Inwentaryzacja i rozliczanie różnic

Dlaczego tak: Aktywa finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych inwentaryzuje się drogą otrzymania od banków potwierdzeń prawidłowości wykazanego w księgach stanu, co wynika z art. 26 ust. 1 pkt 2. Spis z natury dotyczy aktywów pieniężnych w kasie, a porównanie z dokumentami stosuje się do składników, których nie można spisać ani potwierdzić.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Zdający często zapominają, że środki na rachunkach bankowych są wyłączone ze spisu z natury.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy o rachunkowości, inwentaryzację tych składników można rozpocząć nie wcześniej niż 3 miesiące przed końcem roku obrotowego, a zakończyć do 15 dnia następnego roku. Pozostałe terminy są nieprawidłowe, gdyż ustawa nie przewiduje możliwości zakończenia spisu po 15 stycznia.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 1

Pułapka: Częstym błędem jest uznanie, że inwentaryzację można przeprowadzić do końca roku lub do dnia sporządzenia sprawozdania, podczas gdy termin końcowy jest ściśle określony na 15 dzień następnego roku.

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości przewiduje dla zapasów w strzeżonych składowiskach objętych ewidencją ilościowo-wartościową częstotliwość raz w ciągu 2 lat. Pozostałe terminy dotyczą innych składników: raz w roku - zapasów w punktach obrotu detalicznego, raz w ciągu 4 lat - środków trwałych na terenie strzeżonym, a na każdy ostatni dzień roku obrotowego - np. aktywów pieniężnych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 2

Pułapka: Częstym błędem jest przypisanie temu składnikowi terminu corocznego lub czteroletniego, podczas gdy ustawodawca przewidział cykl dwuletni.

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości wskazuje trzy metody inwentaryzacji: spis z natury, potwierdzenie sald oraz porównanie danych ksiąg z dokumentami i weryfikację wartości. Metoda szacunkowa nie jest metodą inwentaryzacji.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1

Pułapka: Dopuszczanie metody szacunkowej jako metody inwentaryzacji, która nie jest przewidziana w ustawie.

Dlaczego tak: Nieruchomości zaliczone do środków trwałych oraz inwestycji można inwentaryzować raz w ciągu 4 lat, pod warunkiem że znajdują się na terenie strzeżonym. Budynek biurowy jako nieruchomość inwestycyjna spełnia ten warunek. Częstotliwość raz w roku dotyczy np. zapasów w punktach detalicznych, a raz na 2 lata - zapasów w strzeżonych składowiskach.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 3

Pułapka: Mylenie częstotliwości dla nieruchomości inwestycyjnych (4 lata) z częstotliwością dla pozostałych środków trwałych (co roku spis z natury).

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 4 ustawy o rachunkowości, zapasy towarów i materiałów (opakowań) objęte ewidencją wartościową w punktach obrotu detalicznego jednostki są inwentaryzowane raz w roku. Cykl dwuletni dotyczy zapasów w strzeżonych składowiskach z ewidencją ilościowo-wartościową, a cykl czteroletni - nieruchomości i środków trwałych na terenie strzeżonym. Inwentaryzacja na ostatni dzień roku obrotowego jest wymagana dla niektórych składników, ale nie dla tych towarów.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 4

Pułapka: Pułapka polega na myleniu częstotliwości inwentaryzacji dla różnych grup zapasów - szczególnie między punktami obrotu detalicznego a strzeżonymi składowiskami.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 5 ustawy o rachunkowości, zapasy drewna w jednostkach prowadzących gospodarkę leśną inwentaryzuje się raz w roku. Termin ten jest wyjątkiem od ogólnej zasady corocznej inwentaryzacji wszystkich składników.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 5

Pułapka: Zapominanie o tym specyficznym wyjątku i wybieranie cyklu 2- lub 4-letniego.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 5 ustawy o rachunkowości, zapasy drewna w jednostkach prowadzących gospodarkę leśną inwentaryzuje się raz w roku. Pozostałe terminy dotyczą innych składników majątku.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 5

Pułapka: Pomylenie tego terminu z cyklem dwuletnim lub czteroletnim, które dotyczą innych zapasów i środków trwałych.

