Przejdź do treści
Bilansjusz.pl
Zaloguj się Załóż konto

Aktywa i pasywa - klasyfikacja i bilans

Definicje aktywów, zobowiązań, rezerw i aktywów netto. Podział na aktywa trwałe i obrotowe oraz kryterium dwunastu miesięcy. Układ bilansu według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, bilans jednostki mikro i małej. Kapitały własne i ich elementy, równanie bilansowe, wpływ operacji gospodarczych na sumę bilansową.

Blok I programu: Podstawy rachunkowości. W tej dziedzinie mamy 72 pytania. Materiał służy ścieżkom: SKwP, biegły rewident, technik rachunkowości.

Spółka z o.o. posiada na koniec roku obrotowego kapitał zakładowy w wysokości 500 000 zł, kapitał zapasowy 200 000 zł, kapitał rezerwowy 100 000 zł oraz niepodzielony zysk z lat ubiegłych 50 000 zł. W ciągu roku spółka sprzedała 100 udziałów własnych po cenie 120 zł za udział, podczas gdy cena nabycia wynosiła 100 zł za udział. Koszty sprzedaży wyniosły 500 zł. Jaki będzie stan kapitału zapasowego po ujęciu operacji sprzedaży udziałów?

  1. a) 201 500 zł poprawna
  2. b) 200 000 zł
  3. c) 202 000 zł
  4. d) 199 500 zł
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 36a ust. 1 ustawy o rachunkowości, dodatnią różnicę między ceną sprzedaży pomniejszoną o koszty sprzedaży a ceną nabycia odnosi się na kapitał zapasowy. Obliczenie: (120 zł - 100 zł) x 100 - 500 zł = 1500 zł. Kapitał zapasowy po operacji: 200 000 zł + 1500 zł = 201 500 zł. Pozostałe warianty wynikają z błędnego pominięcia kosztów sprzedaży lub błędnego obliczenia różnicy.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36a ust. 1

Pułapka: Zdający często zapominają o pomniejszeniu ceny sprzedaży o koszty sprzedaży lub mylą moment ujęcia zysku ze sprzedaży udziałów własnych z wynikiem finansowym.

Spółka z o.o. postawiona w stan likwidacji. Na dzień rozpoczęcia likwidacji, zgodnie z ustawą o rachunkowości, kapitały własne jednostki należy:

  1. a) pozostawić bez zmian, wykazując wszystkie pozycje kapitałów własnych oddzielnie.
  2. b) połączyć w jeden kapitał podstawowy, zmniejszając go o udziały własne. poprawna
  3. c) przekształcić w zobowiązania wobec wspólników.
  4. d) przenieść do kapitału zapasowego, jeśli występuje.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 36 ust. 3 ustawy o rachunkowości wymaga połączenia składników kapitału własnego w jeden kapitał podstawowy i zmniejszenia go o udziały własne w spółkach z o.o. Nie pozostawia się ich bez zmian ani nie przenosi do zobowiązań.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 3 pkt 2

Pułapka: Częstym błędem jest myślenie, że w likwidacji kapitały się nie zmieniają albo że udziały własne są aktywem, a nie pomniejszeniem kapitału.

Spółka z o.o. w 2025 r. osiągnęła przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów w wysokości 45 000 000 zł. Czy spółka może być uznana za jednostkę małą, jeżeli suma aktywów bilansu na koniec roku wyniosła 30 000 000 zł, a średnioroczne zatrudnienie 40 osób?

  1. a) Tak, ponieważ nie przekroczyła co najmniej dwóch z trzech wielkości. poprawna
  2. b) Nie, ponieważ przekroczyła limit przychodów.
  3. c) Tak, ponieważ przekroczyła tylko jedną z trzech wielkości.
  4. d) Nie, ponieważ przekroczyła limit zatrudnienia.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Limity dla jednostki małej to: suma aktywów 33 000 000 zł, przychody netto 66 000 000 zł, zatrudnienie 50 osób. Spółka przekroczyła tylko limit przychodów (45 mln zł < 66 mln zł, ale > 33 mln zł? W rzeczywistości przychody 45 mln nie przekraczają limitu 66 mln, zatem nie przekroczyła dwóch wielkości - aktywa 30 mln < 33 mln, zatrudnienie 40 < 50. Zatem spełnia kryteria jednostki małej.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1b

Pułapka: Zdający często mylą limity jednostki małej z limitami jednostki średniej i błędnie oceniają przekroczenie.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma kapitał zakładowy w wysokości 500 000 zł. Wspólnicy podjęli uchwałę o dopłatach w wysokości 100 000 zł. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, równowartość uchwalonych dopłat należy ująć w:

