do przychodów ani pomniejszać wartości środka trwałego, chyba że przepisy podatkowe przewidują inaczej.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 41 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Częstym błędem jest bezpośrednie odnoszenie dotacji na kapitały własne lub rozliczanie jej jednorazowo, podczas gdy wymagane jest rozliczenie w czasie.

Spółka akcyjna w dniu 31 grudnia 20X5 r. dokonała odpisu aktualizującego wartość udziałów w jednostce zależnej z powodu trwałej utraty wartości. W dniu 30 czerwca 20X6 r. uzyskano informację, że wartość odzyskiwalna tych udziałów wzrosła. Zgodnie z ustawą o rachunkowości spółka:

  1. a) może przywrócić wartość udziałów do ceny nabycia, uznając odpis za zbędny
  2. b) może przywrócić wartość udziałów do ceny nabycia, ale tylko do wysokości kwoty uprzednio odpisanej
  3. c) nie może przywrócić wartości udziałów, gdyż odpis był trwały poprawna
  4. d) może przywrócić wartość udziałów, jeśli wzrost wartości odzyskiwalnej jest trwały
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Odpisy aktualizujące z tytułu trwałej utraty wartości udziałów w jednostkach podporządkowanych są trwałe - ustawa nie przewiduje ich odwrócenia. Wartość udziałów może być przywrócona jedynie w przypadku utraty wartości, która nie ma charakteru trwałego, ale w tym przypadku odpis był trwały, więc nie można go odwrócić.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 28 ust. 4

Pułapka: Zdający często mylą zasady odwracania odpisów aktualizujących dla różnych kategorii aktywów - dla udziałów w jednostkach podporządkowanych odpis z tytułu trwałej utraty wartości jest nieodwracalny.

Spółka jawna, której wspólnikami są dwie osoby fizyczne, posiada 100% udziałów w spółce z o.o. Spółka jawna jest jednostką małą i nie tworzy biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dotyczących przyszłych świadczeń na rzecz pracowników. Czy takie postępowanie jest zgodne z ustawą o rachunkowości?

  1. a) Tak, ponieważ jednostka mała może nie tworzyć tych rozliczeń
  2. b) Tak, ale tylko wtedy, gdy spółka jawna nie jest jednostką dominującą
  3. c) Nie, ponieważ spółka jawna jest jednostką zależną
  4. d) Nie, ponieważ spółka jawna nie jest jednostką mikro ani małą poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 39 ust. 6 ustawy o rachunkowości, jednostka mikro i mała mogą nie tworzyć biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dotyczących przyszłych świadczeń na rzecz pracowników, ale wyłączenie to nie dotyczy m.in. spółek kapitałowych, spółek komandytowo-akcyjnych oraz spółek jawnych, których wspólnikami są spółki kapitałowe. Spółka jawna z udziałem osób fizycznych nie jest objęta wyłączeniem, więc musi tworzyć te rozliczenia.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 6 i 7

Pułapka: Zdający często nie pamiętają, że wyłączenie dla jednostek mikro i małych nie obejmuje spółek jawnych, których wspólnikami są osoby fizyczne, jeśli nie są spółkami kapitałowymi.

Spółka otrzymała dotację na sfinansowanie zakupu środka trwałego. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, dotacja ta:

  1. a) zwiększa kapitał zapasowy, jeśli pochodzi z budżetu państwa.
  2. b) jest ujmowana jako rozliczenie międzyokresowe przychodów i zwiększa stopniowo pozostałe przychody operacyjne równolegle do odpisów amortyzacyjnych. poprawna
  3. c) jest ujmowana jako przychód bieżącego okresu w pełnej wysokości.
  4. d) jest ujmowana jako zobowiązanie, dopóki nie zostanie wykorzystana.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 2, środki otrzymane na sfinansowanie nabycia środków trwałych, jeżeli nie zwiększają kapitałów własnych, zalicza się do rozliczeń międzyokresowych przychodów i rozlicza w czasie równolegle do amortyzacji. Pozostałe odpowiedzi są niezgodne z przepisem.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 41 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Zdający często mylą dotacje na środki trwałe z dotacjami bieżącymi, które są przychodem okresu.

Spółka posiada rezerwę utworzoną na toczące się postępowanie sądowe. W roku następnym sąd oddalił powództwo, w związku z czym ryzyko uległo zmniejszeniu. Co powinna zrobić spółka z niewykorzystaną rezerwą?

