Przejdź do treści
Bilansjusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Aktywa i pasywa - klasyfikacja i bilans

Definicje aktywów, zobowiązań, rezerw i aktywów netto. Podział na aktywa trwałe i obrotowe oraz kryterium dwunastu miesięcy. Układ bilansu według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, bilans jednostki mikro i małej. Kapitały własne i ich elementy, równanie bilansowe, wpływ operacji gospodarczych na sumę bilansową.

Blok I programu: Podstawy rachunkowości. W tej dziedzinie mamy 72 pytania. Materiał służy ścieżkom: SKwP, biegły rewident, technik rachunkowości.

Jednostka ma prawo do kompensaty aktywów i zobowiązań finansowych w bilansie, jeżeli:

  1. a) posiada bezwarunkowe prawo do kompensaty i zamierza rozliczyć je w kwocie netto albo jednocześnie wydać składnik aktywów i rozliczyć zobowiązanie poprawna
  2. b) posiada prawo do kompensaty wynikające z umowy, nawet jeśli nie zamierza rozliczać ich w kwocie netto
  3. c) aktywa i zobowiązania dotyczą tego samego kontrahenta, niezależnie od prawa do kompensaty
  4. d) aktywa i zobowiązania mają ten sam termin wymagalności
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 46 ust. 2a ustawy o rachunkowości, aktywa finansowe i zobowiązania finansowe wykazuje się w bilansie w kwocie netto po kompensacie, jeżeli jednostka ma bezwarunkowe prawo do kompensaty aktywów i zobowiązań danego rodzaju i zamierza je rozliczyć w kwocie netto albo jednocześnie wydać składnik aktywów finansowych i rozliczyć zobowiązanie finansowe. Pozostałe warianty nie spełniają obu warunków: prawa i zamiaru rozliczenia netto.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 2a

Pułapka: Zdający często mylą kompensatę bilansową z kompensatą umowną lub uważają, że wystarczy ten sam kontrahent, podczas gdy konieczne jest bezwarunkowe prawo i zamiar rozliczenia netto.

Jednostka ma sumę aktywów bilansu na koniec roku obrotowego 2 500 000 zł, przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów 3 800 000 zł oraz średnioroczne zatrudnienie 12 osób. W roku poprzedzającym przekroczyła dwie z tych wielkości. Jednostka ta:

  1. a) może być jednostką mikro, bo nie przekroczyła dwóch wielkości w bieżącym roku
  2. b) może być jednostką małą, bo nie przekroczyła dwóch wielkości właściwych dla jednostki małej
  3. c) nie może być jednostką mikro, bo przekroczyła dwie wielkości w roku poprzednim i bieżącym poprawna
  4. d) może być jednostką średnią, bo suma aktywów i przychody są w przedziale dla jednostki średniej
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z definicją jednostki mikro, status traci się, gdy w roku obrotowym i roku poprzedzającym przekroczone są co najmniej dwie z trzech wielkości: suma aktywów 2 000 000 zł, przychody 4 000 000 zł, zatrudnienie 10 osób. W bieżącym roku przekroczono sumę aktywów (2,5 mln) i zatrudnienie (12), a w poprzednim również, więc jednostka nie jest mikro. Nie jest też mała, bo przekroczyła limity dla małej (33 mln aktywów, 66 mln przychodów, 50 osób) nie są przekroczone, ale status małej wymaga bycia jednostką niebędącą mikro, a tu status mikro jest utracony.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1a i 1b

Pułapka: Pomylenie progów i warunku „co najmniej dwóch z trzech” w dwóch kolejnych latach.

Jednostka ma sumę aktywów bilansu na koniec roku obrotowego równą 2 500 000 zł, przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy wynoszą 4 500 000 zł, a średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wynosi 12 osób. Jednostka w roku obrotowym i w roku poprzedzającym spełniła te same kryteria. Czy jednostka ta może być uznana za jednostkę mikro?

  1. a) Tak, ponieważ spełnia wszystkie trzy kryteria określone dla jednostki mikro.
  2. b) Nie, ponieważ przychody netto przekraczają próg 4 000 000 zł, więc jednostka nie spełnia co najmniej dwóch kryteriów. poprawna
  3. c) Tak, ponieważ suma aktywów nie przekracza 2 000 000 zł, a zatrudnienie nie przekracza 10 osób.
  4. d) Nie, ponieważ suma aktywów przekracza 2 000 000 zł, a zatrudnienie przekracza 10 osób.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z definicją jednostki mikro, aby uzyskać status jednostki mikro, jednostka nie może przekroczyć co najmniej dwóch z trzech kryteriów: sumy aktywów 2 000 000 zł, przychodów netto 4 000 000 zł i zatrudnienia 10 osób. W tym przypadku suma aktywów (2 500 000 zł) i przychody (4 500 000 zł) przekraczają progi, a zatrudnienie (12 osób) również przekracza 10 osób, czyli jednostka przekracza wszystkie trzy wielkości, więc nie może być jednostką mikro. Wariant drugi poprawnie wskazuje, że przychody przekraczają próg, co uniemożliwia spełnienie warunków jednostki mikro.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1a

Pułapka: Częstym błędem jest sprawdzanie tylko jednego kryterium lub uznanie, że wystarczy nie przekroczyć dwóch z trzech wielkości, podczas gdy chodzi o przekroczenie co najmniej dwóch, aby utracić status.

Jednostka mała, która nie jest jednostką mikro, w danym roku obrotowym przekroczyła dwie z trzech wielkości: sumę aktywów 35 000 000 zł, przychody netto 70 000 000 zł, zatrudnienie 55 osób. W roku poprzedzającym przekroczyła również dwie wielkości. Jaki status będzie miała jednostka w roku, za który sporządza sprawozdanie?