  1. a) kapitale zapasowym
  2. b) kapitale rezerwowym z dopłat wspólników poprawna
  3. c) kapitale podstawowym
  4. d) zobowiązaniach wobec wspólników
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 36 ust. 2e ustawy o rachunkowości, w razie powzięcia uchwały wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością określającej termin i wysokość dopłat, równowartość dopłat ujmuje się w odrębnej pozycji pasywów bilansu (kapitał rezerwowy z dopłat wspólników) i wykazuje się jako składnik kapitału własnego. Pozostałe wskazane pozycje nie są właściwe dla dopłat.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 2e

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie dopłat za zobowiązanie wobec wspólników lub za kapitał zapasowy, podczas gdy ustawa przewiduje odrębną pozycję kapitału rezerwowego.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością posiada kapitał zakładowy w wysokości 500 000 zł. Wspólnicy podjęli uchwałę o dokonaniu dopłat w łącznej wysokości 100 000 zł. Na dzień bilansowy dopłaty nie zostały jeszcze wniesione. Jak spółka powinna ująć te dopłaty w bilansie?

  1. a) Jako zobowiązanie wobec wspólników w kwocie 100 000 zł.
  2. b) Jako kapitał rezerwowy z dopłat wspólników w kwocie 100 000 zł.
  3. c) Jako kapitał rezerwowy z dopłat wspólników w kwocie 100 000 zł oraz jako należne dopłaty na poczet kapitału rezerwowego w kwocie 100 000 zł jako wielkość ujemną. poprawna
  4. d) Jako kapitał zapasowy w kwocie 100 000 zł.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w razie powzięcia uchwały wspólników o dopłatach, równowartość dopłat ujmuje się w odrębnej pozycji pasywów jako kapitał rezerwowy z dopłat wspólników. Jeśli dopłaty nie zostały wniesione, to uchwalone, lecz niewniesione dopłaty wykazuje się w dodatkowej pozycji kapitałów własnych jako „Należne dopłaty na poczet kapitału rezerwowego (wielkość ujemna)”. Zatem w bilansie pojawią się obie pozycje: kapitał rezerwowy z dopłat wspólników (po stronie pasywów) oraz należne dopłaty jako wielkość ujemna w kapitale własnym.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 2e

Pułapka: Zdający często ujmują uchwalone dopłaty jako zobowiązanie wobec wspólników lub nie rozdzielają kwoty na kapitał rezerwowy i należne dopłaty.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością umorzyła udziały własne nabyte w drodze egzekucji, bez obniżenia kapitału zakładowego. Wartość udziałów własnych według ceny nabycia należy ująć jako:

  1. a) zmniejszenie kapitału zapasowego
  2. b) zmniejszenie kapitału rezerwowego utworzonego w celu ich umorzenia poprawna
  3. c) zwiększenie kapitału zapasowego
  4. d) koszt finansowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 36a ust. 3 ustawy o rachunkowości stanowi, że w przypadku umorzenia udziałów własnych nabytych w drodze egzekucji, bez obniżenia kapitału zakładowego, wartość udziałów własnych według ceny nabycia należy ująć jako zmniejszenie kapitału rezerwowego utworzonego w celu ich umorzenia. Pozostałe opcje dotyczą innych sytuacji, np. zbycia akcji własnych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36a ust. 3

Pułapka: Przenoszenie zasad dotyczących akcji własnych na udziały własne w spółce z o.o.

W bilansie jednostki małej sporządzanym zgodnie z załącznikiem nr 5 do ustawy o rachunkowości, w której pozycji wykazuje się zakładowy fundusz świadczeń socjalnych?

  1. a) w kapitałach (funduszach) własnych jako fundusz specjalny
  2. b) w zobowiązaniach długoterminowych
  3. c) w zobowiązaniach krótkoterminowych jako fundusze specjalne poprawna
  4. d) w rozliczeniach międzyokresowych biernych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 46 ust. 4 ustawy o rachunkowości, zakładowy fundusz świadczeń socjalnych oraz inne fundusze tworzone na podstawie odrębnych przepisów, niezaliczone do kapitałów własnych, wykazuje się w pasywach bilansu w grupie zobowiązań jako fundusze specjalne. W załączniku nr 5 dla jednostek małych fundusze specjalne są ujęte w zobowiązaniach krótkoterminowych. Pozostałe warianty błędnie przypisują fundusz do kapitałów własnych lub do innych pozycji pasywów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 4 oraz załącznik nr 5

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że fundusz świadczeń socjalnych jest kapitałem własnym, podczas gdy ustawa wyraźnie wyłącza go z kapitałów własnych.