  1. a) Pozostawić rezerwę w księgach do czasu prawomocnego zakończenia sprawy.
  2. b) Zwiększyć kapitał zapasowy.
  3. c) Rozwiązać rezerwę, zwiększając pozostałe przychody operacyjne na dzień, w którym okazała się zbędna. poprawna
  4. d) Przenieść rezerwę na rozliczenia międzyokresowe przychodów.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości niewykorzystane rezerwy, wobec zmniejszenia lub ustania ryzyka uzasadniającego ich utworzenie, zwiększają na dzień, na który okazały się zbędne, odpowiednio pozostałe przychody operacyjne, przychody finansowe lub zyski nadzwyczajne. Nie pozostawia się ich, ani nie przenosi na kapitał czy rozliczenia międzyokresowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35d ust. 4

Pułapka: Zdający czasami błędnie uznają, że rezerwę można zostawić na wypadek przyszłych roszczeń, ale jeśli ryzyko ustało, rezerwa musi być rozwiązana.

Spółka w dniu 15 stycznia 2025 r. (po dniu bilansowym 31.12.2024 r.) otrzymała informację o upadłości kontrahenta, który na dzień bilansowy posiadał znaczne należności wobec spółki. Upadłość ogłoszono 10 stycznia 2025 r., a jej przesłanki istniały już na dzień bilansowy. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, spółka powinna:

  1. a) dokonać odpisu aktualizującego należności w księgach roku 2024, przed zatwierdzeniem sprawozdania poprawna
  2. b) ujawnić zdarzenie wyłącznie w informacji dodatkowej za rok 2024
  3. c) ująć skutki w księgach roku 2025, bez korekty sprawozdania za 2024
  4. d) nie dokonywać żadnych zmian, ponieważ zdarzenie nastąpiło po dniu bilansowym
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o rachunkowości, jeżeli po sporządzeniu sprawozdania finansowego, ale przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzyma informacje o zdarzeniach mających istotny wpływ na sprawozdanie, powinna odpowiednio zmienić to sprawozdanie i dokonać zapisów w księgach roku, którego sprawozdanie dotyczy. Zdarzenie to wymaga korekty, ponieważ dotyczy stanu istniejącego na dzień bilansowy.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 54 ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą zdarzenia wymagające korekty z niewymagającymi - kluczowe jest, czy zdarzenie dotyczy warunków istniejących na dzień bilansowy.

Spółka z o.o. (jednostka mała) nie tworzy biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dotyczących przyszłych świadczeń na rzecz pracowników, w tym świadczeń emerytalnych. Czy takie postępowanie jest zgodne z ustawą o rachunkowości?

  1. a) Tak, jednostka mała może nie tworzyć takich rozliczeń, ale tylko w przypadku, gdy jej sprawozdanie finansowe nie podlega badaniu.
  2. b) Tak, jednostka mała może nie tworzyć takich rozliczeń, ale tylko wtedy, gdy nie jest spółką kapitałową. poprawna
  3. c) Nie, jednostka mała zawsze musi tworzyć takie rozliczenia.
  4. d) Tak, jednostka mała może nie tworzyć takich rozliczeń bez żadnych dodatkowych warunków.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości w art. 39 ust. 6 pozwala jednostce mikro i jednostce małej nie tworzyć biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dotyczących przyszłych świadczeń na rzecz pracowników. Jednak przepis ten nie ma zastosowania do spółek kapitałowych, spółek komandytowo-akcyjnych oraz niektórych spółek osobowych, a także do jednostek sektora finansów publicznych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 6 i 7

Pułapka: Zdający zapominają o wyłączeniu spółek kapitałowych i innych podmiotów, którym zwolnienie nie przysługuje.

Spółka z o.o. (jednostka mała) posiada zobowiązania z tytułu przyszłych świadczeń pracowniczych. Zgodnie z art. 39 ust. 6 i 7, spółka ta:

  1. a) może nie tworzyć biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów z tego tytułu, ponieważ jest jednostką małą.
  2. b) może nie tworzyć biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, ale wyłącznie jeśli jest jednostką mikro.
  3. c) nie może skorzystać z uproszczenia, ponieważ jest spółką kapitałową. poprawna
  4. d) może nie tworzyć rezerw, jeśli zatrudnia mniej niż 10 osób.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 39 ust. 6 zwalnia jednostki mikro i małe z obowiązku tworzenia biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dotyczących przyszłych świadczeń pracowniczych, ale ust. 7 wyłącza z tego uproszczenia spółki kapitałowe. Zatem spółka z o.o. nie może skorzystać z tego zwolnienia.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 6 i 7

Pułapka: Pomijanie wyjątków z ust. 7, które dotyczą spółek kapitałowych, prowadzi do błędnego stosowania uproszczenia.