  1. a) Jednostka duża, bo przekroczyła progi jednostki średniej.
  2. b) Jednostka średnia, bo przekroczyła progi jednostki małej. poprawna
  3. c) Jednostka mała, bo przekroczyła progi jednostki mikro.
  4. d) Jednostka mikro, bo przekroczyła progi jednostki małej.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna jest druga odpowiedź. Jednostka mała traci ten status, jeżeli w roku obrotowym i w roku poprzedzającym przekroczyła co najmniej dwie z trzech wielkości dla jednostki małej (suma aktywów 33 000 000 zł, przychody 66 000 000 zł, zatrudnienie 50 osób). W opisie przekroczono sumę aktywów (35 mln > 33 mln) i przychody (70 mln > 66 mln), ale zatrudnienie 55 osób również przekracza 50, więc przekroczono wszystkie trzy, a więc co najmniej dwie. Ponieważ w obu latach przekroczono progi, jednostka staje się jednostką średnią. Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo nie uwzględniają porównania z progami jednostki średniej (110 mln, 220 mln, 250 osób) - jednostka nie jest duża, a skoro przekroczyła progi małej, nie jest małą ani mikro.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1b i 1c

Pułapka: Zdający często porównują wielkości z progami jednostki mikro, zamiast z progami jednostki małej, i błędnie klasyfikują jednostkę.

Jednostka mała, która nie przekroczyła dwóch z trzech wielkości określonych w ustawie o rachunkowości, może sporządzać uproszczony bilans według wzoru zawartego w:

  1. a) załączniku nr 1 do ustawy o rachunkowości.
  2. b) załączniku nr 4 do ustawy o rachunkowości.
  3. c) załączniku nr 5 do ustawy o rachunkowości. poprawna
  4. d) załączniku nr 6 do ustawy o rachunkowości.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Jednostki małe mogą sporządzać uproszczony bilans na podstawie załącznika nr 5 do ustawy o rachunkowości. Załącznik nr 1 dotyczy jednostek innych niż banki, zakłady ubezpieczeń i reasekuracji, załącznik nr 4 dotyczy jednostek mikro, a załącznik nr 6 - niektórych jednostek pożytku publicznego.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 5 pkt 5

Pułapka: Zdający mylą załączniki przypisane do jednostek mikro i małych, szczególnie gdy oba dotyczą uproszczonych bilansów.

Jednostka mała, która sporządza uproszczony bilans, powinna go sporządzić zgodnie z załącznikiem:

  1. a) nr 1 do ustawy o rachunkowości
  2. b) nr 4 do ustawy o rachunkowości
  3. c) nr 5 do ustawy o rachunkowości poprawna
  4. d) nr 6 do ustawy o rachunkowości
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostki małe sporządzające uproszczony bilans stosują załącznik nr 5. Załącznik nr 4 dotyczy jednostek mikro, a załącznik nr 1 - jednostek innych niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 5 pkt 5

Pułapka: Często mylone są załączniki dla jednostek mikro i małych - załącznik nr 4 dla mikro, nr 5 dla małych.

Jednostka mała sporządzająca uproszczony bilans, na podstawie ustawy o rachunkowości, wykazuje w pasywach następujące pozycje: kapitał podstawowy, kapitał zapasowy, zysk netto, zobowiązania długoterminowe, zobowiązania krótkoterminowe. Która z tych pozycji nie stanowi elementu kapitałów własnych?

  1. a) Kapitał podstawowy
  2. b) Kapitał zapasowy
  3. c) Zysk netto
  4. d) Zobowiązania długoterminowe poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zobowiązania długoterminowe są elementem pasywów, ale nie stanowią kapitałów własnych, lecz są zobowiązaniami wobec wierzycieli. Kapitał podstawowy, kapitał zapasowy oraz zysk netto są składnikami kapitałów własnych jednostki. W bilansie jednostki małej kapitały własne wykazywane są w osobnej grupie pasywów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 1

Pułapka: Zdający mylą pojęcie pasywów z kapitałami własnymi, traktując wszystkie pasywa jako kapitały własne.

Jednostka mała sporządzająca uproszczony bilans na podstawie załącznika nr 5 do ustawy o rachunkowości, w pozycji kapitały własne nie wykazuje:

  1. a) kapitału zapasowego
  2. b) kapitału z aktualizacji wyceny poprawna
  3. c) kapitału zakładowego
  4. d) zysku netto
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Załącznik nr 5 do ustawy o rachunkowości, dotyczący bilansu jednostki małej, nie przewiduje pozycji „kapitał z aktualizacji wyceny”. W uproszczonym bilansie jednostki małej kapitały własne obejmują m.in. kapitał zakładowy, kapitał zapasowy i zysk netto.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości, załącznik nr 5 (Dz.U. 2026 poz. 522)

Pułapka: Uproszczone bilanse jednostek mikro i małych mają ograniczoną liczbę pozycji, a kandydaci często dopisują elementy charakterystyczne dla pełnego bilansu.

Jednostka mała sporządzająca uproszczony bilans według załącznika nr 5 do ustawy o rachunkowości, która nie przekroczyła dwóch z trzech wielkości: sumy aktywów 33 mln zł, przychodów netto 66 mln zł i zatrudnienia 50 osób, może stosować uproszczenia. Która wielkość jest błędnie przypisana do jednostki małej?

  1. a) Suma aktywów 33 mln zł
  2. b) Przychody netto 66 mln zł
  3. c) Zatrudnienie 50 osób
  4. d) Żadna, wszystkie są poprawne poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 3 ust. 1b ustawy o rachunkowości, jednostka mała to taka, która nie przekroczyła co najmniej dwóch z trzech wielkości: 33 mln zł sumy aktywów, 66 mln zł przychodów netto i 50 osób zatrudnienia. Wszystkie podane wartości są zgodne z tym przepisem, więc odpowiedź wskazująca błąd jest niepoprawna.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1b

Pułapka: Pytanie sprawdza, czy zdający zna progi dla jednostki małej i nie myli ich z progami dla jednostki mikro.

Jednostka mikro, która w roku obrotowym 2025 oraz w roku poprzedzającym przekroczyła dwie z trzech ustawowych wielkości (suma aktywów, przychody netto, zatrudnienie), od jakiego roku obrotowego traci status jednostki mikro?