W bilansie jednostki mikro, sporządzanym według załącznika nr 4 do ustawy o rachunkowości, pozycja „Aktywa razem” składa się z:

  1. a) aktywów trwałych i aktywów obrotowych, z wyszczególnieniem należności długoterminowych
  2. b) aktywów trwałych i aktywów obrotowych, bez wyszczególniania należności długoterminowych poprawna
  3. c) wyłącznie aktywów trwałych
  4. d) wyłącznie aktywów obrotowych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Załącznik nr 4 do ustawy o rachunkowości przewiduje uproszczony bilans dla jednostek mikro, który nie wymaga wyodrębniania należności długoterminowych. Bilans ten obejmuje tylko podstawowe pozycje aktywów trwałych i obrotowych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości, załącznik nr 4 (Dz.U. 2026 poz. 522)

Pułapka: Zdający często przenoszą szczegółowość bilansu z załącznika nr 1 na bilans jednostki mikro, gdzie jest ona ograniczona.

W bilansie jednostki mikro sporządzanym zgodnie z załącznikiem nr 4, w której pozycji wykazuje się zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek o terminie spłaty powyżej 12 miesięcy?

  1. a) w zobowiązaniach długoterminowych
  2. b) w zobowiązaniach krótkoterminowych poprawna
  3. c) w rozliczeniach międzyokresowych
  4. d) w kapitałach własnych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Załącznik nr 4 do ustawy o rachunkowości, dotyczący bilansu jednostki mikro, nie przewiduje odrębnej pozycji dla zobowiązań długoterminowych - wszystkie zobowiązania wykazuje się w ramach zobowiązań krótkoterminowych. Jest to uproszczenie dla jednostek mikro. Pozostałe warianty są błędne, ponieważ zobowiązania z tytułu kredytów nie są kapitałem własnym ani rozliczeniami międzyokresowymi.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości, załącznik nr 4 (Dz.U. 2026 poz. 522)

Pułapka: Zdający przyzwyczajeni do pełnego bilansu mogą szukać zobowiązań długoterminowych, których nie ma w bilansie jednostki mikro.

W bilansie sporządzanym według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, kapitał własny ujmuje się:

  1. a) W pasywach, z podziałem na kapitał podstawowy, kapitał zapasowy, kapitał rezerwowy, zysk (strata) z lat ubiegłych i zysk (strata) netto. poprawna
  2. b) W aktywach, jako składnik aktywów trwałych.
  3. c) W pasywach, jako składnik zobowiązań długoterminowych.
  4. d) W aktywach, jako składnik aktywów obrotowych.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna jest pierwsza odpowiedź. Kapitały własne są wykazywane w pasywach bilansu w grupie A, z podziałem na pozycje takie jak kapitał podstawowy, zapasowy, rezerwowy, zysk/strata z lat ubiegłych i zysk/strata netto. Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo kapitał własny nie jest aktywem ani zobowiązaniem.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości, załącznik nr 1, pasywa bilansu (Dz.U. 2026 poz. 522)

Pułapka: Zdający mylą kapitał własny z zobowiązaniami, ponieważ oba są po stronie pasywów, ale kapitał własny nie jest zobowiązaniem.

W bilansie, wartość poszczególnych grup składników aktywów wynika z ich wartości księgowej skorygowanej o:

  1. a) odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe oraz odpisy aktualizujące poprawna
  2. b) wyłącznie odpisy aktualizujące należności
  3. c) odpisy z tytułu trwałej utraty wartości aktywów trwałych
  4. d) odpisy z tytułu utraty wartości aktywów obrotowych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, wartość składników aktywów w bilansie wynika z wartości księgowej skorygowanej o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe oraz odpisy aktualizujące, w tym również z tytułu trwałej utraty wartości aktywów trwałych. Pozostałe odpowiedzi są niepełne.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 2

Pułapka: Zdający często zapominają o odpisach amortyzacyjnych/umorzeniowych, skupiając się wyłącznie na odpisach aktualizujących.