Spółka z o.o. ponosi koszty naprawy gwarancyjnej sprzedanych produktów. Na dzień bilansowy szacuje, że w przyszłym roku wykona naprawy o wartości 80 000 zł. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, spółka powinna:

  1. a) utworzyć bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, które w bilansie wykazuje się jako rezerwy na zobowiązania. poprawna
  2. b) utworzyć bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, które w bilansie wykazuje się jako zobowiązania.
  3. c) utworzyć rezerwę na zobowiązania z tytułu napraw gwarancyjnych, która w bilansie jest wykazywana jako rozliczenia międzyokresowe.
  4. d) nie ujmować niczego, gdyż naprawy będą wykonane w następnym roku.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Naprawy gwarancyjne to przyszłe świadczenia na rzecz nieznanych osób, których kwotę można oszacować - stanowią bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, ale w bilansie są wykazywane jako rezerwy na zobowiązania. Pozostałe odpowiedzi błędnie przypisują im inne pozycje bilansowe lub negują obowiązek ujęcia.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 2 pkt 2 i ust. 2a

Pułapka: Zdający mylą bierne rozliczenia międzyokresowe z rezerwami, choć w bilansie są one wykazywane w tej samej pozycji.

Spółka z o.o. posiada grunt, który zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego ma być przeznaczony na cele budowlane. Na dzień bilansowy spółka otrzymała decyzję o warunkach zabudowy. W związku z tym grunt należy:

  1. a) wycenić w wartości godziwej, a różnicę odnieść na kapitał z aktualizacji wyceny
  2. b) przeklasyfikować do inwestycji długoterminowych
  3. c) przeklasyfikować do inwestycji krótkoterminowych
  4. d) pozostawić w środkach trwałych i nie zmieniać wyceny poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości nie przewiduje przeszacowania gruntów do wartości godziwej na dzień bilansowy. Grunt pozostaje środkiem trwałym, jeśli jest wykorzystywany w działalności jednostki. Przeklasyfikowanie do inwestycji następuje tylko wtedy, gdy grunt jest utrzymywany w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych z przyrostu wartości lub innych pożytków, a decyzja o budowie nie zmienia tego przeznaczenia.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1 pkt 16, art. 28 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie środków trwałych z inwestycjami długoterminowymi na podstawie samej decyzji o zagospodarowaniu.

Zgodnie z art. 39 ust. 4 ustawy o rachunkowości, jeżeli wartość otrzymanych finansowych składników aktywów jest niższa od zobowiązania zapłaty za nie, to różnica stanowi czynne rozliczenie międzyokresowe kosztów, które odpisuje się:

  1. a) w koszty finansowe w równych ratach w ciągu okresu, na jaki zaciągnięto zobowiązanie. poprawna
  2. b) w pozostałe koszty operacyjne jednorazowo w momencie otrzymania składnika.
  3. c) w koszty finansowe jednorazowo na dzień bilansowy.
  4. d) w koszty wytworzenia produktów w miarę ich sprzedaży.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 39 ust. 4 wprost stanowi, że różnicę tę odpisuje się w koszty finansowe w równych ratach w ciągu okresu, na jaki zaciągnięto zobowiązanie. Pozostałe odpowiedzi nie znajdują oparcia w przepisie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 4

Pułapka: Często myli się sposób rozliczania tej różnicy z rozliczaniem według upływu czasu lub wielkości świadczeń (art. 39 ust. 3).

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów dotyczą zobowiązań przypadających na bieżący okres sprawozdawczy. Która z poniższych pozycji może być ujęta jako bierne rozliczenie międzyokresowe kosztów?