  1. a) od roku obrotowego następującego po roku, w którym nastąpiło przekroczenie
  2. b) od roku obrotowego, w którym nastąpiło przekroczenie poprawna
  3. c) od roku obrotowego, w którym zatwierdzono sprawozdanie finansowe za rok, w którym nastąpiło przekroczenie
  4. d) od roku obrotowego wskazanego przez kierownika jednostki w uchwale
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z definicją jednostki mikro, status traci się, jeżeli w roku obrotowym, za który sporządza się sprawozdanie, oraz w roku poprzedzającym przekroczono co najmniej dwie z trzech wielkości. Oznacza to, że utrata statusu następuje już w roku obrotowym, w którym nastąpiło przekroczenie (jeżeli dotyczy dwóch lat z rzędu). Pozostałe warianty błędnie przesuwają moment utraty na późniejszy okres lub uzależniają go od decyzji kierownika.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1a

Pułapka: Zdający często mylą moment utraty statusu jednostki mikro z momentem utraty statusu jednostki małej lub myślą, że utrata następuje dopiero po zatwierdzeniu sprawozdania.

Jednostka mikro, która w roku obrotowym przekroczyła dwie z trzech wielkości: sumę aktywów 2 000 000 zł, przychody netto 4 000 000 zł, zatrudnienie 10 osób, a w roku poprzedzającym nie przekroczyła żadnej z tych wielkości, to:

  1. a) Jednostka mikro, ponieważ kryteria ocenia się łącznie za dwa lata. poprawna
  2. b) Jednostka mała, ponieważ przekroczyła progi jednostki mikro.
  3. c) Jednostka średnia, ponieważ przekroczyła progi jednostki małej.
  4. d) Jednostka duża, ponieważ przekroczyła progi jednostki średniej.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna jest pierwsza odpowiedź. Status jednostki mikro ocenia się na podstawie dwóch kolejnych lat obrotowych (roku, za który sporządza się sprawozdanie, i roku poprzedzającego). Jeżeli tylko w jednym roku przekroczono progi, jednostka zachowuje status jednostki mikro. Pozostałe odpowiedzi błędnie zakładają, że przekroczenie w jednym roku automatycznie zmienia status na małą, średnią lub dużą.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1a

Pułapka: Zdający często oceniają status jednostki na podstawie jednego roku, zamiast dwóch kolejnych.

Jednostka mikro sporządzająca uproszczony bilans, na koniec roku obrotowego osiągnęła sumę aktywów 1,5 mln zł, przychody netto ze sprzedaży 6 mln zł i zatrudniała średnio 12 osób. Czy jednostka ta zachowuje status jednostki mikro?

  1. a) Tak, ponieważ nie przekroczyła dwóch z trzech wielkości poprawna
  2. b) Nie, ponieważ przekroczyła dwie z trzech wielkości
  3. c) Tak, ale tylko wtedy, gdy w roku poprzedzającym również nie przekroczyła
  4. d) Nie, ponieważ przekroczyła sumę aktywów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Jednostka mikro to taka, która nie przekroczyła co najmniej dwóch z trzech wielkości: sumy aktywów (2 mln zł), przychodów netto (4 mln zł) i zatrudnienia (10 osób). Tutaj przekroczone są przychody (6 mln) i zatrudnienie (12 osób), czyli dwie wielkości, więc jednostka nie jest mikro. Wariant mówiący o zachowaniu statusu jest błędny, podobnie jak uzależnienie od roku poprzedniego - w tym przypadku przekroczenie dwóch wielkości wyklucza status mikro niezależnie od roku poprzedniego.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1a

Pułapka: Zdający często mylą progi dla jednostki mikro i małej, np. sumę aktywów 2 mln zł z 33 mln zł.

Jednostka mikro traci status jednostki mikro, jeżeli w roku obrotowym, za który sporządza sprawozdanie finansowe, oraz w roku poprzedzającym ten rok obrotowy przekroczyła co najmniej:

  1. a) jedną z trzech wielkości określonych w ustawie
  2. b) dwie z trzech wielkości określonych w ustawie poprawna
  3. c) trzy z trzech wielkości określonych w ustawie
  4. d) żadną z trzech wielkości określonych w ustawie
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostka traci status jednostki mikro, jeżeli w roku obrotowym oraz w roku poprzedzającym przekroczyła co najmniej dwie z trzech wielkości: sumy aktywów, przychodów netto ze sprzedaży i średniorocznego zatrudnienia.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1a

Pułapka: Częstym błędem jest sądzenie, że wystarczy przekroczyć jedną wielkość, podczas gdy wymagane są co najmniej dwie.

Jednostka mikro w rozumieniu ustawy o rachunkowości to jednostka, która w roku obrotowym, za który sporządza sprawozdanie finansowe, oraz w roku poprzedzającym ten rok obrotowy nie przekroczyła co najmniej dwóch z trzech wielkości. Która z poniższych par wielkości jest zgodna z ustawą o rachunkowości?

  1. a) suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego 2 000 000 zł, przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy 4 000 000 zł poprawna
  2. b) suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego 2 000 000 zł, przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy 6 000 000 zł
  3. c) suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego 4 000 000 zł, przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy 8 000 000 zł
  4. d) suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego 1 500 000 zł, przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy 3 000 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 3 ust. 1a ustawy o rachunkowości, dla jednostki mikro progi wynoszą: 2 000 000 zł dla sumy aktywów, 4 000 000 zł dla przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz 10 osób średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty. Pozostałe warianty zawierają inne kwoty, które nie odpowiadają tym kryteriom.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1a

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie progów jednostki mikro z progami jednostki małej lub dużej.

Jednostka mikro w rozumieniu ustawy o rachunkowości to jednostka, która w roku obrotowym i roku poprzedzającym nie przekroczyła co najmniej dwóch z trzech wielkości: sumy aktywów bilansu, przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz średniorocznego zatrudnienia. Które kwoty wielkości są aktualnie przypisane jednostce mikro?