W bilansie wykazuje się stany aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy. Jeżeli bilans sporządzany jest na inny dzień bilansowy, to:

  1. a) wykazuje się stany aktywów i pasywów na ten dzień oraz na dzień kończący rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający ten dzień bilansowy poprawna
  2. b) wykazuje się stany aktywów i pasywów wyłącznie na ten dzień bilansowy
  3. c) wykazuje się stany aktywów i pasywów na ten dzień oraz na dzień kończący rok obrotowy poprzedzający ten dzień bilansowy, ale tylko dla aktywów
  4. d) wykazuje się stany aktywów i pasywów na ten dzień oraz na dzień kończący poprzedni rok obrotowy, ale tylko dla pasywów
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 46 ust. 1a ustawy o rachunkowości stanowi, że w przypadku sporządzania bilansu na inny dzień bilansowy, w bilansie wykazuje się stany aktywów i pasywów na ten dzień oraz na dzień kończący rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający ten dzień bilansowy. Pozostałe odpowiedzi są niezgodne z tym przepisem.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 1a

Pułapka: Należy pamiętać, że porównywalne dane dotyczą roku obrotowego bezpośrednio poprzedzającego, a nie dowolnego wcześniejszego okresu.

W przypadku umorzenia akcji własnych, dodatnią różnicę między wartością nominalną a ceną nabycia akcji należy odnieść na:

  1. a) kapitał zapasowy poprawna
  2. b) kapitał podstawowy
  3. c) kapitał rezerwowy
  4. d) stratę z lat ubiegłych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w przypadku umorzenia akcji własnych, dodatnią różnicę między wartością nominalną a ceną nabycia odnosi się na kapitał zapasowy. Ujemną różnicę ujmuje się jako zmniejszenie kapitału zapasowego, a jej nadwyżkę jako stratę z lat ubiegłych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36a ust. 2

Pułapka: Zdający mylą sposób ujęcia dodatniej i ujemnej różnicy przy umorzeniu akcji własnych.

W spółce akcyjnej koszty emisji akcji poniesione przy podwyższeniu kapitału zakładowego, które przewyższają nadwyżkę wartości emisji nad wartością nominalną akcji, należy:

  1. a) zaliczyć do kosztów finansowych poprawna
  2. b) odnieść na kapitał zapasowy
  3. c) odnieść na kapitał rezerwowy z dopłat wspólników
  4. d) rozliczyć w czasie jako czynne rozliczenia międzyokresowe
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 36 ust. 2b ustawy o rachunkowości, koszty emisji akcji zmniejszają kapitał zapasowy do wysokości nadwyżki wartości emisji nad wartością nominalną, a pozostałą część zalicza się do kosztów finansowych. Wariant z kapitałem zapasowym jest częściowo poprawny, ale tylko do wspomnianej nadwyżki, a cała nadwyżka kosztów jest kosztem finansowym.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 2b

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że wszystkie koszty emisji zmniejszają kapitał zapasowy, podczas gdy nadwyżka ponad nadwyżkę emisyjną jest kosztem finansowym.

W spółce akcyjnej, na dzień bilansowy, kapitał akcyjny wykazuje się w wysokości:

  1. a) zadeklarowanej w umowie spółki
  2. b) wpisanej w rejestrze sądowym poprawna
  3. c) rynkowej na dzień bilansowy
  4. d) wartości wkładów wniesionych do spółki
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, kapitał akcyjny spółki akcyjnej wykazuje się w wysokości wpisanej w rejestrze sądowym. Zadeklarowane lecz niewniesione wkłady ujmuje się jako należne wkłady na poczet kapitału.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 2

Pułapka: Zdający mylą kapitał akcyjny z kapitałem zakładowym spółki z o.o., który wykazuje się w wysokości określonej w umowie i wpisanej w rejestrze, ale w przypadku spółki akcyjnej podstawa jest inna.

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, który nie jest zaliczony do kapitałów (funduszów) własnych, w bilansie wykazuje się w:

  1. a) kapitałach własnych
  2. b) zobowiązaniach jako fundusze specjalne poprawna
  3. c) rozliczeniach międzyokresowych przychodów
  4. d) aktywach obrotowych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, zakładowy fundusz świadczeń socjalnych oraz inne fundusze tworzone na podstawie odrębnych przepisów, niezaliczone do kapitałów własnych, wykazuje się w pasywach bilansu w grupie zobowiązań jako fundusze specjalne.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 4

Pułapka: Częstym błędem jest klasyfikowanie funduszu socjalnego do kapitałów własnych, podczas gdy jest on zobowiązaniem.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, aktywa finansowe i zobowiązania finansowe wykazuje się w bilansie w kwocie netto po kompensacie, jeżeli jednostka ma bezwarunkowe prawo do kompensaty i zamierza je rozliczyć w kwocie netto albo jednocześnie wydać składnik aktywów finansowych i rozliczyć zobowiązanie finansowe. W jakiej pozycji bilansu wykazuje się zakładowy fundusz świadczeń socjalnych?