Dlaczego tak: Zapasy materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujące się w strzeżonych składowiskach i objęte ewidencją ilościowo-wartościową można inwentaryzować raz w ciągu 2 lat. Pozostałe opcje dotyczą innych częstotliwości: raz w roku - np. zapasy drewna, raz na 4 lata - środki trwałe na terenie strzeżonym, a corocznie - składniki wymienione w art. 26 ust. 1.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 2

Pułapka: Utożsamianie częstotliwości dla zapasów w strzeżonych składowiskach z częstotliwością dla środków trwałych na terenie strzeżonym (co 4 lata).

Dlaczego tak: Zapasy materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujące się w strzeżonych składowiskach i objęte ewidencją ilościowo-wartościową należy inwentaryzować raz w ciągu 2 lat. Pozostałe terminy dotyczą innych składników majątku, np. 4 lata dla środków trwałych na terenie strzeżonym.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 2

Pułapka: Pomylenie cyklu dwuletniego z czteroletnim, który dotyczy środków trwałych i maszyn w budowie na terenie strzeżonym.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o rachunkowości, należności sporne i wątpliwe inwentaryzuje się drogą porównania z dokumentami. Należności od kontrahentów oraz udzielone pożyczki podlegają potwierdzeniu sald, a pozostałe wskazane należności nie są odrębnie wymienione w przepisach jako podlegające weryfikacji.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Zdający często przypisują należności sporne do potwierdzenia sald, podczas gdy ustawa wymaga dla nich metody porównania z dokumentami.

Dlaczego tak: Środki trwałe, do których dostęp jest znacznie utrudniony, są inwentaryzowane metodą porównania danych ksiąg rachunkowych z dokumentami i weryfikacji wartości, zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 3. Spis z natury stosuje się do pozostałych środków trwałych, potwierdzenie sald dotyczy aktywów finansowych i należności, a obowiązek inwentaryzacji obejmuje również te składniki.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Zdający często wybierają spis z natury, nie zauważając wyjątku dla środków trwałych o utrudnionym dostępie.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy o rachunkowości, nieruchomości zaliczone do środków trwałych oraz inwestycji, a także inne środki trwałe i maszyny i urządzenia w budowie znajdujące się na terenie strzeżonym, inwentaryzuje się raz w ciągu 4 lat. Pozostałe terminy dotyczą innych składników majątku.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 3

Pułapka: Zdający mylą cykl czteroletni dla środków trwałych na terenie strzeżonym z cyklem dwuletnim dla zapasów w strzeżonych składowiskach.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy o rachunkowości, zapasy materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujące się w strzeżonych składowiskach i objęte ewidencją ilościowo-wartościową inwentaryzuje się raz w ciągu 2 lat. Pozostałe terminy dotyczą innych składników: raz w roku - zapasy w punktach obrotu detalicznego, raz na 4 lata - nieruchomości i środki trwałe na terenie strzeżonym.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 2

Pułapka: Częstym błędem jest przypisanie do zapasów w strzeżonych składowiskach cyklu rocznego, podczas gdy ustawodawca przewidział dla nich cykl dwuletni.

Dlaczego tak: Zapasy materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujące się w strzeżonych składowiskach i objęte ewidencją ilościowo-wartościową mogą być inwentaryzowane raz w ciągu 2 lat, co wynika wprost z ustawy o rachunkowości. Pozostałe opcje dotyczą innych składników lub są zbyt częste.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 2

Pułapka: Pomylenie cyklu dwuletniego dla strzeżonych składowisk z cyklem czteroletnim dla nieruchomości lub rocznym dla punktów obrotu detalicznego.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 4 ustawy o rachunkowości, zapasy towarów i materiałów objętych ewidencją wartościową w punktach obrotu detalicznego inwentaryzuje się raz w roku. Częstotliwość dwuletnia dotyczy strzeżonych składowisk z ewidencją ilościowo-wartościową, a czteroletnia - środków trwałych na terenie strzeżonym.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 4

Pułapka: Łatwo pomylić terminy dla różnych składników majątku; tutaj kluczowa jest ewidencja wartościowa w detalu.