  1. a) 2 000 000 zł, 4 000 000 zł, 10 osób. poprawna
  2. b) 33 000 000 zł, 66 000 000 zł, 50 osób.
  3. c) 110 000 000 zł, 220 000 000 zł, 250 osób.
  4. d) 3 500 000 zł, 7 000 000 zł, 20 osób.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Dla jednostki mikro granice wynoszą: suma aktywów 2 000 000 zł, przychody netto 4 000 000 zł, zatrudnienie 10 osób. Pozostałe progi dotyczą jednostki małej (33 000 000 zł itd.) lub średniej/dużej (110 000 000 zł itd.).

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1a

Pułapka: Zdający często mylą progi jednostki mikro i małej, zwłaszcza po zmianie wysokości progów.

Jednostka posiada aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego w wysokości 50 000 zł oraz rezerwę z tytułu odroczonego podatku dochodowego w wysokości 30 000 zł. Czy jednostka może wykazać w bilansie kwotę netto 20 000 zł po stronie aktywów i jakie są warunki takiej kompensaty?

  1. a) Tak, może wykazać kwotę netto bez żadnych dodatkowych warunków.
  2. b) Tak, ale tylko wtedy, gdy ma tytuł uprawniający do jednoczesnego uwzględnienia przy obliczaniu kwoty zobowiązania podatkowego. poprawna
  3. c) Nie, zawsze musi wykazywać obie pozycje oddzielnie.
  4. d) Tak, ale tylko w przypadku gdy obie kwoty dotyczą tego samego okresu.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 37 ust. 7 ustawy o rachunkowości zezwala na kompensatę rezerwy i aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego, jeżeli jednostka ma tytuł uprawniający do jednoczesnego uwzględnienia przy obliczaniu kwoty zobowiązania podatkowego. Bez tego warunku wykazuje się je oddzielnie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 37 ust. 7

Pułapka: Zdający często myślą, że kompensata jest zawsze dozwolona lub zawsze zakazana, nie zwracając uwagi na warunek dotyczący tytułu prawnego.

Jednostka posiada na koniec roku obrotowego kapitał zakładowy w wysokości 500 000 zł, kapitał zapasowy 200 000 zł, kapitał rezerwowy 100 000 zł oraz niepodzielony zysk z lat ubiegłych 50 000 zł. W bilansie suma kapitałów własnych wyniesie:

  1. a) 850 000 zł. poprawna
  2. b) 700 000 zł.
  3. c) 800 000 zł.
  4. d) 750 000 zł.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Kapitały własne obejmują wszystkie wymienione pozycje: 500 000 + 200 000 + 100 000 + 50 000 = 850 000 zł. Wszystkie te składniki są częścią kapitałów własnych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 1

Pułapka: Zdający czasem pomijają kapitał rezerwowy lub niepodzielony zysk, myśląc, że nie są kapitałem własnym.

Jeżeli jednostka posiada kapitał zakładowy w wysokości 500 000 zł, kapitał zapasowy 200 000 zł, kapitał rezerwowy 100 000 zł, zysk netto roku bieżącego 80 000 zł, a w ciągu roku dokonano odpisów z zysku netto w wysokości 20 000 zł, to kapitał własny w bilansie wynosi:

  1. a) 880 000 zł
  2. b) 860 000 zł poprawna
  3. c) 900 000 zł
  4. d) 800 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Kapitał własny = kapitał zakładowy + kapitał zapasowy + kapitał rezerwowy + zysk netto - odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna). Obliczenie: 500 000 + 200 000 + 100 000 + 80 000 - 20 000 = 860 000 zł. Odpisy z zysku netto zmniejszają kapitał własny, są wykazywane jako wielkość ujemna w pozycji „Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego”.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 3 oraz załącznik nr 1 (układ bilansu)

Pułapka: Nieprawidłowe uwzględnienie odpisów z zysku netto jako zmniejszenia kapitału.

Która z poniższych operacji gospodarczych nie powoduje zmiany sumy bilansowej?

  1. a) Spłata zobowiązania z rachunku bankowego
  2. b) Zaciągnięcie kredytu bankowego i wpływ środków na rachunek
  3. c) Podpisanie umowy najmu lokalu na okres 3 lat poprawna
  4. d) Zakup środka trwałego za gotówkę
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Operacja podpisania umowy najmu nie jest operacją gospodarczą skutkującą zmianą składników aktywów lub pasywów, gdyż nie następuje żaden przepływ wartości. Spłata zobowiązania zmniejsza aktywa i pasywa, zaciągnięcie kredytu zwiększa obie strony, a zakup środka trwałego za gotówkę zamienia aktywa, więc wszystkie te operacje zmieniają sumę bilansową.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (załącznik nr 1), zasada równowagi bilansowej (Dz.U. 2026 poz. 522)

Pułapka: Zdający często mylą podpisanie umowy z operacją gospodarczą, choć nie ma ona wpływu na bilans.

Która z poniższych operacji gospodarczych spowoduje zmianę sumy bilansowej?

  1. a) Otrzymanie krótkoterminowego kredytu bankowego na rachunek bieżący.
  2. b) Spłata zobowiązania wobec dostawcy z rachunku bankowego.
  3. c) Przyjęcie środka trwałego z tytułu darowizny. poprawna
  4. d) Zakup towarów za gotówkę.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Operacja przyjęcia środka trwałego z darowizny zwiększa aktywa (środek trwały) oraz pasywa (kapitał własny, np. przychody przyszłych okresów lub kapitał zapasowy), co powoduje wzrost sumy bilansowej. Pozostałe operacje są wewnętrznymi przekształceniami w obrębie aktywów lub pasywów, nie zmieniając sumy bilansowej: kredyt zwiększa aktywa i pasywa, spłata zobowiązania zmniejsza aktywa i pasywa, zakup towarów za gotówkę zamienia jedną pozycję aktywów na inną.

Podstawa prawna: zasady bilansowe, równanie bilansowe

Pułapka: Zdający często nie dostrzegają, że operacje wewnętrzne, takie jak zakup za gotówkę, nie zmieniają sumy bilansowej, podczas gdy operacje zewnętrzne, jak darowizna, mogą ją zmieniać.

Które składniki zalicza się do aktywów trwałych według ustawy o rachunkowości?