  1. a) W kapitałach (funduszach) własnych
  2. b) W zobowiązaniach jako fundusze specjalne poprawna
  3. c) W rozliczeniach międzyokresowych biernych
  4. d) W rezerwach na zobowiązania
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna odpowiedź wskazuje, że zakładowy fundusz świadczeń socjalnych oraz inne fundusze tworzone na podstawie odrębnych przepisów, niezaliczone do kapitałów własnych, wykazuje się w pasywach bilansu w grupie zobowiązań jako fundusze specjalne. Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ fundusz ten nie jest kapitałem własnym, rozliczeniem międzyokresowym ani rezerwą.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 4

Pułapka: Zdający często mylą zakładowy fundusz świadczeń socjalnych z kapitałem własnym, podczas gdy ustawa wprost nakazuje jego wykazanie w grupie zobowiązań jako fundusze specjalne.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, aktywa i zobowiązania finansowe wykazuje się w bilansie w kwocie netto po kompensacie, jeżeli:

  1. a) Jednostka ma prawo do kompensaty i zamierza rozliczyć w kwocie netto lub jednocześnie wydać składnik aktywów i rozliczyć zobowiązanie. poprawna
  2. b) Jednostka ma prawo do kompensaty, nawet jeśli nie zamierza z niego skorzystać.
  3. c) Kompensata jest dopuszczalna tylko dla należności i zobowiązań z tytułu dostaw i usług.
  4. d) Aktywa i zobowiązania finansowe są zawsze wykazywane w kwocie netto.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna jest pierwsza odpowiedź. Ustawa o rachunkowości wymaga, aby jednostka miała bezwarunkowe prawo do kompensaty i zamierzała rozliczyć w kwocie netto lub jednocześnie. Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo pomijają wymóg zamiaru rozliczenia netto lub ograniczają kompensatę tylko do niektórych rodzajów aktywów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 2a

Pułapka: Zdający mylnie uważają, że sama możliwość kompensaty wystarcza, bez wymogu zamiaru jej zastosowania.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, do aktywów trwałych zalicza się składniki, które jednostka zamierza wykorzystywać w działalności przez okres dłuższy niż:

  1. a) 6 miesięcy
  2. b) 12 miesięcy poprawna
  3. c) 2 lata
  4. d) 5 lat
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości definiuje aktywa trwałe jako te, które są zamierzone do wykorzystania przez okres dłuższy niż 12 miesięcy. Pozostałe odpowiedzi wskazują błędne okresy - krótsze lub dłuższe niż wymagany.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1 pkt 16 (definicja aktywów trwałych)

Pułapka: Częstym błędem jest mylenie kryterium 12 miesięcy z innymi okresami, np. z okresem amortyzacji lub cyklem operacyjnym.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostka, która w roku obrotowym, za który sporządza sprawozdanie finansowe, oraz w roku poprzedzającym ten rok obrotowy nie przekroczyła co najmniej dwóch z trzech wielkości: suma aktywów bilansu 2 000 000 zł, przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów 4 000 000 zł, średnioroczne zatrudnienie 10 osób, jest jednostką:

  1. a) mikro poprawna
  2. b) małą
  3. c) średnią
  4. d) dużą
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna odpowiedź wskazuje, że jednostka spełniająca kryteria dla jednostki mikro (suma aktywów 2 000 000 zł, przychody 4 000 000 zł, zatrudnienie 10 osób) jest jednostką mikro. Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ dotyczą jednostek o wyższych progach - małej, średniej lub dużej.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1a pkt 1

Pułapka: Zdający często mylą progi dla jednostki mikro i małej - dla jednostki małej suma aktywów wynosi 33 000 000 zł, a przychody 66 000 000 zł, co prowadzi do błędnej klasyfikacji.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednostka mikro traci status jednostki mikro, jeżeli w roku obrotowym, za który sporządza sprawozdanie finansowe, oraz w roku poprzedzającym ten rok obrotowy przekroczyła co najmniej dwie z trzech wielkości: suma aktywów 2 000 000 zł, przychody netto 4 000 000 zł, zatrudnienie 10 osób. Które z poniższych zestawień wielkości za dwa kolejne lata spowoduje utratę statusu jednostki mikro?