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, jeżeli inwentaryzację rozpoczęto wcześniej, stan na dzień bilansowy ustala się przez dopisanie lub odpisanie przychodów i rozchodów, jakie nastąpiły między datą spisu a dniem ustalenia stanu. Zakup środka trwałego zwiększa stan, więc należy go dopisać.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 1

Pułapka: Zdający często mylą kierunek korekty: zakup oznacza zwiększenie, a nie zmniejszenie stanu.

Dlaczego tak: Stan na dzień bilansowy ustala się przez dopisanie przychodów i odpisanie rozchodów od stanu stwierdzonego w spisie. Obliczenie: 100 000 zł + 20 000 zł - 15 000 zł = 105 000 zł.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 1

Pułapka: Błędne dodanie zakupów i wydań bez uwzględnienia ich wpływu na stan końcowy.

Dlaczego tak: Art. 26 ust. 3 pkt 3 pozwala na przeprowadzenie inwentaryzacji nieruchomości zaliczonych do środków trwałych oraz innych środków trwałych znajdujących się na terenie strzeżonym raz w ciągu 4 lat. Raz w roku inwentaryzuje się np. aktywa pieniężne, raz w ciągu 2 lat - zapasy w strzeżonych składowiskach, a corocznie - pozostałe składniki.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 3

Pułapka: Pomylenie cyklu 4-letniego z 2-letnim lub rocznym jest częstym błędem.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy o rachunkowości, inwentaryzację składników aktywów (z wyłączeniami) można rozpocząć nie wcześniej niż 3 miesiące przed końcem roku obrotowego i zakończyć do 15 dnia następnego roku. Skoro rozpoczęto 1 grudnia 2025 r., to zakończenie musi nastąpić do 15 stycznia 2026 r. Pozostałe terminy są albo za wczesne, albo przekraczają dopuszczalny okres.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 1

Pułapka: Częstą pułapką jest mylenie terminu zakończenia inwentaryzacji z terminem sporządzenia sprawozdania finansowego, który jest późniejszy.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy o rachunkowości, zapasy materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujące się w strzeżonych składowiskach i objęte ewidencją ilościowo-wartościową można inwentaryzować raz w ciągu 2 lat. Pozostałe warianty dotyczą innych zasad: raz w roku dla niektórych zapasów, raz w ciągu 4 lat dla środków trwałych na terenie strzeżonym, a corocznie dla aktywów pieniężnych.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 2

Pułapka: Częstym błędem jest pomylenie terminów dla zapasów w strzeżonych składowiskach z terminami dla innych składników majątku.

Dlaczego tak: Stan na dzień bilansowy (100 000 zł) należy pomniejszyć o przychody (zakupy 30 000 zł) i powiększyć o rozchody (wydania 40 000 zł), co daje 100 000 - 30 000 + 40 000 = 110 000 zł. Pozostałe wartości są wynikiem błędnych działań, np. pominięcia rozchodów lub odwrotnego znaku.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 1

Pułapka: Częstym błędem jest odwrócenie znaku przy przychodach i rozchodach - należy pamiętać, że stan na dzień spisu ustala się wstecz od stanu na dzień bilansowy.

Dlaczego tak: Niedobór zawiniony, za który odpowiedzialność ponosi pracownik, jest księgowany jako należność od pracownika (np. konto rozrachunkowe) oraz jako pozostały koszt operacyjny do czasu otrzymania odszkodowania. Nie jest to koszt rodzajowy ani kapitał własny.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 27 ust. 2 oraz praktyka księgowa

Pułapka: Błędne kwalifikowanie niedoboru jako kosztu rodzajowego, podczas gdy właściwe jest pozostałe koszty operacyjne.

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, inwentaryzację składników aktywów (z wyłączeniami) można rozpocząć nie wcześniej niż 3 miesiące przed końcem roku obrotowego, a zakończyć do 15 dnia następnego roku. Rozpoczęcie 1 października jest dopuszczalne, a zakończenie musi nastąpić do 15 stycznia.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 1

Pułapka: Uznanie, że inwentaryzacja musi być zakończona na dzień bilansowy, podczas gdy dopuszczalne jest zakończenie do 15 dnia następnego roku z odpowiednim dopisaniem lub odpisaniem przychodów i rozchodów.