  1. a) Należności długoterminowe, środki trwałe, wartości niematerialne i prawne. poprawna
  2. b) Zapasy, należności krótkoterminowe, środki pieniężne.
  3. c) Koszty zakończonych prac rozwojowych, papiery wartościowe przeznaczone do obrotu, środki trwałe.
  4. d) Inwestycje krótkoterminowe, rozliczenia międzyokresowe czynne długoterminowe.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna jest pierwsza odpowiedź, ponieważ do aktywów trwałych zalicza się m.in. wartości niematerialne i prawne, rzeczowe aktywa trwałe, należności długoterminowe, inwestycje długoterminowe i długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. Pozostałe zawierają składniki obrotowe (zapasy, środki pieniężne, papiery wartościowe przeznaczone do obrotu, inwestycje krótkoterminowe) lub błędną klasyfikację kosztów prac rozwojowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1 pkt 12 i 13 oraz załącznik nr 1

Pułapka: Częstym błędem jest zaliczanie należności długoterminowych do aktywów obrotowych.

Które z poniższych operacji gospodarczych spowoduje zmianę sumy bilansowej (zwiększenie sumy aktywów i pasywów)?

  1. a) Spłata zobowiązania z rachunku bankowego.
  2. b) Zaciągnięcie kredytu bankowego i uznanie rachunku bieżącego. poprawna
  3. c) Nabycie środka trwałego za gotówkę.
  4. d) Otrzymanie faktury za usługę, która zostanie opłacona w przyszłym miesiącu.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zaciągnięcie kredytu zwiększa aktywa (środki na rachunku) i pasywa (zobowiązania), więc suma bilansowa rośnie. Spłata zobowiązania zmniejsza aktywa i pasywa, nabycie za gotówkę zamienia aktywa, a otrzymanie faktury zwiększa zobowiązania i koszty, ale nie wpływa na aktywa, więc suma bilansowa może wzrosnąć tylko jeśli ujęto koszt, ale w tym przypadku aktywa nie rosną.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 1

Pułapka: Częsty błąd to mylenie operacji, które zmieniają strukturę aktywów lub pasywów, z tymi, które zmieniają sumę bilansową.

Które z poniższych składników zalicza się do aktywów obrotowych?

  1. a) Należności z tytułu dostaw i usług o okresie spłaty powyżej 12 miesięcy od dnia bilansowego
  2. b) Krótkoterminowe aktywa finansowe, w tym papiery wartościowe przeznaczone do obrotu poprawna
  3. c) Wartości niematerialne i prawne, które będą użytkowane przez okres dłuższy niż rok
  4. d) Rzeczowe aktywa trwałe, które jednostka zamierza zbyć w ciągu 12 miesięcy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Krótkoterminowe aktywa finansowe są składnikiem aktywów obrotowych, ponieważ są płatne lub wymagalne w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego. Należności powyżej 12 miesięcy są aktywami trwałymi, wartości niematerialne i prawne są trwałe, a rzeczowe aktywa trwałe przeznaczone do zbycia nie są automatycznie obrotowe - wymagają spełnienia kryteriów, ale w standardzie pozostają trwałe do momentu spełnienia warunków. Dlatego tylko krótkoterminowe aktywa finansowe są zawsze obrotowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (załącznik nr 1) (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1 pkt 17

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie aktywów trwałych przeznaczonych do zbycia za obrotowe, podczas gdy w bilansie pozostają one w aktywach trwałych.

Które z poniższych składników zalicza się do aktywów obrotowych jednostki?

  1. a) Należności z tytułu dostaw i usług o okresie spłaty przekraczającym 12 miesięcy od dnia bilansowego
  2. b) Środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych poprawna
  3. c) Koszty zakończonych prac rozwojowych
  4. d) Kapitał zapasowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Środki pieniężne są typowym składnikiem aktywów obrotowych, gdyż są płynne i zazwyczaj realizowane w ciągu 12 miesięcy. Należności o okresie spłaty powyżej 12 miesięcy, zgodnie z ustawą o rachunkowości, zalicza się do aktywów trwałych. Koszty zakończonych prac rozwojowych to wartości niematerialne i prawne, więc aktywa trwałe, a kapitał zapasowy jest składnikiem pasywów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1 pkt 17 (definicja aktywów obrotowych) oraz załącznik nr 1 (układ bilansu)

Pułapka: Pomylenie aktywów obrotowych z trwałymi przy należnościach o długim terminie wymagalności.

Które z poniższych składników zalicza się do aktywów trwałych?

  1. a) należności z tytułu dostaw i usług o terminie płatności powyżej 12 miesięcy od dnia bilansowego
  2. b) zapasy materiałów przeznaczonych do zużycia w okresie dłuższym niż 12 miesięcy poprawna
  3. c) środki pieniężne na rachunku bankowym, których wypłata jest ograniczona umową na okres dłuższy niż 12 miesięcy
  4. d) krótkoterminowe aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, aktywa trwałe to te, które nie są zaliczane do aktywów obrotowych. Aktywa obrotowe to m.in. zapasy, które są przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego. Jeżeli zapasy są przeznaczone do zużycia w okresie dłuższym niż 12 miesięcy, nie spełniają definicji aktywów obrotowych i należy je zaliczyć do aktywów trwałych. Należności, środki pieniężne i aktywa finansowe, nawet o długim terminie, są klasyfikowane według innych zasad - należności powyżej 12 miesięcy są aktywami trwałymi, ale w tym pytaniu chodzi o zapasy. Pozostałe warianty są błędne, bo należności długoterminowe, środki pieniężne o ograniczonej wypłacie i aktywa finansowe mogą być trwałe lub obrotowe w zależności od okoliczności, ale w podanych przykładach nie są one aktywami trwałymi z definicji.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1 pkt 17-18 (definicje aktywów trwałych i obrotowych)

Pułapka: Klasyfikacja zapasów jako trwałych może być myląca, ponieważ typowo zapasy są obrotowe, ale decyduje okres zużycia.

Które z poniższych składników zalicza się do kapitałów (funduszy) własnych na podstawie ustawy o rachunkowości?