  1. a) Suma aktywów 1 800 000 zł i 2 100 000 zł; przychody netto 3 900 000 zł i 4 200 000 zł; zatrudnienie 9 i 11 osób
  2. b) Suma aktywów 2 100 000 zł i 2 200 000 zł; przychody netto 4 100 000 zł i 4 300 000 zł; zatrudnienie 11 i 12 osób poprawna
  3. c) Suma aktywów 1 500 000 zł i 1 800 000 zł; przychody netto 3 500 000 zł i 3 900 000 zł; zatrudnienie 8 i 9 osób
  4. d) Suma aktywów 2 000 000 zł i 2 100 000 zł; przychody netto 4 000 000 zł i 4 100 000 zł; zatrudnienie 10 i 11 osób
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna odpowiedź wskazuje, że w obu latach przekroczone są dwie wielkości: suma aktywów i przychody, co powoduje utratę statusu jednostki mikro. Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ albo w jednym roku nie są przekroczone dwie wielkości, albo przekroczenia występują tylko w jednym roku, co nie spełnia warunku dwóch kolejnych lat.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 3 ust. 1a pkt 1

Pułapka: Zdający często nie uwzględniają wymogu przekroczenia w obu latach - warunek utraty statusu dotyczy roku obrotowego i roku poprzedzającego, a nie tylko jednego roku.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, kapitał zakładowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wykazuje się w wysokości określonej w umowie i wpisanej w rejestrze sądowym. Zadeklarowane lecz niewniesione wkłady kapitałowe ujmuje się jako:

  1. a) należne wkłady na poczet kapitału poprawna
  2. b) należności od wspólników
  3. c) kapitał zapasowy
  4. d) inne rozliczenia międzyokresowe
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna odpowiedź wskazuje, że zadeklarowane lecz niewniesione wkłady kapitałowe ujmuje się jako należne wkłady na poczet kapitału. Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ nie stanowią właściwej kategorii bilansowej dla niewniesionych wkładów - mogą być mylone z innymi pozycjami, takimi jak należności czy kapitał zapasowy.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 2

Pułapka: Zdający często mylą należne wkłady na poczet kapitału z należnościami od wspólników lub kapitałem zapasowym, podczas gdy ustawa wprost nakazuje ujmowanie ich jako odrębną pozycję kapitałów własnych.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, koszty emisji akcji poniesione przy powstaniu spółki akcyjnej lub podwyższeniu kapitału zakładowego zmniejszają kapitał zapasowy spółki do wysokości nadwyżki wartości emisji nad wartością nominalną akcji, a pozostałą ich część zalicza się do:

  1. a) kosztów finansowych poprawna
  2. b) kosztów ogólnego zarządu
  3. c) pozostałych kosztów operacyjnych
  4. d) strat nadzwyczajnych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna odpowiedź wskazuje, że nadwyżka kosztów emisji ponad nadwyżkę wartości emisji nad wartością nominalną akcji zaliczana jest do kosztów finansowych. Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ koszty emisji akcji nie są zaliczane do kosztów ogólnego zarządu, pozostałych kosztów operacyjnych ani strat nadzwyczajnych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36 ust. 2b

Pułapka: Zdający często mylą koszty emisji akcji z kosztami ogólnego zarządu lub pozostałymi kosztami operacyjnymi, podczas gdy ustawa wprost wskazuje na koszty finansowe.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, na dzień bilansowy należności, które są przeterminowane i nieściągalne, powinny być:

  1. a) Ujęte w aktywach w wartości nominalnej bez żadnych korekt.
  2. b) Odpisane w ciężar kosztów, jeśli ich nieściągalność jest trwała.
  3. c) Wykazane w bilansie z uwzględnieniem odpisu aktualizującego. poprawna
  4. d) Przeniesione do zobowiązań warunkowych.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: W bilansie należności wykazuje się w wartości netto, czyli po pomniejszeniu o odpisy aktualizujące. Zgodnie z ustawą o rachunkowości, wartość składników aktywów obrotowych, w tym należności, jest korygowana o odpisy aktualizujące, które odzwierciedlają trwałą utratę wartości. Odpis aktualizujący obciąża pozostałe koszty operacyjne, ale należność pozostaje w ewidencji bilansowej do czasu ostatecznego umorzenia.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 2 pkt 3

Pułapka: Zdający mylą odpis aktualizujący z odpisaniem należności. Odpis aktualizujący nie usuwa należności z bilansu, lecz zmniejsza jej wartość.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w bilansie aktywa finansowe i zobowiązania finansowe wykazuje się w kwocie netto po kompensacie, jeżeli jednostka ma bezwarunkowe prawo do kompensaty aktywów i zobowiązań danego rodzaju oraz:

  1. a) zamierza rozliczyć je w kwocie netto albo jednocześnie wydać składnik aktywów finansowych i rozliczyć zobowiązanie finansowe poprawna
  2. b) zamierza rozliczyć je w kwocie brutto
  3. c) posiada na to zgodę kontrahenta
  4. d) nie ma innych aktywów finansowych ani zobowiązań finansowych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 46 ust. 2a ustawy o rachunkowości określa warunki kompensaty: jednostka musi mieć bezwarunkowe prawo do kompensaty oraz zamierzać rozliczyć w kwocie netto lub jednocześnie wydać składnik aktywów i rozliczyć zobowiązanie. Pozostałe odpowiedzi nie są zgodne z przepisem.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 2a

Pułapka: Pomijanie warunku „zamierza rozliczyć w kwocie netto lub jednocześnie”.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w bilansie aktywa i zobowiązania finansowe wykazuje się w kwocie netto po kompensacie, jeżeli jednostka ma bezwarunkowe prawo do kompensaty i zamierza je rozliczyć w kwocie netto albo jednocześnie wydać składnik aktywów finansowych i rozliczyć zobowiązanie finansowe. Jest to przykład:

  1. a) obowiązkowej kompensaty wszystkich aktywów i zobowiązań.
  2. b) fakultatywnej kompensaty określonych składników. poprawna
  3. c) zakazu kompensaty jakichkolwiek aktywów i zobowiązań.
  4. d) kompensaty wyłącznie w przypadku banków.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Przepis dopuszcza kompensatę aktywów i zobowiązań finansowych, ale tylko w ściśle określonych warunkach, więc jest to możliwość, a nie obowiązek ani zakaz. Nie dotyczy wyłącznie banków, chociaż tam jest często stosowana.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 2a

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że kompensata jest dozwolona bez żadnych warunków albo że jest zakazana.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w bilansie jednostki mikro sporządzanej w uproszczonej formie, kapitał (fundusz) własny wykazuje się w pozycji:

  1. a) A. Kapitał podstawowy
  2. b) B. Kapitał zapasowy
  3. c) C. Kapitał (fundusz) własny poprawna
  4. d) D. Zysk (strata) netto
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Załącznik nr 4 do ustawy o rachunkowości, określający uproszczony bilans dla jednostek mikro, przewiduje w pasywach pozycję „Kapitał (fundusz) własny” jako zbiorczą pozycję, w której wykazuje się wszystkie składniki kapitału własnego. Pozostałe odpowiedzi to szczegółowe pozycje z pełnego bilansu z załącznika nr 1.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości, załącznik nr 4 (uproszczony bilans jednostki mikro) (Dz.U. 2026 poz. 522)

Pułapka: Wybieranie szczegółowych pozycji kapitału zamiast pozycji zbiorczej obowiązującej w uproszczonym bilansie.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w bilansie wartość poszczególnych grup składników aktywów wynika z ich wartości księgowej skorygowanej o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe oraz odpisy aktualizujące. Dotyczy to także:

  1. a) rzeczowych składników aktywów obrotowych
  2. b) należności poprawna
  3. c) środków pieniężnych w kasie
  4. d) kapitałów własnych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 46 ust. 2 ustawy o rachunkowości wymienia odpisy aktualizujące wartość należności jako korekty wartości księgowej w bilansie. Rzeczowe składniki aktywów obrotowych są korygowane o odpisy aktualizujące, ale nie o amortyzację, a środki pieniężne nie podlegają takim korektom. Kapitały własne nie są aktywami, więc nie dotyczą ich odpisy.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 2

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że odpisy aktualizujące dotyczą wszystkich aktywów, podczas gdy niektóre, jak środki pieniężne, nie są nimi objęte.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w bilansie wykazana wartość poszczególnych grup składników aktywów wynika z ich wartości księgowej, skorygowanej o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe oraz odpisy aktualizujące, w tym również z tytułu trwałej utraty wartości składników aktywów trwałych. Które z poniższych stwierdzeń jest zgodne z tym przepisem?