  1. a) Naliczone, ale niewypłacone wynagrodzenia pracowników za grudzień.
  2. b) Koszt audytu sprawozdania finansowego za rok obrotowy, który zostanie wykonany w następnym roku. poprawna
  3. c) Otrzymana zaliczka na poczet przyszłej dostawy towarów.
  4. d) Odsetki od kredytu naliczone przez bank, ale nie zapłacone.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów obejmują prawdopodobne zobowiązania przypadające na bieżący okres, np. koszt audytu dotyczący bieżącego roku, który będzie wykonany w przyszłości. Naliczone wynagrodzenia i odsetki to typowe zobowiązania, a otrzymana zaliczka to rozliczenie międzyokresowe przychodów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 2

Pułapka: Zdający często mylą bierne rozliczenia międzyokresowe z rezerwami lub zwykłymi zobowiązaniami, ale kluczowa jest niepewność co do kwoty lub terminu.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostka dokonuje czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów, jeżeli koszty dotyczą przyszłych okresów sprawozdawczych. Która z poniższych pozycji stanowi typowy przykład czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów?

  1. a) Odsetki od kredytu naliczone na dzień bilansowy, ale nie zapłacone.
  2. b) Opłacona z góry składka ubezpieczeniowa dotycząca następnego roku obrotowego. poprawna
  3. c) Naliczone wynagrodzenia pracowników za okres bieżący, wypłacane w następnym miesiącu.
  4. d) Utworzona rezerwa na naprawy gwarancyjne sprzedanych produktów.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów dotyczą kosztów poniesionych w bieżącym okresie, ale dotyczących przyszłych okresów, np. opłacona z góry składka ubezpieczeniowa. Odsetki naliczone, wynagrodzenia i rezerwy to przykłady biernych rozliczeń międzyokresowych lub rezerw.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 1

Pułapka: Zdający mylą czynne rozliczenia międzyokresowe z biernymi, które dotyczą kosztów dotyczących bieżącego okresu, ale nie poniesionych.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostka mikro i jednostka mała mogą nie tworzyć biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dotyczących przyszłych świadczeń na rzecz pracowników, w tym świadczeń emerytalnych. Który z poniższych podmiotów NIE może skorzystać z tego zwolnienia?

  1. a) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która jest jednostką mikro. poprawna
  2. b) Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która jest jednostką mikro.
  3. c) Spółka jawna, której wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, która jest jednostką małą.
  4. d) Spółka komandytowa, której komplementariuszem jest spółka z o.o., która jest jednostką małą.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 39 ust. 7 ustawy o rachunkowości, zwolnienia z tworzenia biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dotyczących świadczeń pracowniczych nie stosuje się do spółek kapitałowych. Spółka z o.o. jest spółką kapitałową, więc nie może skorzystać ze zwolnienia. Pozostałe podmioty nie są spółkami kapitałowymi, więc mogą.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 6 i 7

Pułapka: Zdający często nie zwracają uwagi na wyłączenia dotyczące spółek kapitałowych, komandytowo-akcyjnych oraz spółek jawnych i komandytowych ze spółkami kapitałowymi jako wspólnikami.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostka może nie tworzyć biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dotyczących przyszłych świadczeń na rzecz pracowników, w tym świadczeń emerytalnych, jeżeli jest:

  1. a) spółką akcyjną.
  2. b) jednostką sektora finansów publicznych.
  3. c) jednostką mikro lub jednostką małą, z wyłączeniem spółek kapitałowych. poprawna
  4. d) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 39 ust. 6 ustawy o rachunkowości, jednostka mikro i jednostka mała mogą nie tworzyć biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dotyczących przyszłych świadczeń na rzecz pracowników. Jednak ust. 7 wyłącza z tego uprawnienia spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne oraz niektóre spółki jawne i komandytowe, a także jednostki sektora finansów publicznych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 39 ust. 6 i 7

Pułapka: Zdający często zapominają o wyłączeniach z ust. 7, myśląc, że wszystkie małe jednostki mogą skorzystać z uproszczenia.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jeżeli po sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego, a przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzyma informacje o zdarzeniach, które mają istotny wpływ na to sprawozdanie, to jednostka powinna:

  1. a) zamieścić informację o tych zdarzeniach w informacji dodatkowej bez zmian w sprawozdaniu.
  2. b) odpowiednio zmienić sprawozdanie finansowe, dokonując odpowiednich zapisów w księgach rachunkowych roku obrotowego, którego dotyczy, oraz powiadomić biegłego rewidenta. poprawna
  3. c) ujmować skutki w księgach roku obrotowego, w którym otrzymała informacje.
  4. d) dokonać korekty sprawozdania za poprzedni rok obrotowy, jeśli zdarzenia miały miejsce po dniu bilansowym.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 54 ust. 1 stanowi, że jednostka powinna zmienić sprawozdanie finansowe i dokonać zapisów w księgach roku, którego dotyczy, oraz powiadomić biegłego rewidenta. Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ dotyczą sytuacji nieprzewidzianych w tym przepisie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 54 ust. 1

Pułapka: Częstym błędem jest pomylenie terminu na dokonanie korekty z momentem po zatwierdzeniu sprawozdania (art. 54 ust. 2).