  1. a) Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych tworzony na podstawie odrębnych przepisów.
  2. b) Kapitał z aktualizacji wyceny, o ile występuje. poprawna
  3. c) Rezerwa na przyszłe zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego.
  4. d) Zobowiązania długoterminowe wobec wspólników z tytułu pożyczek.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Do kapitałów (funduszy) własnych zalicza się m.in. kapitał zakładowy, kapitał zapasowy, kapitał z aktualizacji wyceny, a także pozostałe kapitały rezerwowe. Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych jest wykazywany w pasywach jako fundusz specjalny, a nie jako kapitał własny. Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego jest zobowiązaniem (rezerwą na zobowiązania), a pożyczki od wspólników są zobowiązaniami finansowymi.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 1 oraz art. 46 ust. 4

Pułapka: Zdający mylnie zaliczają do kapitałów własnych fundusze specjalne, które są tworzone na podstawie odrębnych przepisów i wykazywane w zobowiązaniach.

Które z poniższych stwierdzeń dotyczących definicji aktywów i zobowiązań jest zgodne z ustawą o rachunkowości?

  1. a) Aktywa to kontrolowane przez jednostkę zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń, które przyniosą jednostce korzyści ekonomiczne. poprawna
  2. b) Zobowiązania to wynikające z przeszłych zdarzeń obowiązki wykonania świadczeń o wiarygodnie określonej wartości, które spowodują wykorzystanie już posiadanych przez jednostkę aktywów.
  3. c) Aktywa to wszystkie zasoby jednostki, niezależnie od stopnia ich kontroli, jeżeli jednostka poniosła na nie nakłady.
  4. d) Zobowiązania to obowiązki jednostki wynikające wyłącznie z zawartych umów pisemnych.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna jest odpowiedź pierwsza, gdyż definicja aktywów w ustawie o rachunkowości wskazuje na kontrolę, przeszłe zdarzenia i przyszłe korzyści. Pozostałe odpowiedzi są błędne: zobowiązania nie dotyczą wykorzystania już posiadanych aktywów, ale przyszłych świadczeń (zwykle wypływu aktywów); aktywa wymagają kontroli, a nie tylko poniesienia nakładów; zobowiązania mogą wynikać także ze zdarzeń nieformalnych (np. z prawa zwyczajowego).

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1 pkt 12 i 13 (definicje aktywów i zobowiązań)

Pułapka: Zdający mylą definicję zobowiązań z wykorzystaniem już posiadanych aktywów, podczas gdy chodzi o przyszłe świadczenia.

Które z poniższych stwierdzeń dotyczących kryterium podziału aktywów na trwałe i obrotowe jest zgodne z ustawą o rachunkowości?

  1. a) Do aktywów obrotowych zalicza się składniki, które jednostka zamierza zrealizować w ciągu dwunastu miesięcy od dnia bilansowego, niezależnie od ich rodzaju. poprawna
  2. b) Do aktywów obrotowych zalicza się wyłącznie środki pieniężne i należności krótkoterminowe, gdyż tylko one są realizowane w ciągu dwunastu miesięcy.
  3. c) Podział na aktywa trwałe i obrotowe zależy od woli zarządu, który decyduje o okresie użytkowania składnika majątku.
  4. d) Kryterium dwunastu miesięcy stosuje się wyłącznie do rzeczowych składników majątku, a nie do aktywów finansowych.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości aktywa obrotowe to te, które jednostka zamierza zrealizować w ciągu dwunastu miesięcy od dnia bilansowego, przy czym kryterium to ma charakter ogólny i dotyczy wszystkich składników majątku, a nie tylko wybranych kategorii. Wariant pierwszy prawidłowo ujmuje to kryterium. Pozostałe warianty zawężają zakres lub błędnie uzależniają klasyfikację od decyzji zarządu bądź ograniczają ją do wybranych grup aktywów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1 pkt 12 i 13

Pułapka: Zdający często mylą kryterium dwunastu miesięcy z rodzajem składnika majątku, np. uznając, że wszystkie środki trwałe są zawsze aktywami trwałymi, a należności zawsze obrotowe.

Które z poniższych zdarzeń powoduje powstanie zobowiązania warunkowego, które nie jest wykazywane w bilansie, a jedynie w informacji dodatkowej?

  1. a) Zaciągnięcie pożyczki bankowej z terminem spłaty 5 lat.
  2. b) Udzielenie poręczenia za zobowiązania innej jednostki. poprawna
  3. c) Naliczenie odsetek od przeterminowanego zobowiązania.
  4. d) Otrzymanie zaliczki na poczet przyszłej dostawy towarów.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zobowiązania warunkowe to potencjalne zobowiązania, które mogą powstać w wyniku przeszłych zdarzeń, a ich istnienie zostanie potwierdzone dopiero w przyszłości. Udzielone poręczenia są typowym przykładem zobowiązania warunkowego - jednostka nie wykazuje ich w bilansie jako zobowiązania, lecz ujawnia w informacji dodatkowej. Pożyczka bankowa jest zobowiązaniem pewnym, odsetki naliczone są zobowiązaniem bieżącym, a otrzymana zaliczka jest przychodem przyszłych okresów lub zobowiązaniem, ale nie warunkowym.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1 pkt 18 i 19

Pułapka: Zdający często mylą zobowiązania warunkowe z rezerwami na zobowiązania, które są wykazywane w bilansie, gdy prawdopodobieństwo powstania zobowiązania jest wysokie.

Które z poniższych zdarzeń powoduje zwiększenie kapitału własnego?

  1. a) Wypłata dywidendy
  2. b) Przekazanie środków na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
  3. c) Dopłaty wspólników spółki z o.o. na podstawie uchwały poprawna
  4. d) Zakup akcji własnych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Dopłaty wspólników na podstawie uchwały są ujmowane jako kapitał rezerwowy z dopłat wspólników, co zwiększa kapitały własne. Wypłata dywidendy zmniejsza kapitał własny, przekazanie na ZFŚS tworzy zobowiązanie, a zakup akcji własnych zmniejsza kapitał własny.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 2e

Pułapka: Zdający często mylą dopłaty wspólników z pożyczką, ale dopłaty są składnikiem kapitału własnego.