  1. a) Wartość bilansowa środka trwałego jest równa jego wartości księgowej brutto, bez uwzględniania dotychczasowych odpisów.
  2. b) Wartość bilansowa środka trwałego jest równa wartości księgowej pomniejszonej o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe oraz odpisy aktualizujące. poprawna
  3. c) Wartość bilansowa środka trwałego jest równa wartości godziwej ustalonej na dzień bilansowy.
  4. d) Wartość bilansowa środka trwałego jest równa cenie nabycia, bez korekt o odpisy.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna odpowiedź wskazuje, że wartość bilansowa składnika aktywów jest wartością księgową skorygowaną o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe oraz odpisy aktualizujące. Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ pomijają konieczne korekty lub odnoszą się do wartości godziwej czy ceny nabycia, które nie są podstawą wyceny bilansowej w tym zakresie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 2 pkt 1

Pułapka: Zdający często zapominają o odpisach aktualizujących z tytułu trwałej utraty wartości, które są obligatoryjnym elementem korekty wartości księgowej.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w bilansie wykazuje się stany aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy. W przypadku sporządzania bilansu na inny dzień bilansowy, stany aktywów i pasywów wykazuje się na ten dzień oraz na dzień kończący rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający ten dzień bilansowy. Które z poniższych stwierdzeń jest zgodne z przytoczonym przepisem?

  1. a) Bilans sporządzony na inny dzień niż dzień kończący rok obrotowy zawiera porównawcze dane za rok poprzedni, ale tylko w zakresie wybranych pozycji bilansu.
  2. b) Bilans sporządzony na dzień bilansowy przypadający w trakcie roku obrotowego zawiera dane na ten dzień oraz dane na dzień kończący poprzedni rok obrotowy.
  3. c) Bilans sporządzony na inny dzień niż dzień kończący rok obrotowy zawiera dane na ten dzień oraz dane na dzień kończący rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający ten dzień bilansowy. poprawna
  4. d) W przypadku sporządzania bilansu na inny dzień bilansowy, porównywalne dane za poprzedni okres sporządza się wyłącznie w formie symulacji finansowej.
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna odpowiedź wskazuje, że w bilansie na inny dzień bilansowy wykazuje się stany aktywów i pasywów na ten dzień oraz na dzień kończący rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający ten dzień bilansowy. Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ albo ograniczają zakres danych porównawczych, albo wprowadzają pojęcie symulacji finansowej, które nie jest stosowane w tym kontekście.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 1a

Pułapka: Zdający często mylą dzień kończący rok obrotowy z dniem kończącym poprzedni rok obrotowy, co prowadzi do błędnego wskazania wariantu z danymi za poprzedni rok obrotowy.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w bilansie wykazuje się stany aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy. W przypadku sporządzania bilansu na inny dzień bilansowy, w bilansie wykazuje się stany aktywów i pasywów na ten dzień oraz na:

  1. a) dzień kończący rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający ten dzień bilansowy poprawna
  2. b) początek bieżącego roku obrotowego
  3. c) dzień bilansowy poprzedniego roku obrotowego
  4. d) dzień kończący poprzedni rok obrotowy, jeżeli jest późniejszy niż dzień bilansowy
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Art. 46 ust. 1a ustawy o rachunkowości stanowi, że w przypadku sporządzania bilansu na inny dzień bilansowy, wykazuje się stany aktywów i pasywów na ten dzień oraz na dzień kończący rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający ten dzień bilansowy. Pozostałe odpowiedzi nie odpowiadają treści przepisu.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 46 ust. 1a

Pułapka: Wybieranie daty końca poprzedniego roku obrotowego zamiast dnia kończącego rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający dzień bilansowy.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w razie zbycia akcji własnych, dodatnią różnicę między ceną sprzedaży, pomniejszoną o koszty sprzedaży, a ich ceną nabycia, należy odnieść na:

  1. a) kapitał zapasowy poprawna
  2. b) kapitał podstawowy
  3. c) przychody finansowe
  4. d) wynik lat ubiegłych
Bilansjusz wyjaśnia:

Dlaczego tak: Poprawna odpowiedź wskazuje, że dodatnią różnicę między ceną sprzedaży a ceną nabycia akcji własnych odnosi się na kapitał zapasowy. Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ nie są to kapitał podstawowy, przychody finansowe ani wynik lat ubiegłych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 36a ust. 1

Pułapka: Zdający często mylą kapitał zapasowy z kapitałem podstawowym lub przychodami finansowymi, podczas gdy ustawa wprost nakazuje odnieść dodatnią różnicę na kapitał zapasowy.

W poradniku

Aktywa, pasywa i bilans według załącznika nr 1

Jak ustawa definiuje aktywa i zobowiązania, gdzie w bilansie trafiają rezerwy i fundusze specjalne oraz które operacje zmieniają sumę bilansową.

Wróć do spisu dziedzin albo przejdź do testów z tej dziedziny.