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, które z poniższych zdarzeń po dniu bilansowym wymaga korekty rocznego sprawozdania finansowego (jeśli sprawozdanie nie zostało jeszcze zatwierdzone)?

  1. a) Upadek kontrahenta, który na dzień bilansowy miał uregulowaną należność, a upadłość ogłoszono po dniu bilansowym. poprawna
  2. b) Spadek cen towarów na rynku po dniu bilansowym, dotyczący towarów znajdujących się w magazynie na dzień bilansowy.
  3. c) Podpisanie umowy sprzedaży nieruchomości po dniu bilansowym, która nie była przedmiotem transakcji na dzień bilansowy.
  4. d) Zmiana kursów walut po dniu bilansowym, która nie była znana na dzień bilansowy.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o rachunkowości, korekty wymagają zdarzenia, które mają istotny wpływ na sprawozdanie finansowe, jeśli dotyczą stanu istniejącego na dzień bilansowy. Upadłość kontrahenta po dniu bilansowym może wskazywać na utratę wartości należności już na dzień bilansowy, dlatego wymaga korekty. Pozostałe zdarzenia dotyczą przyszłości lub zmian rynkowych po dniu bilansowym, które nie wymagają korekty.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 54 ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą zdarzenia wymagające korekty z tymi, które tylko wymagają ujawnienia w informacji dodatkowej.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, rezerwy na pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania, których kwotę można wiarygodnie oszacować, zalicza się do pozostałych kosztów operacyjnych, kosztów finansowych lub strat nadzwyczajnych. Kiedy powstanie zobowiązania, na które uprzednio utworzono rezerwę, wpływa na wysokość tej rezerwy?

  1. a) Zwiększa rezerwę o kwotę faktycznie poniesionego zobowiązania.
  2. b) Zmniejsza rezerwę o kwotę faktycznie poniesionego zobowiązania. poprawna
  3. c) Powoduje rozwiązanie rezerwy w całości jako zbędnej.
  4. d) Nie wpływa na wysokość rezerwy, dopóki zobowiązanie nie zostanie uregulowane.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 35d ust. 3 ustawy o rachunkowości, powstanie zobowiązania, na które uprzednio utworzono rezerwę, zmniejsza rezerwę. Pozostałe odpowiedzi są błędne: rezerwa nie jest zwiększana o faktyczne zobowiązanie, nie jest automatycznie rozwiązywana w całości, a jej wysokość jest korygowana w momencie powstania zobowiązania.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35d ust. 3

Pułapka: Zdający często mylą zmniejszenie rezerwy z jej rozwiązaniem lub zwiększeniem o faktyczny koszt.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, rezerwy na pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania, których kwotę można wiarygodnie oszacować, zalicza się odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych, kosztów finansowych lub strat nadzwyczajnych. Które z poniższych zobowiązań nie stanowi podstawy do utworzenia rezerwy na podstawie art. 35d ust. 1 pkt 1?

  1. a) Przyszłe zobowiązania spowodowane restrukturyzacją, jeżeli jednostka jest zobowiązana do jej przeprowadzenia na podstawie odrębnych przepisów. poprawna
  2. b) Straty z transakcji gospodarczych w toku, w tym z tytułu udzielonych gwarancji i poręczeń.
  3. c) Skutki toczącego się postępowania sądowego.
  4. d) Zobowiązania z tytułu operacji kredytowych.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna odpowiedź wskazuje restrukturyzację, która jest uregulowana odrębnie w art. 35d ust. 1 pkt 2, a nie w pkt 1. Pozostałe warianty wymieniają przykłady z art. 35d ust. 1 pkt 1.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 35d ust. 1

Pułapka: Zdający mylą przesłanki tworzenia rezerw na restrukturyzację z rezerwami na przyszłe zobowiązania ogólne.

W poradniku

Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe w praktyce

Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe to jedyne miejsce w bilansie, gdzie księguje się coś, czego jeszcze nie ma - i dlatego ustawa obwarowuje je warunkami.

Wróć do spisu dziedzin albo przejdź do testów z tej dziedziny.