Które zdarzenie spowoduje zwiększenie sumy bilansowej?

  1. a) Otrzymanie krótkoterminowego kredytu bankowego na rachunek bieżący. poprawna
  2. b) Spłata zobowiązania wobec dostawcy przelewem bankowym.
  3. c) Naliczenie wynagrodzeń, które zostaną wypłacone w następnym miesiącu.
  4. d) Przyjęcie środka trwałego z nieodpłatnego przekazania.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna jest pierwsza odpowiedź. Otrzymanie kredytu zwiększa środki pieniężne (aktywa) i zobowiązania (pasywa), więc suma bilansowa rośnie. Spłata zobowiązania zmniejsza aktywa i pasywa, suma maleje. Naliczenie wynagrodzeń zwiększa zobowiązania, ale koszty zmniejszają wynik, więc suma może pozostać bez zmian. Przyjęcie środka trwałego z nieodpłatnego przekazania zwiększa aktywa i przychody, co może zwiększyć sumę, ale nie zawsze (może być też rozliczane przez rozliczenia międzyokresowe, ale ostatecznie suma rośnie). W tym przypadku odpowiedź pierwsza jest najbardziej oczywista i jednoznaczna.

Podstawa prawna: Zasada równowagi bilansowej (równanie bilansowe)

Pułapka: Zdający mogą mieć trudność z oceną wpływu operacji na sumę bilansową, zwłaszcza gdy operacja dotyczy kosztów i zobowiązań.

Na podstawie ustawy o rachunkowości, aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego ustala się w wysokości kwoty przewidzianej w przyszłości do odliczenia od podatku dochodowego w związku z:

  1. a) dodatnimi różnicami przejściowymi
  2. b) ujemnymi różnicami przejściowymi poprawna
  3. c) trwałymi różnicami między wartością bilansową a podatkową aktywów
  4. d) różnicami kursowymi z wyceny bilansowej
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 37 ust. 4 ustawy o rachunkowości mówi, że aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego ustala się w związku z ujemnymi różnicami przejściowymi, które spowodują zmniejszenie podstawy opodatkowania w przyszłości. Dodatnie różnice przejściowe są podstawą do tworzenia rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego, a nie aktywów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 37 ust. 4

Pułapka: Pomylenie aktywów z tytułu odroczonego podatku z rezerwą z tytułu odroczonego podatku.

Na podstawie ustawy o rachunkowości, do aktywów obrotowych zalicza się składniki, których okres użycia lub spłaty jest dłuższy niż 12 miesięcy, ale tylko wtedy, gdy są one przeznaczone do zbycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego. Czy to stwierdzenie jest prawdziwe?

  1. a) Tak, jest prawdziwe.
  2. b) Nie, jest fałszywe, ponieważ aktywa obrotowe to takie, których okres użycia lub spłaty jest krótszy niż 12 miesięcy, niezależnie od przeznaczenia do zbycia.
  3. c) Nie, jest fałszywe, ponieważ aktywa obrotowe to takie, których okres użycia lub spłaty jest krótszy niż 12 miesięcy, a także te o okresie dłuższym, jeśli są przeznaczone do zbycia w ciągu 12 miesięcy. poprawna
  4. d) Nie, jest fałszywe, ponieważ aktywa obrotowe to wyłącznie środki pieniężne i należności krótkoterminowe.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości nie zawiera wprost definicji aktywów obrotowych, ale w praktyce i w świetle załącznika nr 1 do ustawy, aktywa obrotowe obejmują składniki, które są przeznaczone do zbycia lub spłaty w ciągu 12 miesięcy, nawet jeśli ich okres użycia jest dłuższy. Wskazany wariant poprawny oddaje tę zasadę.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości, załącznik nr 1 (Dz.U. 2026 poz. 522)

Pułapka: Kandydaci często mylą kryterium 12 miesięcy z bezwzględnym ograniczeniem okresu użycia, a nie z przeznaczeniem do zbycia.

Na podstawie ustawy o rachunkowości, zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, który nie jest zaliczany do kapitałów własnych, wykazuje się w pasywach bilansu w grupie:

  1. a) zobowiązań jako fundusze specjalne poprawna
  2. b) kapitałów własnych jako fundusz zapasowy
  3. c) rezerw na zobowiązania
  4. d) rozliczeń międzyokresowych przychodów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 46 ust. 4 ustawy o rachunkowości, zakładowy fundusz świadczeń socjalnych oraz inne fundusze tworzone na podstawie odrębnych przepisów, niezaliczone do kapitałów (funduszów) własnych, wykazuje się w pasywach bilansu w grupie zobowiązań jako fundusze specjalne. Pozostałe grupy pasywów są niewłaściwe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 4

Pułapka: Częstym błędem jest traktowanie ZFŚS jako kapitału własnego lub rozliczeń międzyokresowych, podczas gdy ustawa wyraźnie wskazuje na grupę zobowiązań.

Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego w bilansie wykazywana jest:

  1. a) w kapitałach własnych
  2. b) w zobowiązaniach długoterminowych
  3. c) w rozliczeniach międzyokresowych biernych
  4. d) jako odrębna pozycja pasywów, ale może być kompensowana z aktywami z tytułu odroczonego podatku poprawna
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 37 ust. 7 ustawy o rachunkowości, rezerwa i aktywa z tytułu odroczonego podatku są wykazywane w bilansie oddzielnie, ale można je kompensować, jeżeli jednostka ma tytuł uprawniający do jednoczesnego uwzględnienia przy obliczaniu zobowiązania podatkowego. Rezerwa nie jest kapitałem własnym ani typowym zobowiązaniem długoterminowym, choć może być klasyfikowana jako zobowiązanie, ale nie zawsze w długoterminowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 37 ust. 7

Pułapka: Zdający często mylą rezerwę z odroczonego podatku z rezerwą na zobowiązania i umieszczają ją w rozliczeniach międzyokresowych biernych, podczas gdy ma ona odrębną pozycję.