Dlaczego tak: Zapasy w strzeżonych składowiskach objęte ewidencją ilościowo-wartościową mogą być inwentaryzowane raz w ciągu 2 lat. Jeśli spis przeprowadzono 1 października 2025 r., następny powinien nastąpić najpóźniej 30 września 2027 r., aby zachować dwuletni odstęp. Pozostałe terminy są zbyt krótkie lub zbyt długie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 2

Pułapka: Błędne liczenie 2 lat jako 24 miesięcy od daty spisu, a nie do końca roku kalendarzowego - tu liczy się data faktyczna.

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości inwentaryzację przeprowadza się również na dzień zakończenia działalności przez jednostkę oraz na dzień poprzedzający postawienie jej w stan likwidacji lub ogłoszenia upadłości. Nie jest to uzależnione od terminu podjęcia decyzji w trakcie roku - obowiązek powstaje zawsze.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 4

Pułapka: Warto pamiętać, że chodzi o dzień poprzedzający, a nie dzień rozpoczęcia likwidacji, i że obowiązek dotyczy również ogłoszenia upadłości.

Dlaczego tak: Art. 26 ust. 4 ustawy o rachunkowości stanowi, że inwentaryzację przeprowadza się również na dzień zakończenia działalności przez jednostkę oraz na dzień poprzedzający postawienie jej w stan likwidacji lub ogłoszenia upadłości. Pozostałe warianty wskazują inne daty, które nie są wymagane przepisami.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 4

Pułapka: Zdający często mylą termin „na dzień zakończenia działalności” z dniem wykreślenia z rejestru, podczas gdy w praktyce chodzi o datę zaprzestania prowadzenia działalności.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 4 ustawy o rachunkowości, inwentaryzację przeprowadza się na dzień zakończenia działalności przez jednostkę oraz na dzień poprzedzający postawienie jej w stan likwidacji lub ogłoszenia upadłości. Pozostałe zdarzenia nie wywołują takiego obowiązku.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 4

Pułapka: Często mylony jest termin zakończenia działalności z innymi zdarzeniami, np. zmianą zarządu.

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości w art. 26 ust. 3 pkt 2 stanowi, że dla zapasów materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujących się w strzeżonych składowiskach i objętych ewidencją ilościowo-wartościową, inwentaryzację można przeprowadzić raz w ciągu 2 lat. Nie jest wymagane, aby przypadała na ostatni dzień roku obrotowego; termin i częstotliwość są dotrzymane, jeśli inwentaryzacja jest przeprowadzona w tym cyklu. Pozostałe warianty są błędne, gdyż albo dotyczą innej częstotliwości, albo niewłaściwej daty.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 2

Pułapka: Zdający często mylą cykle dwuletnie i czteroletnie, a także zapominają, że dla tych zapasów nie ma obowiązku przeprowadzenia inwentaryzacji na koniec roku obrotowego.

Dlaczego tak: Ustawa o rachunkowości w art. 26 ust. 1 pkt 3 wprost wskazuje, że środki trwałe, do których dostęp jest znacznie utrudniony, inwentaryzuje się drogą porównania danych ksiąg z dokumentami i weryfikacji wartości. Spis z natury jest metodą dla większości środków trwałych, potwierdzenie sald dotyczy aktywów finansowych i należności, a metoda mieszana nie jest przewidziana w ustawie.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Zdający często przypisują te środki do spisu z natury, nie zauważając wyjątku dotyczącego utrudnionego dostępu.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1, spisem z natury obejmuje się między innymi papiery wartościowe w postaci materialnej. Należności z tytułu dostaw i usług podlegają potwierdzeniu sald, grunty - weryfikacji, a zobowiązania wobec osób nieprowadzących ksiąg - również weryfikacji.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Często mylone są metody dla papierów wartościowych materialnych i zdematerializowanych.

Dlaczego tak: Metoda porównania z dokumentami i weryfikacji dotyczy m.in. gruntów oraz praw zakwalifikowanych do nieruchomości. Gotówka w kasie podlega spisowi z natury, należności z tytułu dostaw i usług - potwierdzeniu sald, a materiały w magazynie - spisowi z natury.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Mylenie metody właściwej dla gruntów (weryfikacja dokumentów) z metodą spisu z natury, zwłaszcza gdy grunty są środkami trwałymi.