Spółka akcyjna dokonała zbycia akcji własnych. Cena sprzedaży, po pomniejszeniu o koszty sprzedaży, była wyższa od ceny nabycia o 50 000 zł. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, dodatnią różnicę należy odnieść na:

  1. a) kapitał zapasowy poprawna
  2. b) kapitał podstawowy
  3. c) przychody finansowe
  4. d) zysk netto
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 36a ust. 1 ustawy o rachunkowości, w razie zbycia akcji własnych, dodatnią różnicę między ceną sprzedaży, pomniejszoną o koszty sprzedaży, a ich ceną nabycia, należy odnieść na kapitał zapasowy. Pozostałe pozycje są nieprawidłowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36a ust. 1

Pułapka: Częstym błędem jest ujmowanie tej różnicy w wyniku finansowym, podczas gdy ustawa nakazuje odnieść ją bezpośrednio na kapitał zapasowy.

Spółka akcyjna poniosła koszty emisji akcji przy podwyższeniu kapitału zakładowego w kwocie 120 000 zł, podczas gdy nadwyżka wartości emisji nad wartością nominalną wyniosła 100 000 zł. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, koszty emisji w części przekraczającej nadwyżkę (20 000 zł) należy:

  1. a) zaliczyć do kosztów finansowych. poprawna
  2. b) odnieść na kapitał zapasowy jako zmniejszenie.
  3. c) zaliczyć do kosztów sprzedaży.
  4. d) odpisać w ciężar zysku lat ubiegłych.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Koszty emisji akcji zmieniają kapitał zapasowy do wysokości nadwyżki wartości emisji nad wartością nominalną, a pozostałą część zalicza się do kosztów finansowych. W tym przypadku nadwyżka wynosi 100 000 zł, więc 20 000 zł ponad tę kwotę idzie w koszty finansowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 2b

Pułapka: Częsty błąd to uznanie, że całość kosztów emisji obciąża kapitał zapasowy albo że nadwyżka kosztów zwiększa stratę lat ubiegłych.

Spółka akcyjna poniosła koszty emisji akcji w wysokości 30 000 zł przy podwyższeniu kapitału zakładowego. Nadwyżka wartości emisji nad wartością nominalną wyniosła 20 000 zł. Jak należy ująć koszty emisji?

  1. a) w całości jako koszty finansowe
  2. b) w całości jako zmniejszenie kapitału zapasowego
  3. c) w wysokości 20 000 zł jako zmniejszenie kapitału zapasowego, a pozostałe 10 000 zł jako koszty finansowe poprawna
  4. d) w wysokości 20 000 zł jako koszty finansowe, a pozostałe 10 000 zł jako zmniejszenie kapitału zapasowego
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 36 ust. 2b ustawy o rachunkowości, koszty emisji akcji poniesione przy powstaniu spółki akcyjnej lub podwyższeniu kapitału zakładowego zmniejszają kapitał zapasowy do wysokości nadwyżki wartości emisji nad wartością nominalną akcji, a pozostałą ich część zalicza się do kosztów finansowych. W tym przypadku nadwyżka wynosi 20 000 zł, więc tyle zmniejsza kapitał zapasowy, a 10 000 zł idzie w koszty finansowe. Pozostałe warianty błędnie rozdzielają kwoty lub przenoszą całość do jednej pozycji.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 2b

Pułapka: Zdający często zapominają o ograniczeniu zmniejszenia kapitału zapasowego do wysokości nadwyżki emisji i od razu zaliczają całość kosztów do kosztów finansowych.

Spółka z o.o. ma kapitał zakładowy 500 000 zł, kapitał zapasowy 200 000 zł, kapitał rezerwowy 100 000 zł, niepodzielony zysk z lat ubiegłych 150 000 zł oraz zysk netto bieżącego roku 50 000 zł. Ponadto posiada udziały własne o wartości 30 000 zł. Jaka jest wartość kapitałów własnych spółki?

  1. a) 970 000 zł poprawna
  2. b) 1 000 000 zł
  3. c) 930 000 zł
  4. d) 880 000 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Kapitały własne to kapitał zakładowy (500 000), kapitał zapasowy (200 000), kapitał rezerwowy (100 000), zysk z lat ubiegłych (150 000) i zysk netto (50 000), łącznie 1 000 000 zł. Udziały własne są wykazywane jako wielkość ujemna w kapitałach, więc 1 000 000 - 30 000 = 970 000 zł. Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo nie uwzględniają udziałów własnych lub dodają je zamiast odjąć.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 3 i załącznik nr 1

Pułapka: Zdający często zapominają o pomniejszeniu kapitałów własnych o udziały (akcje) własne.

Spółka z o.o. otrzymała dopłaty wspólników na podstawie uchwały. Uchwała określa termin i wysokość dopłat, ale wspólnicy jeszcze ich nie wnieśli. Jak należy ująć uchwalone, lecz niewniesione dopłaty w bilansie?

  1. a) jako należności od wspólników
  2. b) jako zobowiązania wobec wspólników
  3. c) jako dodatkową pozycję kapitałów własnych „Należne dopłaty na poczet kapitału rezerwowego (wielkość ujemna)” poprawna
  4. d) jako rozliczenia międzyokresowe przychodów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 36 ust. 2e ustawy o rachunkowości, uchwalone, lecz niewniesione dopłaty wykazuje się w dodatkowej pozycji kapitałów własnych „Należne dopłaty na poczet kapitału rezerwowego (wielkość ujemna)”. Pozostałe warianty błędnie klasyfikują tę pozycję jako należności, zobowiązania lub rozliczenia międzyokresowe.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 2e

Pułapka: Zdający mogą mylić dopłaty z pożyczkami od wspólników i klasyfikować je jako zobowiązania, podczas gdy stanowią one składnik kapitału własnego, nawet przed wniesieniem.

W poradniku

Aktywa, pasywa i bilans według załącznika nr 1

Jak ustawa definiuje aktywa i zobowiązania, gdzie w bilansie trafiają rezerwy i fundusze specjalne oraz które operacje zmieniają sumę bilansową.

Wróć do spisu dziedzin albo przejdź do testów z tej dziedziny.