Dlaczego tak: Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy o rachunkowości, nieruchomości zaliczone do środków trwałych oraz inwestycji, a także inne środki trwałe i maszyny w budowie na terenie strzeżonym mogą być inwentaryzowane raz na 4 lata. Zapasy w strzeżonych składowiskach - raz na 2 lata, należności publicznoprawne wymagają corocznej weryfikacji, a aktywa pieniężne w kasie - spisu z natury na ostatni dzień roku obrotowego.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 3 pkt 3

Pułapka: Mylenie cyklu 2-letniego dla zapasów w strzeżonych składowiskach z 4-letnim dla środków trwałych na terenie strzeżonym.

Dlaczego tak: Maszyny i urządzenia wchodzące w skład środków trwałych w budowie są wprost wymienione w art. 26 ust. 1 pkt 1 jako podlegające spisowi z natury na ostatni dzień roku obrotowego. Środki trwałe o utrudnionym dostępie oraz należności publicznoprawne inwentaryzuje się metodą weryfikacji, a papiery wartościowe zdematerializowane - potwierdzeniem sald.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Zdający mylą metody - środki trwałe o utrudnionym dostępie i należności publicznoprawne nie są spisywane z natury, lecz weryfikowane.

Dlaczego tak: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, drogą porównania danych ksiąg z dokumentami i weryfikacji wartości inwentaryzuje się m.in. środki trwałe o utrudnionym dostępie. Aktywa pieniężne na rachunkach bankowych podlegają potwierdzeniu sald, a rzeczowe składniki aktywów obrotowych i materialne papiery wartościowe - spisowi z natury.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Zdający mylą metodę właściwą dla środków trwałych o utrudnionym dostępie z metodą spisu z natury lub potwierdzenia sald.

Dlaczego tak: Poprawna odpowiedź wskazuje należności sporne i wątpliwe, które zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o rachunkowości inwentaryzuje się drogą porównania z dokumentami i weryfikacji. Zapasy towarów w punktach obrotu detalicznego podlegają spisowi z natury, środki trwałe o swobodnym dostępie - spisowi z natury, a papiery wartościowe zdematerializowane - potwierdzeniu sald.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Zdający mylą metody inwentaryzacji przypisane do poszczególnych składników, szczególnie w przypadku należności i aktywów finansowych.

Dlaczego tak: Drogą potwierdzenia sald inwentaryzuje się m.in. należności, w tym udzielone pożyczki. Środki trwałe w budowie podlegają spisowi z natury, a należności sporne i wątpliwe oraz grunty - porównaniu z dokumentami i weryfikacji.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Należy rozróżnić należności zwykłe (potwierdzenie sald) od spornych i wątpliwych (weryfikacja).

Dlaczego tak: Maszyny i urządzenia wchodzące w skład środków trwałych w budowie są wymienione w art. 26 ust. 1 pkt 1 jako podlegające spisowi z natury. Należności i papiery zdematerializowane wymagają potwierdzenia sald, a grunty - porównania z dokumentami.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 1

Pułapka: Przypisywanie gruntów do spisu z natury, podczas gdy są one inwentaryzowane metodą weryfikacji.

Dlaczego tak: Metoda porównania danych ksiąg z dokumentami i weryfikacji wartości obejmuje m.in. środki trwałe o utrudnionym dostępie. Materiały w strzeżonych składowiskach podlegają spisowi z natury, należności z tytułu dostaw i usług są potwierdzane saldami, a materialne papiery wartościowe inwentaryzuje się spisem z natury.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 3

Pułapka: Mylenie metody przypisanej do poszczególnych składników majątku, zwłaszcza w przypadku środków trwałych o utrudnionym dostępie, które nie podlegają spisowi z natury.

Dlaczego tak: Potwierdzeniem sald obejmuje się aktywa finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych lub przechowywane przez inne jednostki, w tym udzielone pożyczki, oraz należności. Środki trwałe w budowie i materiały podlegają spisowi z natury, a gotówka w kasie również spisowi z natury.

Podstawa prawna: ustawa o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), art. 26 ust. 1 pkt 2

Pułapka: Przypisywanie należności do spisu z natury, podczas gdy wymagają potwierdzenia sald od kontrahentów.